Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Βαριέμαι κι εγώ τον εαυτό μου μερικές φορές. Όλο ψυχολογία, όλο παιδικά τραύματα, όλο υπαρξιακές αναζητήσεις, όλο Freud και Winnicott.

Είπα σήμερα να αλλάξω λίγο θεματολογία, να ασχοληθώ με κάτι πιο πνευματικό.

Με τα τσάκρα, τις αύρες, τις προηγούμενες ζωές, τις κβαντικές θεραπείες και εκείνους τους υπέροχους ανθρώπους που συνομιλούν με το σύμπαν.

Έχουμε φτάσει σε μια εποχή όπου για κάθε ανθρώπινο πρόβλημα υπάρχει και μια θαυματουργή εξήγηση.

Έχεις άγχος; Μπλοκαρισμένο τσάκρα.

Έχεις κατάθλιψη; Χαμηλές δονήσεις.

Δεν βρίσκεις σύντροφο; Κουβαλάς καρμικά τραύματα από προηγούμενη ζωή.

Δεν έχεις χρήματα; Δεν έχεις συντονιστεί με τη συχνότητα της αφθονίας.

Έχεις προβλήματα με την πεθερά σου; Εδώ, ομολογώ, πιθανόν να χρειάζεται εξορκισμός.

Δεν είμαι όμως ειδικός…ακόμα.

Το εντυπωσιακό είναι ότι οι άνθρωποι που υπόσχονται να σε συνδέσουν με την αφθονία συνήθως ξεκινούν ζητώντας σου 150 ευρώ.

Φαίνεται πως το σύμπαν δέχεται Visa, Mastercard και τραπεζικό έμβασμα.

Και προτού θυμώσει κανένας ενεργειακός θεραπευτής και μου στείλει αρνητικές δονήσεις, ας εξετάσουμε το θέμα λίγο πιο σοβαρά.

Γιατί άνθρωποι μορφωμένοι, ευφυείς και με αναπτυγμένη κριτική σκέψη καταφεύγουν σε πρακτικές που δεν διαθέτουν αξιόπιστη επιστημονική τεκμηρίωση; Η εύκολη απάντηση είναι ότι ο κόσμος είναι αφελής.

Η ψυχολογικά ενδιαφέρουσα απάντηση είναι ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν αναζητά πάντοτε πρωτίστως την αλήθεια.

Αναζητά επίσης ασφάλεια, προβλεψιμότητα και ανακούφιση.

Ο άνθρωπος δυσκολεύεται να αντέξει την αβεβαιότητα.

Όταν πονά, φοβάται ή απελπίζεται, θέλει να ακούσει ότι υπάρχει μια εξήγηση και, κυρίως, μια λύση.

Η επιστήμη μπορεί να του πει ότι το πρόβλημά του είναι πολυπαραγοντικό, ότι χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση και ότι καμία θεραπεία δεν εγγυάται απόλυτη επιτυχία.

Και τότε εμφανίζεται ένας κύριος με ύφος γκουρού , ένα κβαντικό εκκρεμές και ένα πιστοποιητικό από τη Διεθνή Ακαδημία Κοσμικής Αφύπνισης της Χονολουλού και του ανακοινώνει.. «Ξέρω ακριβώς τι έχεις.

Η ενέργειά σου έχει μπλοκάρει λόγω ενός τραύματος από την προηγούμενη ενσάρκωσή σου». Τελείωσε.

Βρέθηκε η αιτία.

Δεν χρειάζονται εξετάσεις, αξιολόγηση ή διαφοροδιάγνωση.

Φταίει ο μαλακας προηγούμενος εαυτός σου.

Οχι εσύ αγορινα μπυ . Στην ψυχολογία υπάρχει η έννοια της ανάγκης για γνωστικό κλείσιμο.

Πρόκειται για την επιθυμία να αποκτήσουμε μια ξεκάθαρη απάντηση και να απαλλαγούμε από την αβεβαιότητα.

Όταν αυτή η ανάγκη είναι έντονη, οι απλές και απόλυτες εξηγήσεις γίνονται ιδιαίτερα ελκυστικές.Και εδώ βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα του τσαρλατάνου.

Δεν χρειάζεται να αποδείξει ότι γνωρίζει.

Αρκεί να σε κάνει να αισθανθείς ότι γνωρίζει.

Υπάρχει και η γνωστή μεροληψία επιβεβαίωσης.

Έχουμε την τάση να θυμόμαστε περισσότερο τις πληροφορίες που επιβεβαιώνουν όσα ήδη πιστεύουμε.

Πήγες για ενεργειακή θεραπεία και αισθάνθηκες καλύτερα; Θαύμα! Δεν αισθάνθηκες τίποτα; Δεν ήσουν αρκετά ανοιχτός να δεχτείς την ενέργεια. Χειροτέρεψες; Ξεκίνησε η ενεργειακή αποτοξίνωση.

Θαυμάσιο σύστημα.

Ό,τι μα ό,τι κι αν συμβεί, ο θεραπευτής έχει δίκιο.

Αν αποτύχει η μέθοδος, φταίει το σύμπαν, το κάρμα ή ο πελάτης.

Ποτέ η μέθοδος.

Στην επιστημονική σκέψη, όμως, ένας ισχυρισμός πρέπει να μπορεί να ελεγχθεί και να υπάρχει η δυνατότητα τα δεδομένα να τον διαψεύσουν.

Όταν κάθε πιθανό αποτέλεσμα παρουσιάζεται ως επιτυχία, δεν έχουμε ουσιαστικό επιστημονικό έλεγχο.

Έχουμε μια θεωρία που έχει φροντίσει να μη χάνει ποτέ.

Και ας μην ξεχνάμε το φαινόμενο Barnum, την τάση να θεωρούμε εξαιρετικά προσωπικές ορισμένες αόριστες περιγραφές που θα μπορούσαν να ταιριάζουν σχεδόν σε οποιονδήποτε. «Βλέπω ότι είσαι πολύ ευαίσθητος άνθρωπος, αλλά συχνά κρύβεις τα συναισθήματά σου.

Έχεις πληγωθεί στο παρελθόν και αισθάνεσαι ότι δίνεις περισσότερα από όσα παίρνεις και το βράδυ μετά την δουλειά τραβά η όρεξη σου γλυκά». Πω πω! Με διάβασε! Εσένα, εμένα, τον περιπτερά της γειτονιάς και περίπου τέσσερα δισεκατομμύρια ανθρώπους.

Βάλε και λίγη μυστηριώδη μουσική, λίγο λιβάνι και ένα βλέμμα γεμάτο σοφία και αποκτάς αμέσως μεταφυσικό κύρος.

Ένας ακόμη σημαντικός μηχανισμός είναι το φαινόμενο placebo.

Οι προσδοκίες μας, η σχέση εμπιστοσύνης και το πλαίσιο μιας παρέμβασης μπορούν πράγματι να επηρεάσουν την εμπειρία ορισμένων συμπτωμάτων, όπως ο πόνος.

Η ανακούφιση μπορεί να είναι πραγματική και να σχετίζεται με αναγνωρισμένους ψυχοβιολογικούς μηχανισμούς.

Αυτό, όμως, δεν αποδεικνύει ότι η μέθοδος θεραπεύει την υποκείμενη ασθένεια.

Επιπλέον, πολλά συμπτώματα παρουσιάζουν φυσικές διακυμάνσεις και μπορεί να υποχωρήσουν ανεξάρτητα από οποιαδήποτε παρέμβαση.

Με απλά λόγια, το ότι σου πέρασε ο πονοκέφαλος αφού κάποιος σου τοποθέτησε έναν αμέθυστο στο μέτωπο δεν αποδεικνύει ότι αποκαταστάθηκε η σύνδεσή σου με τον γαλαξία της Ανδρομέδας.

Μπορεί απλώς να σου πέρασε ο πονοκέφαλος.

Και για να μην παρεξηγηθώ, δεν θεωρώ προβληματική την ανάγκη για πνευματικότητα, πίστη ή προσωπικές τελετουργίες.

Η προσευχή, ο διαλογισμός και η αναζήτηση νοήματος μπορούν να έχουν προσωπική αξία, ενώ συγκεκριμένες πρακτικές διαλογισμού διαθέτουν και επιστημονικά τεκμηριωμένα οφέλη.

Άλλο, όμως, να βρίσκεις παρηγοριά σε μια προσωπική πεποίθηση και άλλο να ισχυρίζεσαι ότι θεραπεύεις σοβαρές ασθένειες με αόρατες ενέργειες, χωρίς αξιόπιστα επιστημονικά δεδομένα.

Και εδώ το θέμα παύει να είναι αστείο.

Γιατί πίσω από αρκετές τέτοιες πρακτικές βρίσκονται άνθρωποι που υποφέρουν.

Άνθρωποι με χρόνιες ασθένειες, γονείς που αγωνιούν για τα παιδιά τους, άνθρωποι με σοβαρές ψυχικές δυσκολίες που έχουν δοκιμάσει πολλές θεραπείες χωρίς το αποτέλεσμα που επιθυμούσαν.Δεν είναι ανόητοι ρε φίλε είναι ευάλωτοι.

Και η ευαλωτότητα δεν είναι έλλειψη νοημοσύνης.

Ο τσαρλατανισμός δεν πουλάει μόνο ψευδοεπιστημονικές εξηγήσεις.

Πουλάει την ανακούφιση της βεβαιότητας σε ανθρώπους που υποφέρουν από την αβεβαιότητα.

Το χειρότερο είναι όταν μετατρέπει τον άνθρωπο σε υπεύθυνο για την ίδια του την ασθένεια«Αρρώστησες επειδή σκέφτεσαι αρνητικά». «Δεν θεραπεύτηκες επειδή δεν πίστεψες αρκετά». «Ο καρκίνος σου είναι αποτέλεσμα καταπιεσμένου θυμού». Σκεφτείτε πόσο σκληρό είναι αυτό.

Ένας άνθρωπος υποφέρει και, αντί να τον στηρίξουμε, του φορτώνουμε επιπλέον την ενοχή ότι προκάλεσε ο ίδιος την ασθένειά του.

Δεν υπάρχει αξιόπιστη επιστημονική βάση για τέτοιες γενικευμένες αιτιώδεις διαβεβαιώσεις.Και επειδή θέλω να είμαι δίκαιος, ας κοιτάξουμε και μέσα στο δικό μας σπίτι.

Ούτε η ψυχολογία ούτε η ψυχοθεραπεία είναι απαλλαγμένες από ψευδοεπιστημονικές πρακτικές.

Κυκλοφορούν μέθοδοι με εντυπωσιακές ονομασίες, υπερβολικές υποσχέσεις και ελλιπή επιστημονική τεκμηρίωση.

Το πτυχίο δεν μετατρέπει αυτομάτως κάθε ισχυρισμό σε επιστήμη.

Ούτε το «εμένα με βοήθησε» αποτελεί επαρκή απόδειξη αποτελεσματικότητας.

Αν αρκούσε αυτό, θα μπορούσα κι εγώ να ανοίξω Κέντρο Κβαντικής Ψυχοθεραπείας με Φρέντο και Ζαμπονοτυρόπιτα.

Θα εξηγούσα στους θεραπευόμενους ότι το φύλλο της ζαμπονοτυρόπιτας συμβολίζει τα πολλαπλά επίπεδα του ασυνειδήτου και το λιωμένο τυρί την απελευθέρωση των καταπιεσμένων συναισθημάτων.

Και είμαι σχεδόν βέβαιος ότι με το κατάλληλο μάρκετινγκ θα αποκτούσα και πιστούς οπαδούς.

Το πρόβλημα, τελικά, δεν είναι ότι ο άνθρωπος αναζητά ελπίδα.

Χωρίς ελπίδα δύσκολα αντέχεται η ζωή.

Το πρόβλημα αρχίζει όταν η ελπίδα γίνεται εμπόρευμα, η άγνοια παρουσιάζεται ως ανώτερη γνώση και η επιστημονική αμφιβολία αντιμετωπίζεται ως αδυναμία.

Η επιστήμη δεν είναι αξιόπιστη επειδή έχει απαντήσεις για τα πάντα.

Είναι αξιόπιστη στον βαθμό που ελέγχει τους ισχυρισμούς της, αναγνωρίζει τα λάθη της και αναθεωρεί τα συμπεράσματά της όταν προκύπτουν καλύτερα δεδομένα.

Ο τσαρλατάνος, αντιθέτως, σπανίως αμφιβάλλει.

Ξέρει γιατί χώρισες, γιατί αρρώστησες, γιατί φοβάσαι, τι συνέβη στην προηγούμενη ζωή σου και γιατί δεν σου μίλησε ο Πάμπος από τον Κάμπο της Τσακκίστρας (πανέμορφο χωριό της Κύπρου, παρεμπιπτόντως) στο πάρτι του 2008.

Και όλα αυτά χωρίς να σε γνωρίζει.

Γι’ αυτό πιστεύω ότι χρειαζόμαστε περισσότερη επιστημονική παιδεία, κριτική σκέψη αλλά και ενσυναίσθηση.

Δεν καταπολεμάς την ψευδοεπιστήμη γελοιοποιώντας εκείνον που εξαπατήθηκε.

Την καταπολεμάς βοηθώντας τον να καταλάβει γιατί ένας ισχυρισμός μπορεί να φαίνεται αληθινός χωρίς να είναι.

Η επιστήμη δεν υπόσχεται θαύματα.

Δεν ισχυρίζεται ότι γνωρίζει τα πάντα, ούτε προσφέρει εύκολες απαντήσεις σε κάθε ανθρώπινο πρόβλημα.

Αντίθετα, αμφισβητεί, ερευνά, ελέγχει και, όταν χρειάζεται, αναθεωρεί ακόμη και τις ίδιες της τις βεβαιότητες.

Και αυτή ακριβώς είναι η δύναμή της.Ηδιαφορά ανάμεσα στην επιστήμη και τον τσαρλατανισμό δεν είναι ότι η πρώτη έχει πάντοτε δίκιο.

Είναι ότι η πρώτη οφείλει να αποδεικνύει όσα ισχυρίζεται, ενώ ο δεύτερος συχνά αρκείται στο να σε πείσει να τα πιστέψεις. ΥΓ. Αν κάποιος μπορεί να επικοινωνεί με το σύμπαν κρατώντας ένα ραβδάκι, ας το ρωτήσει πρώτα πότε θα τελειώσουν τα έργα στους δρόμους της Λευκωσίας.

Αν πάρει σωστή απάντηση, θα αρχίσω να αναθεωρώ τις επιστημονικές μου πεποιθήσεις.

ΥΓ. 2. Επειδή ξέρω ότι κάποιος θα μου γράψει πως είμαι αρνητικός και θα μου στείλει κακή ενέργεια, παρακαλώ να το κάνει μετά τις 8 το βράδυ.

Μέχρι τότε έχω ραντεβού και δεν θέλω να πέσει η τάση στο γραφείο. Ευάγγελος Ορφανιδης κλινικός ψυχολόγος

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους