Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Όταν ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ εισηγείται μια στρατιωτική επιλογή στο ΚΥΣΕΑ, πίσω της βρίσκεται η δουλειά ενός ολόκληρου επιτελείου.

Πώς εξασφαλίζεται ότι, μαζί με την επιχειρησιακή της αποτελεσματικότητα, έχουν εξεταστεί και οι πολιτικές και διπλωματικές της συνέπειες; 👇

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ Πριν φτάσει η συμβουλή στο ΚΥΣΕΑ: γιατί το στρατιωτικό επιτελείο χρειάζεται θεσμικό Πολιτικό Σύμβουλο Ο ελληνοτουρκικός ανταγωνισμός δεν διεξάγεται σε ένα μόνο επίπεδο. Η Τουρκία λειτουργεί ταυτόχρονα σε δύο.

Στο συμβατικό επίπεδο υπάρχει μια ρητή απειλή πολέμου.

Το 1995 η Τουρκική Εθνοσυνέλευση χαρακτήρισε casus belli την ενδεχόμενη επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στο Αιγαίο πέραν των έξι ναυτικών μιλίων.

Η απόφαση αυτή ισχύει ακόμη.

Πίσω της βρίσκεται αξιόπιστη στρατιωτική ισχύς, που γίνεται ορατή με ασκήσεις μεγάλης κλίμακας και αεροπορική πίεση.

Κάτω από το κατώφλι της σύγκρουσης, η Τουρκία χρησιμοποιεί NAVTEX, μονομερείς νομικές πράξεις, χάρτες και αφηγήματα.

Η «Γαλάζια Πατρίδα» προσφέρει ενοποιητικό πλαίσιο στις θαλάσσιες διεκδικήσεις και στις συναφείς ενέργειες της Άγκυρας.

Τα δύο επίπεδα δεν λειτουργούν χωριστά.

Η συμβατική απειλή δίνει βάρος σε όσα γίνονται κάτω από το κατώφλι. Κάθε NAVTEX ή νομική πράξη διαβάζεται γνωρίζοντας ότι πίσω της υπάρχει και η δυνατότητα κλιμάκωσης.

Στις αναλύσεις μου για τη «Γαλάζια Πατρίδα», εξετάζω αυτόν τον συνδυασμό μέσα από το πλαίσιο των Ucko–Marks για το irregular warfare.

Δίνω έμφαση στη σύνδεση κάθε επιμέρους ενέργειας με το πολιτικό αποτέλεσμα που επιδιώκεται.

Ο σκοπός είναι πολιτικός. Η Άγκυρα μπορεί να αποκομίζει πολιτικό όφελος ακόμη και χωρίς να πείθει για τη νομική βασιμότητα των θέσεών της, καλλιεργώντας την αντίληψη ότι υπάρχει «διαφορά» προς διαπραγμάτευση.

Γι' αυτό τα μέσα της, συμβατικά και μη, κρίνονται τελικά από το πολιτικό αποτέλεσμα που παράγουν.

Το ίδιο ισχύει για την ελληνική απάντηση.

Μια στρατιωτική επιλογή μπορεί να είναι επιχειρησιακά άψογη και ταυτόχρονα να δίνει στον ανταγωνιστή αυτό που χρειάζεται.

Η κλιμάκωση μπορεί να του προσφέρει υλικό για το αφήγημά του.

Η υποχωρητικότητα μπορεί να το επιβεβαιώσει.

Το ερώτημα επομένως είναι ποιος, μέσα στο στρατιωτικό επιτελείο, εξετάζει τη σχέση ανάμεσα σε στρατιωτική επιλογή και πολιτικό αποτέλεσμα, όσο η επιλογή ακόμη διαμορφώνεται.

Πολλές χώρες έχουν δώσει οργανωτική απάντηση.

Το δόγμα του ΝΑΤΟ για τη διεξαγωγή επιχειρήσεων (AJP-3) κατατάσσει τον Πολιτικό Σύμβουλο (Political Advisor, POLAD) στους κύριους συμβούλους που διαθέτει συνήθως ένας διοικητής, μαζί με τον επιτελάρχη και τον νομικό σύμβουλο. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, πέρα από τον ρόλο του Προέδρου του Κοινού Επιτελείου ως κύριου στρατιωτικού συμβούλου του Προέδρου, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ τοποθετεί έμπειρους διπλωμάτες μέσα στις στρατιωτικές διοικήσεις, δίπλα στους διοικητές.

Το έχω βιώσει στη Συμμαχική Διακλαδική Διοίκηση Νάπολης. Ως Σύμβουλος Ειδικών Επιχειρήσεων του Διοικητή, χρειαζόμουν την εκτίμηση του POLAD για να διαμορφώσω ολοκληρωμένη εισήγηση, ιδιαίτερα όταν οι εξεταζόμενες επιλογές μπορούσαν να έχουν σημαντικό στρατηγικό και πολιτικό αντίκτυπο.

Η επιχειρησιακή δυνατότητα ήταν μέρος της εκτίμησης.

Παράλληλα, έπρεπε να κατανοήσω τυχόν πολιτικοδιπλωματικές συνέπειες πριν εισηγηθώ στον Διοικητή οποιαδήποτε πρόταση για τόσο ευαίσθητα ζητήματα. Στην Ευρώπη, το βρετανικό Διακλαδικό Επιχειρησιακό Στρατηγείο (PJHQ) στελεχώνεται από στρατιωτικούς και πολιτικούς υπαλλήλους και διαθέτει ειδικό κλάδο για συμβουλή πολιτικής, νομική υποστήριξη και επικοινωνία. Στη Γαλλία, επίσημο σεμινάριο του Υπουργείου Άμυνας εξέταζε ήδη από το 2014 την επιχειρησιακή ανάγκη για POLAD σε στρατηγικό και επιχειρησιακό επίπεδο.

Η οργάνωση διαφέρει από χώρα σε χώρα.

Η λειτουργία είναι κοινή: η πολιτική εκτίμηση βρίσκεται μέσα στο επιτελείο, δίπλα στον διοικητή.

Η λειτουργία αυτή δεν είναι ξένη ούτε προς τον ελληνικό χώρο.

Ολλανδική κυβερνητική έκθεση της 20ής Μαΐου 2026 καταγράφει συνεισφορά POLAD στο επιχειρησιακό στρατηγείο της ευρωπαϊκής ναυτικής επιχείρησης ASPIDES, που βρίσκεται στη Λάρισα.

Περιγράφει επίσης ρητά τη συμβολή του στην ολοκληρωμένη πολιτικοστρατηγική συμβουλή προς τον διοικητή της επιχείρησης.

Η λειτουργία δηλαδή ήδη εφαρμόζεται, σε ευρωπαϊκό στρατηγείο, σε ελληνικό έδαφος.

Στο εθνικό επίπεδο, η Ελλάδα έχει κάνει σημαντικά βήματα στην κορυφή. Ο Α/ΓΕΕΘΑ μετέχει στο ΚΥΣΕΑ. Ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας διαθέτει διπλωματικό σύμβουλο.

Από το 2025 λειτουργεί η Γενική Γραμματεία Εθνικής Ασφάλειας, με αποστολή την υποστήριξη του Πρωθυπουργού και του ΚΥΣΕΑ.

Αυτά είναι σωστά βήματα.

Το ερώτημα βρίσκεται ένα επίπεδο πιο κάτω, εκεί όπου διαμορφώνονται οι στρατιωτικές επιλογές.

Εξασφαλίζεται εκεί η σταθερή συμμετοχή πολιτικοδιπλωματικού συμβούλου, με άμεση πρόσβαση στον Αρχηγό, σαφείς αρμοδιότητες και συνέχεια από τη μια ηγεσία στην επόμενη; Από τις δημόσιες πηγές δεν προκύπτει με σαφήνεια μια τέτοια οργανική λειτουργία στο ΓΕΕΘΑ.

Αυτό είναι το πεδίο που χρειάζεται θεσμική αποσαφήνιση.

Σε συνθήκες έντασης, κρίσης ή πολέμου, η συμμετοχή συνδέσμων από συναρμόδια υπουργεία και υπηρεσίες στις επιτελικές ομάδες του ΓΕΕΘΑ εξυπηρετεί την ανταλλαγή εικόνας και τον συντονισμό.

Η ανάγκη όμως υπάρχει και στην περίοδο ηρεμίας, όταν διαμορφώνονται εκτιμήσεις, καταρτίζονται σχέδια, εξετάζονται εναλλακτικές επιλογές και δοκιμάζονται παραδοχές στις ασκήσεις.

Εκεί αποκτά ιδιαίτερη σημασία η μόνιμη λειτουργία POLAD: η πολιτικοδιπλωματική εκτίμηση να συμμετέχει καθημερινά στην προετοιμασία των επιλογών, ώστε η διαχείριση της επόμενης κρίσης να στηρίζεται σε συνεργασία και συναντίληψη που έχουν ήδη οικοδομηθεί.

Το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου προσφέρει ένα απτό παράδειγμα αυτής της ανάγκης.

Ένα ενεργειακό έργο συνδέει ζητήματα διεθνούς δικαίου, συμμαχικής διπλωματίας, ενεργειακής πολιτικής και, ενδεχομένως, ναυτικής παρουσίας.

Κάθε στρατιωτική επιλογή σε ένα τέτοιο περιβάλλον χρειάζεται να υπηρετεί τον καθορισμένο πολιτικό σκοπό.

Χρειάζεται επίσης να συνεκτιμά τις διπλωματικές προϋποθέσεις, τον κίνδυνο κλιμάκωσης και το προηγούμενο που αφήνει.

Το θεσμικό ερώτημα αφορά τη σταθερή διαδικασία με την οποία αυτές οι παράμετροι ενσωματώνονται στη σχεδίαση, ανεξάρτητα από τα πρόσωπα και τη συγκεκριμένη κρίση.

Αξίζει να είναι σαφές τι δεν είναι ο POLAD.

Δεν είναι επόπτης του ΥΠΕΞ μέσα στο στράτευμα.

Δεν υποκαθιστά τη στρατιωτική συμβουλή του Αρχηγού ούτε την πολιτική ευθύνη του Υπουργού.

Συμμετέχει στη σχεδίαση με την ειδική του αρμοδιότητα· η ευθύνη της στρατιωτικής σχεδίασης και διοίκησης παραμένει στα αρμόδια στρατιωτικά όργανα.

Για την ελληνική περίπτωση, η θέση θα μπορούσε να στελεχωθεί από έμπειρο διπλωμάτη, με κατάλληλη προετοιμασία στη στρατιωτική σχεδίαση.

Θα είχε σταθερή υπηρεσιακή διασύνδεση με το ΥΠΕΞ και σαφώς καθορισμένη σχέση με τις υφιστάμενες δομές διπλωματικής υποστήριξης του ΥΠΕΘΑ.

Θα συμμετείχε στη σχεδίαση και στις ασκήσεις από την αρχή και θα κατέγραφε την πολιτικοδιπλωματική εκτίμηση κάθε επιλογής, με τις παραδοχές και τους κινδύνους της.

Η πολιτική ηγεσία καθορίζει τους πολιτικούς σκοπούς και εγκρίνει τις αποφάσεις της αρμοδιότητάς της.

Η στρατιωτική διοίκηση σχεδιάζει και ενεργεί μέσα στο πλαίσιο που έχει καθοριστεί.

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη Η Γενική Γραμματεία Εθνικής Ασφάλειας στηρίζει τη σύνθεση στην κορυφή.

Αν η ίδια λογική δεν υπάρχει θεσμικά και εκεί όπου σχεδιάζονται οι στρατιωτικές επιλογές, η κοινή εικόνα μπορεί να σταματά στην πόρτα του επιτελείου.

Ένας σύμβουλος δεν αρκεί για να δημιουργηθεί κοινή αντίληψη του προβλήματος.

Χρειάζονται κοινή μέθοδος, εκπαίδευση και καθημερινή συνεργασία.

Η οργανική του θέση όμως, με καθορισμένες αρμοδιότητες και συμμετοχή στη σχεδίαση, δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε οι παραδοχές κάθε επαγγελματικής κουλτούρας να δοκιμάζονται πριν γίνουν εισήγηση.

Η απαίτηση είναι συγκεκριμένη: θεσμικός POLAD στο ΓΕΕΘΑ, με άμεση πρόσβαση στον Αρχηγό, σαφείς αρμοδιότητες και σταθερή συμμετοχή στη σχεδίαση και στις ασκήσεις.

Η πολιτικοδιπλωματική εκτίμηση πρέπει να συμμετέχει στη διαμόρφωση των στρατιωτικών επιλογών από την αρχή.

Πριν αυτές γίνουν συμβουλή προς το ΚΥΣΕΑ.

Πηγές: * Υπουργείο Εξωτερικών, ανακοίνωση της 16ης Σεπτεμβρίου 2026 για τη διατήρηση του τουρκικού casus belli⁠. * NATO AJP-3, ⁠Allied Joint Doctrine for the Conduct of Operations⁠, Edition D, Version 1, Annex B, §B.2 — κύριοι σύμβουλοι του διοικητή⁠. * 10 U.S.C. §151 — ⁠Joint Chiefs of Staff: composition; functions⁠, ιδίως §151(b), για τη θεσμική παροχή στρατιωτικής συμβουλής⁠. * UK Ministry of Defence, ⁠Permanent Joint Headquarters⁠ — αποστολή, μικτή στελέχωση και αρμοδιότητες του J9: Policy, Legal and Media Operations⁠. * Ministère de la Défense, DAS/EMA, πρόγραμμα σεμιναρίου «Political Advisor», 17 Δεκεμβρίου 2014 — ανάγκη POLAD σε στρατηγικό και επιχειρησιακό επίπεδο⁠. * Ολλανδική κυβέρνηση, ⁠Jaarlijkse Voortgangsrapportage Overige Missiebijdragen, mei 2025 tot en met april 2026⁠, 20 Μαΐου 2026, σ. 15, ενότητα 2.3.8 — EUNAVFOR ASPIDES και συμβολή POLAD⁠. * Π.Δ. 38/2025, ΦΕΚ Α΄ 63/28.04.2025 — Σύσταση Γενικής Γραμματείας Εθνικής Ασφάλειας⁠. * Ucko, D. H. & Marks, T. A. (2022), ⁠Crafting Strategy for Irregular Warfare: A Framework for Analysis and Action⁠, 2η έκδοση, NDU Press, σ. 18⁠. Οι αναλύσεις για τη «Γαλάζια Πατρίδα», το καλώδιο και οι σχετικές εργασίες βρίσκονται στο πρώτο σχόλιο.

Αντιστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Αλεξάκης • Επίτιμος Διοικητής Διακλαδικής Διοίκησης Ειδικών Επιχειρήσεων (ΔΔΕΕ) • Διατελέσας Σύμβουλος Ειδικών Επιχειρήσεων του Διοικητή της Συμμαχικής Διακλαδικής Διοίκησης Νάπολης (COM JFC Naples) • M.A. in Strategic Security Studies, National Defense University (NDU–CISA), Washington DC -Σημείωση: Η εικόνα δημιουργήθηκε με τεχνητή νοημοσύνη για την εικονογράφηση της θεσμικής πρότασης.

Τα εικονιζόμενα πρόσωπα είναι φανταστικά και η σκηνή δεν αποτυπώνει πραγματική σύσκεψη. Οι στολές και τα διακριτικά βαθμών αποδίδονται προσεγγιστικά. Αλεξακης

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους