Είναι ο Χριστιανισμός η θρησκεία της κόλασης; Να αποσαφηνίσουμε, ευθύς εξ αρχής, πως πουθενά στην Αγία Γραφή δεν διατυπώνεται κανένα δόγμα περί «αιώνιας κόλασης», ως τόπο ή τρόπο ατελεύτητων βασάνων...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Η ιδέα αυτή διατυπώθηκε πρώτη φορά ξεκάθαρα και συστηματικά από τον Τερτυλλιανό και παγιώθηκε από τον Αυγουστίνο.

Στο ίδιο συμπέρασμα καταλήγουν και οι κορυφαίοι ερευνητές επί του θέματος, οι οποίοι έχουν εκπονήσει ειδικές μελέτες για την ιστορία της ιδέας της κόλασης, όπως ο Bart D. Ehrman, η Alice Turner και ιδίως ο Alan E. Bernstein (το βιβλίο του οποίου για την ιστορία της κόλασης θεωρείται από την ερευνητική κοινότητα «καθοριστικό»), συμφωνούν με τα παραπάνω, με τη διαφορά ότι παραβλέπουν τη συμβολή του Τερτυλλιανού και στέκονται στον Αυγουστίνο. Ο Alan Bernstein ορίζει την κόλαση ως εξής: «Κόλαση, λοιπόν, είναι ένας θεϊκά κατοχυρωμένος τόπος αιώνιου βασανισμού για τους κακούς.

Είναι “θεϊκά κατοχυρωμένος” επειδή ο Θεός (ή οι θεοί) που την εγκαθίδρυσαν θα μπορούσαν να είχαν αποφύγει να τη δημιουργήσουν και θα μπορούσαν οποιαδήποτε στιγμή να την καταργήσουν.

Η ύπαρξή της εξαρτάται από κάποιο θεϊκά καθορισμένο σκοπό.

Το αν είναι φυσικός τόπος ή ψυχολογική κατάσταση είναι ζήτημα που πρέπει να παραμείνει ανοιχτό, ανάλογα με το τι προκύπτει από κάθε συγκεκριμένη πηγή.

Αν και ο πιο αυστηρός ορισμός θα επέμενε ότι η κόλαση πρέπει να είναι αιώνια, ορισμένες θεωρίες έχουν προτείνει βραχύτερες περιόδους.

Η λέξη “βασανισμός” τονίζει το στοιχείο του πόνου, την ιδέα ότι ο κάτοικος της κόλασης βιώνει μια μοίρα που είναι αντίθετη προς αυτό που ο ίδιος/η ίδια επιθυμεί.

Η χρήση της λέξης "τιμωρία" σε αυτήν την περίπτωση θα τόνιζε τη δικαιοσύνη της καταδίκης, αλλά σε βάρος της έννοιας του πόνου.

Επομένως, για να συμπεριλάβω τόσο τον πόνο όσο και τη δικαιοσύνη, υιοθετώ τον λίγο πιο μακροσκελή ορισμό “βασανισμός για τους κακούς", ο οποίος ικανοποιεί την απαίτηση ότι οι καταδικασμένοι είναι δίκαια καταδικασμένοι – δηλαδή ότι αξίζουν τον πόνο τους». Θεωρώ ότι την Ορθόδοξη διδασκαλία, όπως αυτή εκφράζεται από τους περισσότερους θεολόγους, δεν θα την εξέφραζε απολύτως ο παραπάνω ορισμός.

Συνήθως οι Ορθόδοξοι θεολόγοι δεν επιμένουν τόσο στη δικαιοσύνη του Θεού, όσο στο αυτεξούσιο του ανθρώπου, οπότε τονίζουν ότι την κόλαση – την οποία δεν την εκλαμβάνουν ως «μέρος», αλλά ως «υπαρξιακό τρόπο» – δεν τη δημιουργεί ο Θεός, αλλά την επιλέγει εθελούσια ο άνθρωπος με την εσφαλμένη χρήση του αυτεξούσιου, επιλέγοντας τον εγκλεισμό στο εγώ του από το άνοιγμα στην αγάπη και τη χάρη του Θεού.

Είναι, δηλαδή, ο άνθρωπος που φτιάχνει την κόλαση του με τον κολοσσιαίο, εωσφορικό του εγωισμό, μένοντας κλεισμένος στην αυτάρκεια του εγώ του, ως ένας άλλος κακέκτυπος φαντασιακός θεός και απορρίπτει αιωνίως την αγάπη του αληθινού Θεού που προσφέρεται αφειδώς σε όλα του τα πλάσματα.

Συνεπώς θα είχαν μεγάλο πρόβλημα οι Ορθόδοξοι θεολόγοι με την εκφορά του Bernstein ότι «κόλαση είναι ένας θεϊκά κατοχυρωμένος τόπος» και θα αντέτειναν ότι ο Θεός δεν κατοχυρώνει καμία κόλαση, αντιθέτως, είναι ο άνθρωπος που δημιουργεί αυτεξουσίως την ίδια του την κόλαση.

Αλλά και πάλι, ακόμα και υπό αυτήν την «φιλανθρωπινότερη» εκδοχή, ο Θεός δεν μένει αμέτοχος στην κόλαση, για τον απλούστατο λόγο ότι εφόσον προ-εγνώριζε, παντογνώστης γαρ, την εωσφορική εμμονή του αμαρτωλού στην απόρριψη της αγάπης του παρόλα αυτά, όχι μόνο τον αφήνει να έρθει στην ύπαρξη, αλλά τον ανασταίνει.

Η ανάσταση είναι η οντολογική συνθήκη της κόλασής του, με την έννοια ότι άμα δεν τον είχε αναστήσει δεν θα βασανιζόταν αυτός ο άνθρωπος εις το διηνεκές.

Για ποιον λόγο ένας φιλάνθρωπος Θεός να επιτρέψει εξ αρχής τη γέννηση ενός τέτοιου πλάσματος που θα τον απορρίπτει αενάως και λόγω αυτής της εμμονής θα βιώνει αενάως και ατελεύτητα τη χειρότερη δυνατή, για οποιοδήποτε έλλογο πλάσμα, συνθήκη της αιώνιας απώλειας; Φυσικά έχουν επινοηθεί διάφοροι θεολογικοί ελιγμοί για να αποφευχθεί αυτός ο σκόπελος, αλλά το ζήτημα παραμένει ανεπίλυτο: γιατί ο Θεός να τον αναστήσει ή να τον αφήσει να έρθει εξ αρχής στην ύπαρξη, γνωρίζοντας ότι η μοίρα του είναι η απώλεια; Κάποιος θεολόγος μου είχε απαντήσει σε σχετική ερώτηση ότι η αιώνια κόλαση είναι προτιμότερη από το μη είναι, από την πλήρη ανυπαρξία.

Θεωρώ την απάντηση αυτή κάτι σαν ιδιότυπη ηθική εθελοτυφλία, διότι προκειμένου να υποστηρίξουμε μία καθιερωμένη διδασκαλία διαστρέφουμε τα ίδια μας τα ηθικά κριτήρια: το να ισχυρίζεσαι ότι ο ατέρμονος, ατελεύτητος και διηνεκής βασανισμός είναι προτιμότερο από το να μην υπάρχει κάποιος, που εν τοιαύτη περιπτώσει δεν θα είχε καν συναίσθηση της μη ύπαρξής του, είναι τουλάχιστον αφελές, για να μην πούμε άηθες.

Συνεπώς, ακόμα και στην Ορθόδοξη εκδοχή της, η διδασκαλία της αιώνιας κόλασης έχει με το α ή β τρόπο τον ίδιο τον Θεό συμμέτοχο και συνεργό.

Ας εισέλθουμε τώρα στην εξέταση του θέματός μας: εντοπίζεται η διδασκαλία της ατελεύτητης και αιώνιας κόλασης στην Αγία Γραφή; Η Alice Turner απαντά πως όχι: «Η εβραϊκή λέξη Σεόλ εμφανίζεται συχνά στην Παλαιά Διαθήκη· μερικές φορές μεταφράζεται ως "Κόλαση", μερικές φορές ως "τάφος" και μερικές φορές ως «λάκκος», αλλά πουθενά δεν φαίνεται να -------------------▪︎------------▪︎--------------▪︎------- Ανδρέας Αλεξόπουλος- "Η σκοτεινή όψη του Θεού και η ιδέα της αιώνιας κόλασης" • εκδόσεις Αρμός

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους