Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Στο "Μπρικολάζ" της Καθημερινής, 11 Οκτωβρίου 2026 ΟΧΙ ΠΙΑ ΦΙΛΟΙ Πριν από λίγες εβδομάδες, μια βουλευτής της γαλλικής ριζοσπαστικής Αριστεράς εξέδωσε ένα βιβλίο με αντικείμενο τη φιλία.

Σε αυτό κατέγραφε τη σημασία της σήμερα και πρότεινε μέτρα για τη θεσμική της κατοχύρωση.

Η μεγάλη αξία που έχουν αποκτήσει η φιλία και οι ιδιάζουσες ποιότητές της στις σύγχρονες κοινωνίες ορθώς καταγράφονται και υπογραμμίζονται.

Η πρόταση, όμως, να αποκτήσει η φιλία θεσμική αναγνώριση –κατά το μοντέλο των δικαιωμάτων του συμφώνου συμβίωσης– προκάλεσε μόνον απαξιωτικά σχόλια.

Η σκέψη οι φιλικές σχέσεις να αποκτήσουν κρατική ισχύ και να κατοχυρώνονται μέσα από αυτήν δικαιώματα –όπως π.χ. η συνυπηρέτηση με κάποιον που έχει θεσμικά αναγνωριστεί ως στενός φίλος– παραπέμπει σε κρατική παρέμβαση εντός του πυρήνα της ιδιωτικότητας.

Ενδέχεται αυτές οι ιδέες να φέρουν το ίχνος της παλιάς μαρξιστικής αμφισβήτησης της ιερότητας και της κοινωνικής λειτουργίας της οικογένειας· από την άλλη, όμως, αν πρέπει να μιλήσει κάποιος με τέτοιους όρους, μπορεί να θεωρηθεί μια ενδιαφέρουσα μετατόπιση σε σχέση με τις αγωνιστικές παραδόσεις της λενινιστικής Αριστεράς, που στιγμάτιζε τον φιλικό δεσμό ως αστικό χαρακτηριστικό προς όφελος της αυθεντικής εργατικής-συντροφικής δέσμευσης.

Η παραβίαση του στεγανού, πάντως, που θέλει τη φιλία να μην υπόκειται σε όρια, να μη μετριέται από συμφέροντα, να μην επιφέρει μετρήσιμα κέρδη και εντέλει να μην εισέρχεται ποτέ στη σφαίρα της δημόσιας ρύθμισης, δεν εξαντλείται στην αριστερή αμφιβήτηση του παραδοσιακού οικογενειακού δεσμού και της έννοιας των ιδιωτικών σχέσεων.

Και αυτό διότι η ίδια η φιλελεύθερη οικονομία του ύστερου καπιταλισμού έχει ενσωματώσει, χωρίς μέτρο και προφυλάξεις, το στοιχείο της φιλίας: στη γλώσσα που χρησιμοποιεί, στα συμβολικά συστήματα με τα οποία εποικίζει τον δημόσιο χώρο και την κοινή ζωή, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο οργανώνει και αναπαράγει τις σχέσεις εξουσίας.

Πράγματι, αυτό το πνεύμα του μύχιου που απενοχοποιείται, δραπετεύει από τους βικτωριανούς κανόνες της ντροπής, της εγκράτειας και της περίκλειστης οικογένειας, αυτή η πνοή που έρχεται από τη μακρινή φωτογράφιση του Τζον Λένον με τη Γιόκο Oνο –γυμνοί και αδέσμευτοι, φίλοι και εραστές, με μοναδικό κανόνα την αγάπη–, αυτό το μύχιο που κατισχύει της δημόσιας σφαίρας, ενσωματώθηκε στον εταιρικό καπιταλισμό και στην επικοινωνία του εδώ και καιρό.

Μα ενσωματώθηκε οργανικά και στον τρόπο που δομούνται τα κοινωνικά και πολιτικά συναισθήματα στις χώρες του ανεπτυγμένου καπιταλισμού και της ανοικτής δημοκρατίας εδώ και μια πεντηκονταετία.

Από τους πολιτικούς ηγέτες, που «χρειάστηκε» να μας ανοίξουν το σπίτι τους, την καρδιά τους και τον ιδιωτικό τους βίο, μέχρι το σύγχρονο management, που υπονόμευσε την ιεραρχική λήψη αποφάσεων προς όφελος της οριζόντιας επικοινωνίας, από την αποθέωση του δικαιώματος στην έκφραση κάθε μύχιου συναισθήματος μέχρι τη μετατροπή νεοπαγών ψυχολογικών όρων σε δημόσιες αρετές –όπως η ενσυναίσθηση–, το ιδίωμα της φιλικής ζωής επιβλήθηκε στα παλιά συναισθήματα που ρύθμιζαν τη συλλογική ζωή και το κρατικό φαινόμενο.

Και αν όλα αυτά, από τα αριστερά και από τα δεξιά, από τη φιλελεύθερη ηθική μέχρι τα συμφέροντα του επιχειρείν, συνέβαλαν σε μια κοινωνία μεγαλύτερης ηπιότητας και στην ειρηνική εκδοχή μιας δημοκρατίας που επικεντρώνεται στην ατομικότητα, σήμερα αναδύεται ηγεμονικά μια δομή της αίσθησης τελείως διαφορετική και απολύτως ανταγωνιστική.

Είναι μια δύναμη που έχει εξορίσει το φιλικό συναίσθημα από τη δημόσια σφαίρα, την κρατική λογική και τις επίσημες λειτουργίες του κοινού βίου.

Σαν η ζυγαριά να έγειρε απότομα προς μια παλιότερη οικονομία των δημόσιων συναισθημάτων, στην οποία το ιδίωμα της θυσίας και της αυτοθυσίας έχει γίνει κυρίαρχη γλώσσα και οι αξίες της καλής προαίρεσης και της αλληλεγγύης μεταξύ μη συγγενών (ο ορισμός της φιλίας), μια στενά ιδιωτική υπόθεση.

Το είδαμε ως εθνοκαθαρτική βαναυσότητα κατά αμάχων στη Γάζα, το εισπράττουμε ως θεμελιώδες ιδεολόγημα του ρωσικού ιμπεριαλισμού ενάντια στην Ευρώπη –με πρώτη εφαρμογή στους Ουκρανούς πολίτες–, ενυπάρχει στην τεχνολογική μετεξέλιξη του κινεζικού αυταρχισμού και στον απόλυτο έλεγχο της ζωής των πολιτών του, προκύπτει ως βασικό συναίσθημα του MAGA και σημαντικού τμήματος της αμερικανικής κοινωνίας και, εσχάτως, εκφράζεται πολιτικά και εκλογικά με την ευρωπαϊκή άκρα Δεξιά και το εμμονικό μίσος της για τη μαλθακή, όπως την αντιλαμβάνονται, δημοκρατία.

Η τελευταία όμως, απειλούμενη από παντού, εξακολουθεί να μιλάει φιλικά, να ομνύει στην ορθολογική ανταλλαγή επιχειρημάτων, να οργανώνεται πάνω στην πειθώ, να διακονεί την αξία των προσωπικών ευαισθησιών, την αυταξία της ζωής και της πραγμάτωσης του ατόμου ως δημοκρατική αποστολή.

Και πλέον καλείται να αντιληφθεί ότι περάσαμε στην εποχή μιας δημόσιας ισχύος που δεν λογαριάζει τον ευαίσθητο εαυτό μας, πoυ τον έχει εξορίσει από τα πολιτικά πράγματα και το συλλογικό σώμα. Μια εποχή όπου σβήνουν οι ειρηνικές αξίες και όπου σταδιακά επικρατούν οι παλιές, ζοφερές, πολεμικές αρετές.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους