Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Παναθηναϊκός, ΠΑΣΟΚ, Αλλαγή: Το μπάσκετ και η Ελλάδα 45 χρόνια μετά Ελλάδα εναντίον Σοβιετικής Ένωσης, κρίσιμες βολές στο τέλος, έξαλλα πανηγύρια μέσα στο γήπεδο, δεκαετία '80, ΠΑΣΟΚάρα στα επίσημα.

Όχι, δεν είναι το Ευρωμπάσκετ '87, το κορυφαίο γεγονός στην κοινωνική ιστορία της Ελλάδας την δεκαετία του '80 όπως πλέον παραδέχονται ακόμα και ιστορικοί και πολιτικοί επιστήμονες (βλ. την Εγκυκλοπαίδεια της Δεκαετίας του '80 που είχε κυκλοφορήσει πριν από κάποια χρόνια). Το σκηνικό είναι πιο ταπεινό, είναι ο Τάφος του Ινδού και ο αγώνας Παναθηναϊκός-ΤΣΣΚΑ με το περίφημο αιώνιο δευτερόλεπτο και τις βολές του Κόντου.

Είμαστε μόλις τέσσερις εβδομάδες μετά την νίκη του ΠΑΣΟΚ το 1981, και σαν μεταφυσικά ο πρώτος θρίαμβος της νέας εποχής για μια κυβέρνηση που εξαρχής επένδυσε στον αθλητισμό προϊδέασε την κορυφαία αθλητική, και όχι μόνο, στιγμή της έξι χρόνια μετά.

Το 'πρώτο '87' έλαβε χώρα στην Λεωφόρο, θυμίζοντάς μας ότι η πρώτη μοντέρνα ομάδα του ελληνικού μπάσκετ που έβαλε το μπάσκετ στην νέα εποχή πριν αυτό μετακομίσει στην Θεσσαλονίκη ήταν ο Παναθηναϊκός.

Σαν σήμερα πριν από ακριβώς 45 χρόνια λοιπόν, 18 Οκτωβρίου του 1981, το ΠΑΣΟΚ έκανε τον ιστορικό εκλογικό του θρίαμβο με 48%. Το τι σήμαινε αυτή η νίκη για την χώρα έχει (υπερ)αναλυθεί οπότε δεν θα επιμείνουμε εδώ στα πολιτικά.

Εκείνη η νίκη ήταν όντως μια Αλλαγή - προς το καλό ή προς το κακό, ως λαός ποτέ δεν συμφωνήσαμε, ουσιαστικά αυτό το ερώτημα ακόμα μας ταλανίζει - σε όλους τους τομείς και μεταξύ τους τον αθλητισμό. Το ΠΑΣΟΚ επένδυσε και πίστεψε στον αθλητισμό που ήταν πάντα κεντρικό κομμάτι στο ολιστικό σχέδιο αλλαγής και μεταρρύθμισης που κόμιζε.

Τα σπορ μπορούσαν να σημαίνουν ταυτόχρονα λαϊκή κινητοποίηση, μαζική δραστηριότητα, εθνική περηφάνια, ατομική απελευθέρωση, καταναλωτισμό και εκσυγχρονισμό των ηθών, προσέγγιση με την ανεπτυγμένη Δύση, συμβόλιζαν πολλά διαφορετικά (συχνά αντιφατικά) πράγματα που το ΠΑΣΟΚ εξέφραζε.

Από μια άποψη, το μεγάλο πρόγραμμα του ΠΑΣΟΚ ξεκίνησε και ολοκληρώθηκε σε μεγαλοπρεπείς τελετές σε έναν αθλητικό χώρο: από τα εγκαίνια του ΟΑΚΑ για τους Ευρωπαϊκούς αγώνες στίβου το 1982 στους Ολυμπιακούς του 2004.

Και όλα αυτά ενώ, κατά ειρωνικό τρόπο, οι δυο μεγάλοι ηγέτες του ΠΑΣΟΚ αν και θεμελιωδώς διαφορετικοί μεταξύ τους, Αντρέας και Σημίτης, έμοιαζαν στο ότι οι ίδιοι ήταν προσωπικά αδιάφοροι για τα αθλητικά.

Η πρώτη ευκαιρία για να φανεί η νέα εποχή και στον χώρο του αθλητισμού ήρθε μόλις τέσσερις εβδομάδες μετά την εκλογική νίκη, όχι στο λαοφιλέστατο ποδόσφαιρο όμως αλλά σε ένα άθλημα με μικρή αλλά ολοένα αυξανόμενη απήχηση, το μπάσκετ.

Ένα σπορ θεωρούμενο μέχρι τότε αστικό και πιο σοφιστικέ από το ποδόσφαιρο, που όμως βρισκόταν στην αιχμή των κοινωνικών αλλαγών που λάμβαναν χώρα στην βάση της κοινωνίας, κάτω και μακριά από την λαϊκή εκλογική βάση του ΠΑΣΟΚ που αν και ήταν ριζοσπαστική στα οικονομικά και θεσμικά της αιτήματα, ήταν αρκετά συντηρητική σε άλλα ζητήματα.

Η νίκη του ΠΑΣΟΚ ήταν 'μοντέρνα' με όρους της δεκαετίας του '60 και του '70 και των μεγάλων πολιτικών αντιπαλοτήτων εκείνης της εποχής και της γενιάς που τις είχε ζήσει.

Μπροστά της όμως ανοιγόταν μια νέα γενιά που ασχολιόταν περισσότερο με μηχανάκια, ντίσκο, σπορτέξ παπούτσια, κούρσες και βόλτες, που κοιτούσε περισσότερο προς την Δύση την οποία το ΠΑΣΟΚ θεωρητικά αντιστρατευόταν.

Το μπάσκετ ήταν ένα άθλημα που μπορούσε να κοιτάξει προς αυτό το μέλλον που το Κίνημα έπρεπε να ελέγξει για να εφαρμόσει το σχέδιό του.

Ο αγώνας με την ΤΣΣΚΑ λοιπόν έγινε το πρώτο αθλητικό τηλεοπτικό γεγονός της νέας εποχής, με τον πρώτο ΓΓ Αθλητισμού του Κινήματος Κίμωνα Κουλούρη να πηγαίνει στον Τάφο να τον παρακολουθήσει.

Δίπλα του ο Γιώργος Βασιλακόπουλος (μάλλον να του εξηγεί τι είναι οι ελεύθερες βολές), τότε ακόμα απλό στέλεχος του ΠΑΣΟΚ καθώς θα κέρδιζε την προεδρία της ΕΟΚ την επόμενη χρονιά σε επεισοδιακές και άκρως κομματικοποιημένες εκλογές στην Θεσσαλονίκη, με αντίπαλό του τον δεξιό Κώστα Μουρούζη.

Η τηλεόραση έδειχνε ήδη αγώνες μπάσκετ τακτικά για 1-2 χρόνια, χάρη κυρίως στις ενέργειες του νεαρού δημοσιογράφου της ΕΡΤ Φίλιππα Συρίγου.

Όμως από το 1981 και μετά το μπάσκετ αποκτά σταθερή και μόνιμη θέση στο τότε τηλεοπτικό μονοπώλιο, η κυβέρνηση το πριμοδοτεί ποικιλοτρόπως χάρη και στις επαφές του Βασιλακόπουλου, η ανάπτυξη του αθλήματος γίνεται κομμάτι του συνολικού σχεδίου της Αλλαγής.

Με κατάληξη το Ευρωμπάσκετ '87. Για τον Παναθηναϊκό, μια ομάδα με έντονο τότε ακόμα έστω και σε επίπεδο στερεοτύπων ένα συγκεκριμένο ταξικό και κοινωνικό αποτύπωμα, και ακόμα περισσότερο στο τμήμα μπάσκετ (όπου πάντως βασικά και ιστορικά στελέχη του όπως ο Βασιλακόπουλος και ο Πολίτης κάθε άλλο παρά δεξιοί ήταν), η Αλλαγή ήταν μια γλυκόπικρη εξέλιξη.

Για τον απόλυτο κυρίαρχο του ελληνικού μπάσκετ στην αρχή της δεκαετίας, και σε εποχές κυριαρχίας του Ολυμπιακού στο ποδόσφαιρο, η ανάπτυξη του μπάσκετ ήταν σίγουρα μια θετική εξέλιξη, η ομάδα θα μπορούσε να γίνει αυτή όχημα της νέας εποχής.

Αντίθετα όμως, και κόντρα στις ανιστόρητες βλακείες περί 'Βαζελακόπουλου', η Αλλαγή πολέμησε τον μπασκετικό Παναθηναϊκό, ο Κουλούρης που βλέπουμε στο βίντεο έκανε μέχρι και φωτογραφικό νόμο που οδήγησε στην αποχώρηση όλων των μπασκετικών αστεριών μας, ακόμα και η μεταγραφή του Γιαννάκη στον Άρη το 1984 είχε πολιτική διάσταση από πίσω της.

Αν ο Άρης του Γκάλη όντως 'έβαλε το μπάσκετ σε κάθε σπίτι', αυτό δεν έγινε πάνω σε ανύπαρκτα θεμέλια.

Για να εγκαθιδρυθεί ως κυρίαρχος ο Άρης έπρεπε να εκθρονίσει τον Παναθηναϊκό.

Η ομάδα μπάσκετ του τριφυλλιού αντί να γίνει η πρώτη ομάδα της νέας εποχής της δεκαετίας του '80, έμεινε τελικά να είναι η τελευταία ομάδα της Μεταπολίτευσης, της περιόδου που έκανε δυνατά όσα ακολούθησαν, αλλά που σήμερα ελάχιστα ασχολούμαστε.

Όταν 10 εκατομμύρια Έλληνες ξεχύνονταν στους δρόμους το 1987, ελάχιστοι ήξεραν ή θυμούνταν ότι έξι χρόνια πριν είχαμε ξανακερδίσει τους Σοβιετικούς με πανομοιότυπο τρόπο.

Αυτή είναι η μοίρα των πρωτοπόρων.

Και κάτι τελευταίο.

Σήμερα, τρεις μέρες μετά την εκδημία του Γιώργου Βαρδινογιάννη, θυμόμαστε την παρουσία του στο μπάσκετ, το άθλημα που του χάρισε τις πρώτες χαρές και credibility στα μάτια των οπαδών του Παναθηναϊκού όταν στα πρώτα χρόνια της προεδρίας του στην ΠΑΕ είχε μονίμως αποτυχίες.

Τον βλέπουμε στο βάθος στις βολές του Κόντου να έχει μπει στο γήπεδο (!) και να τρέχει πρώτος να πανηγυρίσει όταν έγινε το 87-83. Λίγο μετά περιφέρεται πάνω στους ώμους του πλήθους, η πρώτη φορά που το ζούσε πριν κατακτήσει οποιονδήποτε τίτλο στο ποδόσφαιρο.

Εκείνη ήταν η τελευταία σεζόν που ο Βαρδινογιάννης ασχολιόταν ενεργά και χρηματοδοτούσε το μπάσκετ πριν αφοσιωθεί πλήρως στο ποδόσφαιρο.

Και σε αυτό το επίπεδο, του επαγγελματισμού και της διασύνδεσης του αθλητισμού με μεγάλες οικονομικές δυνάμεις, ο μπασκετικός Παναθηναϊκός είχε έρθει πρώτος, όμως τελικά ήταν ο τελευταίος που επωφελήθηκε.

Το 1982 ήταν το απόλυτο απόγειο μιας ομάδας που είχε θέσει τα στάνταρ της κυριαρχίας και επιτυχίας και στο ελληνικό μπάσκετ και για τον Όμιλο.

Δυστυχώς αυτή ακριβώς η ομάδα μετά από λίγο θα έμπαινε σε μια πολύ δύσκολη δεκαετία, αφήνοντας άλλους να δρέψουν τους καρπούς της δικής της σποράς.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους