Στην περσινή επέτειο της εκλογικής νίκης του ΠΑΣΟΚ της 18ης Οκτωβρίου μου προτάθηκε να γράψω ένα άρθρο το οποίο δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ για το ποια θα ήταν η πορεία της χώρας αν το ΠΑΣΟΚ δεν κέρδιζε τις...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Ενας καλός φίλος που διάβασε το άρθρο μου έστειλε τα ακόλουθα σχόλια. «Α. Big IF - το γράφεις Β. Δεν βλέπω κάποια σύνδεση με το σήμερα, που νομίζω αυτό θα έψαχνε ο αναγνώστης. Γ. Υποθέτεις, μάλλον σωστά, ότι οι αναγνώστες των Νέων είναι άνω των 60 και με πολιτικά ενδιαφέροντα, οπότε ξέρουν τι είναι π.χ. το 17% κλπ . Το άρθρο μπορεί να διαβαστεί μόνο από όσους έχουν εικόνα της εποχής και των πρωταγωνιστών της - αλλά βέβαια δεν είναι για εγχειρίδιο.

Απλώς φοβάμαι ότι πολλοί νεώτεροι -αν το διαβάσουν- θα έχουν δυσκολία να αναγνωρίσουν πρόσωπα και γνωστά σε εμάς θέματα.

Ένα ακραίο παράδειγμα: είσαι σίγουρος ότι καταλαβαίνουν όλοι τι σημαίνει ΚΚΕεσωτ. ; Προχτές μια γνωστή μου 35 ετών, υπάλληλος σε εταιρία, είχε ακούσει το όνομα Αλέκος Παπαδόπουλος αλλά το όνομα Γιαννίτσης και το ασφαλιστικό δεν της έλεγαν τίποτα.» Παραθέτω το άρθρο : Η Ελλάδα χωρίς νίκη ΠΑΣΟΚ στις 18 Οκτωβρίου 1981.

Στις 18 Οκτωβρίου 1981 το ΠΑΣΟΚ κερδίζει τις εκλογές με το πρωτοφανές - για ελληνικό Σοσιαλιστικό κόμμα που αυτοπροσδιοριζόταν ως αριστερό - ποσοστό 48,1% έναντι του 35,9% της ΝΔ. Η ιστορία για την πορεία και τη συνεισφορά του ΠΑΣΟΚ στην Ελλάδα της μεταπολίτευσης έχει γραφτεί.

Παρά τις όποιες διαφοροποιήσεις στις προσεγγίσεις το συνολικό αποτύπωμα για τη συνεισφορά του στην πορεία της χώρας υπήρξε θετικό.

Συνδέθηκε απόλυτα με την αποκατάσταση των συνθηκών για οικονομική, κοινωνική και πολιτική ανοδική κινητικότητα.

Στη χώρα εδραιώθηκε ένα απελευθερωτικό πνεύμα μετά την εκλογή του, ως συνέχεια της πολιτισμικής άνοιξης της δεκαετίας του 1960 και σηματοδότησε την ήττα της συντήρησης και του παρακράτους.

Η εκλογή του ΠΑΣΟΚ εμπέδωσε στην ελληνική κοινωνία την αντίληψη ότι ένα σοσιαλιστικό κόμμα οφείλει από τη φύση του να είναι δημοκρατικό, ανοικτό, προοδευτικό και να μην ταυτίζει τα συμφέροντά του και της ηγεσίας με αυτά του κράτους.

Αντίληψη κυρίαρχη στα κομμουνιστικά κόμματα.

Είναι προφανές ότι η ιστορία δεν γράφεται με τα «αν» καθώς είναι βασισμένη σε πραγματικά γεγονότα, αποδεικτικά στοιχεία και ερμηνεία.

Επικεντρώνεται στο τι πραγματικά συνέβη.

Έχει όμως πρακτικό και όχι μόνο ιστορικό ενδιαφέρον ίσως, για να κατανοήσουμε καλύτερα αυτά που συνέβησαν, να εξετάσουμε εναλλακτικά υποθετικά σενάρια.

Τι θα είχε συμβεί, δηλαδή, αν δεν είχε κερδίσει τις εκλογές και επανεκλεγόταν η ΝΔ. Η νίκη του ΠΑΣΟΚ ολοκλήρωσε τη διαδικασία αποκατάστασης της Δημοκρατίας που ξεκίνησε το 1974.

Χωρίς τη νίκη του δεν θα είχε διαμορφωθεί η αρχιτεκτονική του διπολικού δικομματισμού και η δημοκρατία θα ήταν ελλειμματική στο βαθμό που δεν θα υπήρχε αντίπαλο δέος στη ΝΔ. Κάτι που χαρακτηρίζει την πολιτική σκηνή από τις εκλογές του 2019 και μετά. Το ΚΚΕ, που υπερίσχυσε του ΚΚΕεσωτ., δεν θα μπορούσε να αναλάβει αυτόν τον ρόλο, ενώ η ΕΔΗΚ είχε ήδη αποδυναμωθεί στις εκλογές του 1977 και έχανε συνεχώς πολιτικό δυναμικό μετά τις εκλογές αυτές, είτε προς τη ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ είτε με τη δημιουργία νέων κομμάτων (ΚΟΔΗΣΟ, Κόμμα Φιλελευθέρων). Μια από τις σημαντικές συνεισφορές του ΠΑΣΟΚ ήταν η οικοδόμηση του Κοινωνικού Κράτους.

Δημιουργήθηκε το ΕΣΥ με πλήρη και αποκλειστική απασχόληση των γιατρών.

Καθιερώθηκε η πενθήμερη εργασία και το σαραντάωρο στον ιδιωτικό τομέα.

Καθιερώθηκε η Αυτόματη Τιμαριθμική Αναπροσαρμογή, που μετά καταργήθηκε.

Αυτές δεν ήταν τυχαίες επιλογές.

Η έμφαση στο ρόλο της κοινωνικής πολιτικής ήταν ισχυρή καθ’ όλη τη διάρκεια της πορείας προς τις εκλογές του 1981. Η ΝΔ δεν είχε συγκεκριμένη προγραμματική πρόταση στο ζήτημα της κοινωνικής πολιτικής.

Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι, αν κέρδιζε τις εκλογές, δεν θα υπήρχε το ΕΣΥ και πολλές από τις κοινωνικές παροχές που κατοχυρώθηκαν από την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ.

Οι κοινωνικές δαπάνες θα ήταν πολύ μικρότερες και αυτό θα είχε ως συνέπεια την περαιτέρω διεύρυνση των κοινωνικών ανισοτήτων. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής είχε διασφαλίσει την ένταξη της χώρας της ΕΟΚ αλλά οι κυβερνήσεις της ΝΔ δεν την είχαν προετοιμάσει για την εισδοχή. Ο Ανδρέας Παπανδρέου πάλεψε για την κατοχύρωση των ΜΟΠ που βοήθησαν τη χώρα να αντιμετωπίσει ως ένα βαθμό τις συνέπειες από τη συμμετοχή στην ΕΟΚ.

Αν δεν είχε εκλεγεί το ΠΑΣΟΚ, ο Γ. Ράλλης που ακολουθούσε μια φιλοευρωπαϊκή στάση - σε σχέση με την ευρωσκεπτικιστική στάση του ΠΑΣΟΚ – δύσκολα θα έβαζε ζήτημα για την εξασφάλιση των ΜΟΠ.

Αυτό θα είχε ως συνέπεια την έξαρση των περιφερειακών και ενδοπεριφερειακών ανισοτήτων.

Αν κάτι χαρακτηρίζει ειδικά την πρώτη κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ αυτό είναι η άρση των αποκλεισμών της μετεμφυλιακής περιόδου, η κοινωνική απελευθέρωση και η οικοδόμηση της κοινωνικής συμμαχίας των μη προνομιούχων και των μικρομεσαίων.

Τα πιστοποιητικά φρονημάτων μπήκαν στο χρονοντούλαπο της ιστορίας.

Αποκαταστάθηκε η Εθνική Αντίσταση, καθιερώθηκε το δικαίωμα ψήφου στα 18, καταργήθηκε το όριο του 17% προκειμένου ένα κόμμα να μπορεί να συμμετάσχει στη δεύτερη κατανομή με τον τότε εκλογικό νόμο της ενισχυμένης αναλογικής, νομοθετήθηκε η χρηματοδότηση των κομμάτων από τον κρατικό προϋπολογισμό.

Αν δεν εκλεγόταν το ΠΑΣΟΚ, οι αποκλεισμοί και τα πολιτικά φρονήματα θα συνέχιζαν να δεσμεύουν και να καταπιέζουν ευρύτερα κοινωνικά στρώματα, ενώ η χώρα θα βίωνε ακόμη πιο έντονα τις συνέπειες μιας ελλειμματικής δημοκρατίας.

Στο θεσμικό πεδίο, αναμορφώθηκε το οικογενειακό δίκαιο τον Νοέμβριο του 1982, που ουσιαστικά κατοχύρωσε την αρχή της ισότητας των δύο φύλων.

Προβλέφθηκε η κατάργηση της προίκας, η θέσπιση του συναινετικού διαζυγίου, η αποποινικοποίηση της μοιχείας και η δυνατότητα της γυναίκας να κρατάει το επίθετό της μετά το γάμο.

Οι παραπάνω αλλαγές καθώς και η θεσμοθέτηση του πολιτικού γάμου επηρέασαν σε μεγάλο βαθμό την ελληνική κοινωνία και διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στην πρόοδο και στην εξέλιξη της.

Αν δεν είχε εκλεγεί το ΠΑΣΟΚ, οι γυναίκες δεν θα είχαν τα ίδια δικαιώματα αφού το ζήτημα της κοινωνικής ισότητας δεν ήταν στις προτεραιότητες της ΝΔ. Για αρκετά ακόμη χρόνια θα συνεχίζονταν τα περιστατικά όπου οι μοιχοί μεταφέρονταν στα αστυνομικά τμήματα τυλιγμένοι στα σεντόνια, οι γυναίκες θα έπαιρναν το επίθετο του συζύγου, οι πολίτες δεν θα μπορούσαν να παντρευτούν με πολιτικό γάμο.

Στο πολιτικό τοπίο, μια νίκη της ΝΔ θα κρατούσε τον Γ. Ράλλη στην ηγεσία της και δεν θα προχωρούσε στην αντικατάσταση του από τον Γ. Αβέρωφ, ο οποίος μετά τις ευρωεκλογές παραιτήθηκε με αποτέλεσμα την εκλογή του Κ. Μητσοτάκη στην ηγεσία της ΝΔ. Το ΠΑΣΟΚ και ο Ανδρέας Παπανδρέου θα βρισκόταν σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση, καθώς η κοινωνία προσδοκούσε μεγάλες αλλαγές τις οποίες η ΝΔ δεν είχε πρόθεση να προχωρήσει.

Δεν είναι ξεκάθαρο πώς θα αντιδρούσαν τα φιλόδοξα στελέχη του ΠΑΣΟΚ και αν θα τον αμφισβητούσαν, καθώς ήταν μεν αγαπητός στο εκλογικό σώμα αλλά δεν είχε δώσει ακόμη δείγματα γραφής για το πώς θα κυβερνούσε.

Είναι πολύ πιθανό στη θέση του να ερχόταν κάποιο άλλο πρόσωπο που θα άλλαζε όχι απλά την ταυτότητα του ΠΑΣΟΚ αλλά και την προοπτική ή όχι μιας εκλογικής νίκης στις επόμενες εκλογές όπως και την περαιτέρω ύπαρξή του.

Συμπερασματικά, αν δεν εκλεγόταν ο Ανδρέας Παπανδρέου η αποκατάσταση της δημοκρατίας και η ενοποίηση της ελληνικής κοινωνίας μέσα από την υπέρβαση των μετεμφυλιακών διαιρέσεων δεν θα είχε ολοκληρωθεί.

Οι πολιτικές διακρίσεις θα παρέμεναν για μεγάλο διάστημα ζωντανές. Το κοινωνικό κράτος δεν θα είχε θεμελιωθεί, τα κοινωνικά αιτήματα θα είχαν μείνει πολύ πίσω.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους