Φανταστείτε δύο ανθρώπους…. Και οι δύο δυσκολεύονται να εκφράσουν συναισθήματα, απομακρύνονται όταν η σχέση γίνεται πιο ουσιαστική, αποφεύγουν τις δύσκολες συζητήσεις και μπορεί να εξαφανιστούν μόλις...
Φανταστείτε δύο ανθρώπους…. Και οι δύο δυσκολεύονται να εκφράσουν συναισθήματα, απομακρύνονται όταν η σχέση γίνεται πιο ουσιαστική, αποφεύγουν τις δύσκολες συζητήσεις και μπορεί να εξαφανιστούν μόλις τους ζητήσετε λίγη περισσότερη συναισθηματική παρουσία.
Ο ένας έχει αποφευκτικό τύπο προσκόλλησης, ο άλλος εμφανίζει έντονα ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά.
Εξωτερικά μπορεί να μοιάζουν τόσο πολύ, που θα μπορούσαν άνετα να ανοίξουν μαζί γραφείο με την επωνυμία «Δεν είμαι έτοιμος για κάτι σοβαρό Ε.Π.Ε». Κι όμως, ψυχολογικά δεν μιλάμε απαραίτητα για το ίδιο πράγμα.
Ο άνθρωπος με αποφευκτικό τύπο προσκόλλησης συχνά δυσκολεύεται να αντέξει την εγγύτητα, όχι επειδή δεν έχει ανάγκη την αγάπη, αλλά επειδή έχει μάθει να προστατεύεται μέσα από τη συναισθηματική απόσταση.
Μπορεί να επιθυμεί βαθιά μια σχέση, αλλά όταν η σχέση αρχίζει να απαιτεί ευαλωτότητα, εξάρτηση ή ουσιαστικό συναισθηματικό άνοιγμα, ενεργοποιούνται οι άμυνές του.
Έχει μάθει, μέσα από τις εμπειρίες του, ότι είναι ασφαλέστερο να βασίζεται στον εαυτό του παρά να χρειάζεται κάποιον άλλον.
Δεν σημαίνει ότι δεν αγαπά αλλά δυσκολεύεται να διαχειριστεί την οικειότητα που συνοδεύει την αγάπη.Στον έντονο ναρκισσισμό, αντίθετα, το κεντρικό ζήτημα δεν είναι απλώς η δυσφορία απέναντι στην εγγύτητα.
Είναι ένα ευρύτερο μοτίβο που μπορεί να περιλαμβάνει ανάγκη επιβεβαίωσης και θαυμασμού, αίσθηση δικαιωματικότητας, δυσκολία ενσυναίσθησης και έντονη ευαισθησία στην κριτική.
Ο άλλος άνθρωπος κινδυνεύει να αντιμετωπίζεται περισσότερο ως μέσο ρύθμισης της αυτοεκτίμησης παρά ως ξεχωριστή προσωπικότητα με ισότιμες ανάγκες.Ο αποφευκτικός μπορεί να απομακρύνεται επειδή η συναισθηματική εγγύτητα τον δυσκολεύει.
Ο άνθρωπος με έντονα ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά μπορεί να απομακρύνεται όταν η σχέση απειλεί την αυτοεικόνα του ή δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες του.
Αυτό βέβαια δεν αποτελεί απόλυτο κανόνα, καθώς οι δύο δυναμικές μπορούν να συνυπάρχουν στον ίδιο άνθρωπο.
Υπάρχει όμως κάτι που θεωρώ ιδιαίτερα σημαντικό.Στην πρώτη περίπτωση, η απόσταση μπορεί να λειτουργεί ως μηχανισμός αυτοπροστασίας.
Στη δεύτερη, μπορεί να συνδέεται με την ανάγκη διατήρησης μιας εύθραυστης αίσθησης προσωπικής αξίας, ακόμη και εις βάρος των αναγκών του συντρόφου.
Και στις δύο περιπτώσεις μπορεί να υπάρχει φόβος απόρριψης, ντροπή και δυσκολία στη συναισθηματική σύνδεση.
Και εδώ χρειάζεται προσοχή.
Ο αποφευκτικός τύπος προσκόλλησης δεν αποτελεί ψυχιατρική διαταραχή, ενώ τα ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά δεν ισοδυναμούν αυτομάτως με ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας.
Ούτε μπορούμε να ξεχωρίσουμε αυτά τα μοτίβα από ένα μήνυμα που έμεινε στο «διαβάστηκε». Διαφορετικά, η μισή ανθρωπότητα θα είχε διαγνωστεί από το Toutube και η υπόλοιπη από το TikTok.
Στην ψυχοθεραπεία, λοιπόν, δεν εξετάζουμε μόνο αν κάποιος απομακρύνεται, αλλά πώς σχετίζεται συνολικά με τους άλλους.
Μπορεί να αναγνωρίσει ότι πλήγωσε κάποιον; Μπορεί να αναλάβει ευθύνη χωρίς να μεταθέτει διαρκώς το φταίξιμο; Μπορεί να σεβαστεί τις ανάγκες και τα όρια του συντρόφου του; Μπορεί να αναγνωρίσει και να επεξεργαστεί τις δικές του δυσκολίες;Οι απαντήσεις αυτές είναι συχνά πιο χρήσιμες από μια πρόχειρη ταμπέλα.Θέλω όμως να κλείσω με κάτι που ίσως έχει μεγαλύτερη σημασία από όλες τις παραπάνω διακρίσεις.Το ότι κατανοούμε γιατί ένας άνθρωπος μας πληγώνει δεν σημαίνει ότι είμαστε υποχρεωμένοι να συνεχίσουμε να πληγωνόμαστε.Μπορεί κάποιος να φοβάται την οικειότητα.
Μπορεί να κουβαλάει παλιές πληγές, ανασφάλειες και δυσλειτουργικούς μηχανισμούς άμυνας.
Μπορεί ακόμη και να μας αγαπάει με τον τρόπο που έχει μάθει.Αλλά η αγάπη δεν αξιολογείται μόνο από αυτό που αισθανόμαστε.
Αξιολογείται και από το πώς συμπεριφερόμαστε στον άνθρωπο που έχουμε απέναντί μας.Γιατί, δεν αρκεί να αναρωτιέσαι γιατί ο άλλος δεν μπορεί να σε πλησιάσει.
Κάποια στιγμή χρειάζεται να αναρωτηθείς και γιατί εσύ επιμένεις να κυνηγάς κάποιον που συνεχώς απομακρύνεται. ΥΓ. Και κάτι άλλο…Πριν χαρακτηρίσουμε τον πρώην μας νάρκισσο και την πρώην μας αποφευκτική, ας θυμηθούμε ότι μερικές φορές ο άλλος δεν έχει κάποια διαταραχή, δεν έχει κάποιο ιδιαίτερο τραύμα που εξηγεί τα πάντα, ούτε φοβάται απαραιτήτως τη δέσμευση.
Μερικές φορές απλώς δεν θέλει τη συγκεκριμένη σχέση. Ξέρω, καθόλου εντυπωσιακή διάγνωση, αλλά συμβαίνει. Ευάγγελος Ορφανιδης κλινικός ψυχολόγος
Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους