Τέτοια μέρα του 1968 ήταν, που η δεξιά γροθιά του Τόμι Σμιθ και η αριστερή γροθιά του Τζων Κάρλος κατάφερναν καίριο πλήγμα στο μαλακό υπογάστριο του κοιμώμενου πλανήτη. Μέσα σε μία στιγμή απαράμιλλης...
Τέτοια μέρα του 1968 ήταν, που η δεξιά γροθιά του Τόμι Σμιθ και η αριστερή γροθιά του Τζων Κάρλος κατάφερναν καίριο πλήγμα στο μαλακό υπογάστριο του κοιμώμενου πλανήτη.
Μέσα σε μία στιγμή απαράμιλλης τόλμης, δύο μαύρα γάντια άλλαζαν- έστω και στο ελάχιστο - τον κόσμο.
Ωστόσο, τα γοργά ποδάρια των ατρόμητων σπρίντερ δεν μπορούσαν αν τους σώσουν από το αδυσώπητο κυνηγητό που ακολούθησε.
Η «Μαύρη Δύναμη», την οποία χαιρέτισαν από το βάθρο του Ολυμπιονίκη των 200 μ. στις 16 Οκτωβρίου 1968 στο Μεξικό, ήταν ακόμη ισχνή, αδιόρατη, καταπιεσμένη. «Εμείς φροντίσαμε για τη σπορά και τα νέα παιδιά γεύονται τους καρπούς από την ανθισμένη γη», έλεγε - πριν 2 χρόνια- στα 72 του, ο Νεοϋορκέζος Κάρλος με τις κουβανέζικες ρίζες.
Όποιος μελετήσει προσεκτικά το ιστορικό ενσταντανέ θα παρατηρήσει και άλλες ενδείξεις διαμαρτυρίας ενάντια στις διακρίσεις.
Ο χρυσός Σμιθ και ο χάλκινος Κάρλος φορούσαν μαύρα κασκόλ («σύμβολα φυλετικής υπερηφάνειας»), μαύρες κάλτσες δίχως παπούτσια («για τους φτωχούς που δεν έχουν στον ήλιο μοίρα»), καθώς και περιδέραια με μαύρες χάντρες («για όσους λυντσαρίστηκαν, πασαλείφτηκαν με πίσσα και πούπουλα και δολοφονήθηκαν άκλαυτοι»). Στη στολή τους είχαν κεντήσει κονκάρδες του Ολυμπιακού Κινήματος για Τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, του κοινωνιολόγου Χάρι Έντουαρντς, που λίγες εβδομάδες νωρίτερα καλούσε τους μαύρους αθλητές να μποϊκοτάρουν τους Αγώνες. Ο Τεξανός Σμιθ, ο οποίος κατέρριψε και το παγκόσμιο ρεκόρ με επίδοση 19.83, υποχρεώθηκε να δώσει εξηγήσεις: «Μόνο όταν κερδίζουμε κάποιο μετάλλιο, μας φέρονται σαν γνήσιους Αμερικανούς.
Όταν χάνουμε, είμαστε απλώς αραπάδες…». Ο Κάρλος έτρεμε από τον φόβο του, όταν ξεκίνησε το τελετουργικό. «Το μόνο που θυμάμαι, ήταν η νεκρική σιγή που ακολούθησε.
Κάποιος άρχισε να ψάλλει τον εθνικό ύμνο, αλλά αμέσως σταμάτησε.
Είμαι βέβαιος ότι πολλοί θα ήθελαν να μας πυροβολήσουν από τις εξέδρες». Οι δύο θαρραλέοι αθλητές γιουχαΐστηκαν από τους Μεξικανούς θεατές, εξοστρακίστηκαν αμέσως από το Ολυμπιακό Χωριό και αποκλείστηκαν από την αποστολή των ΗΠΑ.
Ο φιλοναζιστής, δήθεν «απολιτίκ» πρόεδρος της ΔΟΕ Έιβερι Μπράντατζ επικαλέστηκε «παραβίαση των αρχών του Ολυμπιακού ιδεώδους» και απείλησε ότι θα τους αφαιρούσε τα μετάλλια.
Αλλά αυτό ήταν το λιγότερο.
Οι πρώτες απειλές ενάντια στη ζωή του 24χρονου Σμιθ και του 23χρονου Κάρλος ακούστηκαν πριν ακόμη το δίδυμο εγκαταλείψει το Μέξικο Σίτι.
Μετά την επιστροφή στην πατρίδα, έζησαν αποσυνάγωγοι, βρέθηκαν υπό διαρκή παρακολούθηση από το FBI και έμειναν χωρίς δουλειά.
Τα παιδιά του Κάρλος δέχθηκαν ανελέητους ξυλοδαρμούς στο σχολείο, ενώ η σύζυγός του έπεσε σε βαριά κατάθλιψη, ώσπου αυτοκτόνησε, το 1977.
Η αυτοθυσία υπήρξε αναπόσπαστο μέρος της πρωτοβουλίας που τράνταξε συθέμελα το αθλητικό στερέωμα.
Τα μετάλλια, πάντως, οι δύο Ολυμπιονίκες τα διέσωσαν. «Το δικό μου το έχει η γριά μάνα μου», είπε, πρόσφατα, ο Τζον Κάρλος. Ο Τόμι Σμιθ το έβγαλε σε πλειστηριασμό το 2010, μαζί με τα παπούτσια που φόρεσε στο Μεξικό.
Η διαμαρτυρία των δύο σπρίντερ δεν ήταν μία απόφαση της στιγμής.
Πολλοί μαύροι αθλητές από τις ΗΠΑ σκέφτονταν να μποϊκοτάρουν τους αγώνες του Μεξικού, αλλά φοβήθηκαν τις επιπτώσεις και έκαναν πίσω. Ο Σμιθ και ο Κάρλος, όμως, ένιωσαν τους προβολείς της ιστορίας καρφωμένους στο κορμί τους. «Κατάλαβα ότι κάτι σκάρωναν πριν την απονομή, αλλά δεν ήξερα τι ακριβώς», αφηγήθηκε ο τρίτος του βάθρου, ο λευκός Αυστραλός Πητερυ Νόρμαν. «Είδα μόνο τις κονκάρδες που φορούσαν υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ζήτησα να μου δώσουν και εμένα μία». Ο Νόρμαν, αγκάθι για το λευκό κατεστημένο της δικής του πατρίδας, στήριξε ολόψυχα την πρωτοβουλία των δύο Αμερικανών μέχρι το τέλος της ζωής του.
Στην κηδεία του, το 2006, ο Σμιθ και ο Κάρλος ήταν ανάμεσα στους άνδρες που σήκωσαν το φέρετρό του.
Έξι χρόνια αργότερα, το αυστραλιανό κράτος ζήτησε συγγνώμη από τα παιδιά του Νόρμαν, για την περιφρόνηση με την οποία μεταχειρίστηκε τον πατέρα τους.
Όταν οι Ουέιν Κολέτ και Βίνσεντ Μάθιους προσπάθησαν να διαμαρτυρηθούν με παρόμοιο τρόπο το 1972 στο Μόναχο, στο βάθρο των νικητών των 400μ, τιμωρήθηκαν με ισόβιο αποκλεισμό από τους Ολυμπιακούς Αγώνες.
Χρειάστηκε να φτάσει ο 20ός αιώνας στο λυκόφως του, για να αποκατασταθεί το κύρος των δύο ηρώων του Μεξικού και να εδραιωθεί η θέση τους στο συλλογικό υποσυνείδητο.
Τόσο ο Σμιθ όσο και ο Κάρλος εργάστηκαν ως προπονητές στίβου και βραβεύτηκαν από πολυάριθμες οργανώσεις για την προσφορά τους στους κοινωνικούς αγώνες. «Η υψωμένη γροθιά μας δεν ήταν σύμβολο μίσους προς τη σημαία, αλλά αντίστασης και αγώνα» τονίζει, πιονιέρος μιας σκοτεινής και δύσβατης εποχής, ο Τόμι Σμιθ.
Κείμενο :Παπαδογιαννης Γιωργος -Σε αυτή την καμπή της ιστορίας, δεν αποδόθηκε στον Αυστραλό λευκό αθλητη- όσο του έπρεπε- η ανάλογη "ιστορική νομη" . Και αν κάποιοι δεν είχαν να χάσουν κάτι παραπάνω, απ'οσα ελάχιστα τους επετρεπαν να εχουν, υπήρξαν και αυτοί, οι οποίοι εύκολα θα μπορούσαν να πουν ένα μεγάλο όχι.
Και όμως ... Σαν να του έπρεπε από καιρό, ο Νόρμαν εναντιωθηκε στη καθεστηκυια αντίληψη και τάξη της εποχής και συμπορευτηκε με όσους δεν διεκδικούν, παρά όσα απλώς τους στερούσαν. Ο Κάρλος δήλωνε πως πριν από την τελετή απονομής των μεταλλίων περίμενε να δει το φόβο στα μάτια του Πητερ Νόρμαν, καθώς δεν υπήρχε επιστροφή για αυτό που ήταν έτοιμοι να κάνουν.
Αλλά δεν είδε τίποτα τέτοιο. «Είδα μόνο αγάπη», δήλωνε συγκινημενος ο Κάρλος, ο ανταγωνιστής για το μετάλλιο στον στιβο, μα συναγωνιστής στον στιβο της ζωης. Ο Νόρμαν, περιθωριοποιήθηκε κι εξοστρακίστηκε από το ρατσιστικό καθεστώς - εκείνη την εποχή - της Αυστραλίας.
Και έως τον θάνατό του το 2006, η πατρίδα του δεν του είχε συγχώρεσει το «παράπτωμά» του. 'Και μόλις το 2012, το όνομά του περιλήφθηκε στην λίστα με τους καλύτερους αθλητές της χώρας του και το κοινοβούλιο της χώρας, μετά από αγώνα μερικών βουλευτών και οργανώσεων επί χρόνια, κατέληγε σε απόφαση επίσημης συγνώμης.
Το 2006, τόσο ο Σμιθ όσο και ο Κάρλος ήταν παρόντες στην πομπή της κηδείας του Νόρμαν. «Θα σταθώ μαζί σου, σε αυτό » είχε πει ο Πητερ Νόρμαν στον Τζων Κάρλος πριν τον αγώνα και "από εκείνη τη στιγμή γνωρίζαμε ότι αυτό που επρόκειτο να κάνει ο Κεν ήταν πολύ μεγαλύτερο από οποιοδήποτε αθλητικό κατόρθωμα» εξομολογειτο ο Καρλος, τη μέρα που τον συντροφευαν για τελευταία φορά.
Έτσι, μια" σπονδή" σε κάποιους γενναίους που - έστω και ελάχιστα -, με ένα περήφανο όχι, ομορφυναν και έσωσαν -για μια τόσο ελάχιστη στιγμή -τον Κόσμο. (Via ΒΑΣΙΛΗΣ ΛΑΜΠΟΓΛΟΥ)
Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους