Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Η Αλλαγή του 1981 και το νόημα της σήμερα. Σαράντα πέντε χρόνια πριν, στις 18 Οκτωβρίου 1981, η ελληνική κοινωνία έκανε κάτι που μέχρι τότε φαινόταν ανέφικτο: έφερε στην εξουσία, με αυτοδυναμία, τη μη κομμουνιστική Αριστερά. Το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου συγκέντρωσε περίπου 48% και 172 έδρες, αφήνοντας τη Νέα Δημοκρατία στο 36% και το ΚΚΕ στο 11%. Μετά από δεκαετίες δεξιών κυβερνήσεων, με εξαίρεση το σύντομο πέρασμα της Ένωσης Κέντρου, το πολιτικό σύστημα άλλαζε χέρια.

Η νίκη δεν ήταν μόνο εκλογική.

Ήταν, όπως υποστηρίζουν πολλοί μελετητές της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, η συμβολική ολοκλήρωση της Μεταπολίτευσης.

Το 1974 είχε αποκατασταθεί το δημοκρατικό πολίτευμα, όχι όμως η αίσθηση ότι το κράτος ανήκε σε όλους.

Η μετεμφυλιακή Ελλάδα των διώξεων, των πιστοποιητικών κοινωνικών φρονημάτων και της αποκλεισμένης μνήμης της Αντίστασης έβρισκε επιτέλους, με την πολιτική αυτή νίκη, πολιτική έκφραση.

Για πολλούς ψηφοφόρους, το 1981 ήταν η ρεβάνς της ιστορίας.

Πίσω από το σύνθημα «Αλλαγή» κινητοποιήθηκε μια πλατιά κοινωνική συμμαχία: μισθωτοί, αγρότες, η νέα αστική τάξη που είχε προκύψει από τη μαζική εσωτερική μετανάστευση των δεκαετιών του '50 και του '60, και μια γενιά νέων που δεν είχε ζήσει τον Εμφύλιο αλλά κουβαλούσε τις συνέπειές του.

Η προσωπικότητα του Ανδρέα Παπανδρέου, με τη ρητορική του δύναμη και την ικανότητα να μιλά στους «μη προνομιούχους», έδωσε σε αυτή την προσδοκία πρόσωπο και φωνή.

Οι ελπίδες ήταν μεγάλες: κοινωνική δικαιοσύνη, εκδημοκρατισμός του κράτους, εθνική αξιοπρέπεια, ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική.

Η προεκλογική ρητορική κατά της ΕΟΚ και του ΝΑΤΟ μετριάστηκε γρήγορα, και αυτή η απόσταση λόγου και πράξης θα σημάδευε όλη τη δεκαετία.

Τα πρώτα νομοθετήματα ωστόσο έδειξαν ότι η Αλλαγή είχε και ουσία.

Αναγνωρίστηκε η Εθνική Αντίσταση και ανοίχτηκε ο δρόμος για την επιστροφή των πολιτικών προσφύγων.

Αυξήθηκαν μισθοί και συντάξεις, ενισχύθηκαν οι αγροτικές συντάξεις και θεσπίστηκε η αυτόματη τιμαριθμική αναπροσαρμογή.

Ακολούθησαν ο εκδημοκρατισμός του συνδικαλισμού, το νέο πλαίσιο για τα πανεπιστήμια, ο πολιτικός γάμος, το νέο οικογενειακό δίκαιο με την ισότητα των φύλων και την κατάργηση της προίκας και, το 1983, το Εθνικό Σύστημα Υγείας.

Ο ιστορικός απολογισμός είναι διπλός.

Η δεκαετία του '80 διεύρυνε τα δικαιώματα, ενέταξε στο πολιτικό σώμα όσους είχαν μείνει στο περιθώριο και εκσυγχρόνισε την κοινωνία.

Η ίδια η επιτυχία του 1981 όμως υπενθυμίζει κάτι που σήμερα λείπει: η Αλλαγή κέρδισε επειδή ένωσε μια πλειοψηφία γύρω από ένα πειστικό αφήγημα και ένα πρόσωπο.

Σήμερα η κεντροαριστερά είναι κατακερματισμένη και συχνά απορροφημένη από τις εσωτερικές της αναμετρήσεις, ενώ η κοινωνία ζητά απαντήσεις για την ακρίβεια, τη στέγη, τους μισθούς και το μέλλον των νέων.

Η συμπόρευση των δυνάμεων του χώρου δεν αρκεί ως άθροισμα σχημάτων και προσώπων.

Χρειάζεται πρόγραμμα που να πείθει, με σαφείς προτεραιότητες, ρεαλιστικό δημοσιονομικό πλαίσιο και αξιοπιστία στην εφαρμογή.

Χρειάζεται και εθνικό όραμα για μια χώρα που θα βρει τη θέση της σε έναν κόσμο που αλλάζει: με τεχνολογική μετάβαση, γεωπολιτικές ανακατατάξεις και δημογραφική πίεση.

Εδώ βρίσκει νόημα η επιμονή του σπουδαιου ακαδημαϊκού και πρωην υπουργου Τάσου Γιαννίτση γιά μια εθνική αναπτυξιακή στρατηγική με παραγωγική ανασυγκρότηση, που δεν θα εξαρτάται από τον εκλογικό κύκλο.

Αν το 1981 ήταν η στιγμή που η κοινωνία πίστεψε ότι μπορεί να αλλάξει, η πρόκληση σήμερα είναι να πιστέψει ότι η αλλαγή μπορεί να κρατήσει. * Η φωτογραφία είναι ανέκδοτη και προέρχεται από το προσωπικό μου αρχείο.

Είναι του 1992 όταν ως αρχηγός της αντιπολίτευσης είχε επισκεφθεί την Αναγνωστικη Εταιρεία Κέρκυρας, που είναι το αρχαιότερο πνευματικό ίδρυμα της χώρας και είχα την τιμή ως γραμματέας της να τον ξεναγήσω.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους