Ένα γραπτό αριστούργημα, το οποίο μπορεί να δημιουργήσει συζήτηση μεταξύ του Αρχαίου ή/και Ελληνιστικού Κόσμου με τον σύγχρονο κόσμο, είναι αυτό που παραθέτει ο ιστορικός Αρριανός, το γράμμα του...

Πλήρες Κείμενο:

Ένα γραπτό αριστούργημα, το οποίο μπορεί να δημιουργήσει συζήτηση μεταξύ του Αρχαίου ή/και Ελληνιστικού Κόσμου με τον σύγχρονο κόσμο, είναι αυτό που παραθέτει ο ιστορικός Αρριανός, το γράμμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου της Μακεδονίας προς τον Μεγάλο Βασιλιά των Περσών Δαρείο Γ' Κοδομανό, το οποίο εξισώνεται σε αξία με τον περίφημο διάλογο των Μηλίων με τους Αθηναίους του Θουκυδίδη. «Οι πρόγονοί σας, αφού εξεστράτευσαν στη Μακεδονία και την υπόλοιπη Ελλάδα μας έβλαψαν, ενώ δεν είχαν αδικηθεί προηγουμένως· εγώ, επειδή αναδείχτηκα ηγεμών των Ελλήνων και επειδή θέλω να τιμωρηθούν οι Πέρσες, πέρασα στην Ασία, αφού εσείς κάνατε την αρχή.

Διότι και τους Περίνθιους (ελληνική πόλη στην Θράκη, στην Προποντίδα) βοηθήσατε, που αδικούσαν τον πατέρα μου (Φίλιππος Β'), και στη Θράκη, την οποία εξουσιάζαμε εμείς, έστειλε δύναμη ο (Πέρσης βασιλιάς) ΄Ωχος· και όταν δολοφονήθηκε ο πατέρας μου από τους συνωμότες που εσείς υποκινήσατε, όπως οι ίδιοι με επιστολές προς όλους καυχηθήκατε κι όταν εσύ σκότωσες τον Αρσή με τη βοήθεια του Βαγώου και κατέλαβες την εξουσία παράνομα, παραβαίνοντας το νόμο των Περσών, αδικώντας τους Πέρσες και όταν έστειλες εχθρικά γράμματα για μένα στους ΄Ελληνες για να με πολεμήσουν και χρήματα στους Λακεδαιμονίους και σε κάποιους άλλους ΄Ελληνες, που δεν τα δέχτηκε καμιά άλλη πόλη, εκτός από τους Λακεδαιμονίους κι όταν οι απεσταλμένοι σου διέφθειραν τους φίλους μου και την ειρήνη, την οποία εδραίωσα στους ΄Ελληνες, προσπάθησαν να την χαλάσουν, εξεστράτευσα εναντίον σου, γιατί εσύ είχες κάνει την αρχή της έχθρας.

Και εφόσον έχω νικήσει αρχικά τους στρατηγούς και τους σατράπες σου και τώρα εσένα και τις δυνάμεις σου και κατέχω τη χώρα σου, που μου χάρισαν οι θεοί, όσοι απ’ αυτούς που παρατάχθηκαν μαζί σου δεν σκοτώθηκαν στη μάχη, αλλά κατέφυγαν σ’ εμένα, αυτούς τους φροντίζω και είναι μαζί μου όχι χωρίς τη θέλησή τους, αλλά εκούσια συνεκστρατεύουν με το μέρος μου.

Επειδή λοιπόν είμαι κυρίαρχος όλης της Ασίας, έλα με το μέρος μου.

Αν όμως φοβάσαι μήπως, αφού έλθεις, πάθεις κάτι άσχημο από μένα, στείλε μερικούς από τους φίλους σου για να πάρουν ένορκες εγγυήσεις.

Και αφού έρθεις κοντά μου ζήτησε και θα πάρεις την μητέρα, την γυναίκα και τα παιδιά σου και ό,τι άλλο θελήσεις.

Θα έχεις ο,τιδήποτε ζητήσεις, αρκεί να με πείσεις.

Και στο εξής όταν στέλνεις αγγελιοφόρους σ’ εμένα, να τους στέλνεις στο βασιλιά της Ασίας και μην μου στέλνεις επιστολές σαν ίσος προς ίσον, αλλά να μου απευθύνεσαι ως κύριο όλων των κτήσεών σου.

Σε διαφορετική περίπτωση, θα σκεφτώ για σένα ως άδικο.

Αν πάλι έχεις διαφορετική γνώμη για τη βασιλεία, μείνε και αγωνίσου γι’ αυτή και μην φεύγεις, διότι θα σε καταδιώξω όπου κι αν πας.» (Αλεξάνδρου Ανάβασις, Φλάβιος Αρριανός) Έχοντας υπόψη τη σκέψη περί ηγεσίας, τόσο του Πλάτωνα όσο και του Αριστοτέλη, θα ήταν δύσκολο να βρεθεί σπουδαιότερη προσωπικότητα στην ιστορία, η οποία θα συνδύαζε τις αρχές του χαρίσματος (χαρισματικός ηγέτης κατά τον Πλάτωνα), του άρχειν του εαυτού του (Σολώνια παιδευτική αρχή κατά τον Πλάτωνα) της ενέργειας (χαρισματικός ηγέτης κατά τον Πλάτωνα), του οράματος και της φιλοδοξίας του (δεσποτάδες κατά τον Αριστοτέλη), από αυτήν του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Ο συνδυασμός αυτός ήταν πραγματικά μοναδικός.

Ωστόσο, ο Μέγας Αλέξανδρος παραμένει άγνωστος για πολλούς, οι οποίοι έχουν μόνο μια γενική και νεφελώδη γνώση της προσωπικότητος και του έργου, ενός εκ των μεγαλυτέρων ονομάτων της ελληνικής και παγκόσμιας Ιστορίας.

Αγνοούν όμως τις θαυμαστές λεπτομέρειες της ηγετικής του μορφής, της επικής του πορείας στα βάθη της Ασίας, τις μοναδικές διαστάσεις της στρατηγικής του μεγαλοφυΐας, την ατέλειωτη αλυσίδα των προσωπικών ηρωισμών του, τις ηθικές πλευρές της προσωπικής μεγαλοσύνης του και τη μοναδική πολιτιστική προσφορά του στην Οικουμένη. Ο Αλέξανδρος υπήρξε Μέγας και συνεχίζει να είναι επίκαιρος για περισσότερα από δύο χιλιάδες τριακόσια χρόνια.

Με το πολύπλευρο έργο του σφράγισε τη μοίρα του Ελληνισμού, αλλά και επηρέασε με θεμελιώδη τρόπο τις κατευθύνσεις της παγκόσμιας Ιστορίας των εθνών και των πολιτισμών.

Κανένα άλλο ιστορικό πρόσωπο και κανένα άλλο ιστορικό έργο δεν επέδρασε τόσο κυριαρχικά στις καρδιές, στη φαντασία, στη σκέψη, στα πνεύματα, στις επιθυμίες και στον τρόπο ζωής των μεταγενεστέρων.

Είναι βέβαιο, ότι χωρίς αυτόν η ιστορία του κόσμου θα ήταν διαφορετική.

Και μόνο το γεγονός ότι ο Χριστιανισμός διαδόθηκε και επικράτησε, έχοντας ως όργανο την ελληνική γλώσσα, είναι ενδεικτικό της κεφαλαιώδους επίδρασης, που είχε το έργο του στη πορεία της Ιστορίας.

Γιατί καθιστώντας την ελληνική γλώσσα παγκόσμια γλώσσα η χριστιανική εκκλησία στα πρώτα χρόνια της δράσης της αισθάνθηκε την ανάγκη να μεταφράσει την Παλαιά Διαθήκη από την αραμαϊκή στην ελληνική και να συγγράψει την Καινή Διαθήκη στην ίδια γλώσσα, από την οποία ύστερα μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες του κόσμου, καθιστώντας έτσι το Χριστιανισμό παγκόσμια θρησκεία.

Στους ελληνιστικούς χρόνους ο Μέγας Αλέξανδρος ήταν ακόμα μια ζωντανή και συγκεκριμένη πραγματικότητα, που ήταν καθοριστική για την ζωή των λαών της εποχής.

Στους επόμενους αιώνες αδιάλειπτα και εντυπωσιακά έγινε μύθος, πήρε διαστάσεις ασύλληπτου μεγέθους και αιχμαλώτισε τη φαντασία των λαών της Δύσης και της Ανατολής, βρίσκοντας έκφραση και αποτύπωση σε κάθε μορφή τέχνης.

Τη διάβαση του Ελλησπόντου από τον Μέγα Αλέξανδρο συνόδευαν οι ελληνικές τέχνες και επιστήμες, η ελληνική θρησκεία και γενικότερα το ελληνικό πνεύμα.

Όλες οι εκφάνσεις του ελληνικού πνεύματος μεταφέρθηκαν στις χώρες που κατέλαβε, υιοθετήθηκαν από τους κατακτημένους λαούς, επηρέασαν την πολιτιστική δημιουργία των εντοπίων, αλλά και επηρεάσθηκαν από τις τοπικές, πνευματικές και θρησκευτικές παραδόσεις.

Για ολόκληρους αιώνες η ελληνική σκέψη κυριάρχησε στη Μικρά Ασία, στη Βόρεια Αφρική, στην Εγγύς και Μέση Ανατολή, στις χώρες της Κεντρικής Ασίας και στην Πενταποταμία των Ινδιών. Οι Έλληνες δίδαξαν αυτούς τους λαούς, αλλά έμαθαν και από το δικό τους πολιτισμό, κάνοντας δεκτά και αφομοιώνοντας δημιουργικά μια σειρά από πολιτιστικά στοιχεία, από τη σφαίρα της τέχνης, της επιστήμης και της θρησκείας.

Όταν οι Ρωμαίοι υπέταξαν αργότερα την Ελλάδα και άπλωσαν το κράτος τους στις χώρες της ανατολικής Μεσογείου και στα κράτη των διαδόχων του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ήλθαν σε μαζική επαφή με τον ελληνικό πολιτισμό και τον υιοθέτησαν, μεταφέροντας τη γόνιμη αυτή επίδραση στις χώρες της Δύσης.

Η πνευματική ιστορία της ρωμαϊκής περιόδου δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια διαδικασία αφομοίωσης των πολιτιστικών στοιχείων της κληρονομιάς που δημιούργησε ο Μέγας Αλέξανδρος και μια διαδικασία μεταφοράς αυτών των στοιχείων στις χώρες της Δύσης. Στην Περσία αναγορεύθηκε ήρωας με το όνομα Σικαντάρ και τον φαντάσθηκαν ως αδυσώπητο τιμωρό, που στάλθηκε στη γη από τον ίδιο το Θεό.

Για τους Σέρβους του μεσαίωνα υπήρξε ο ήρωας βασιλέας τους και για τους μουσουλμάνους ο πιστός προσκυνητής στη Μέκκα.

Για τους Ινδούς και τους Αφγανούς ήταν ημίθεος, που τον παρουσίαζαν να κάθεται παραπλεύρως του Βούδα, να επισκέπτεται τους προφήτες και τους ιερούς τόπους της Ινδίας και να συζητά με τους Βραχμάνους γυμνοσοφιστές.

Για άλλους υπήρξε Αιθίοπας ή Αιγύπτιος γιος του Διός Άμμωνος ή ακαταμάχητος πολεμιστής, που τον παρίσταναν να μάχεται δίπλα σε Κινέζους ήρωες. Ο Μέγας Αλέξανδρος παρουσιάζεται έτσι, να έχει περάσει τις Ηράκλειες στήλες και τον απέραντο ωκεανό, να έχει συναντήσει τους αρχαίους Θεούς του Ολύμπου, να έχει αντιμετωπίσει με επιτυχία πρωτόγονες φυλές, μονόφθαλμους κύκλωπες και ανθρωπομορφικά τέρατα εξερευνώντας και καθυποτάσσοντας έτσι ολόκληρη τη γη και, αφού τέλειωσε με αυτήν, εξερεύνησε τον ίδιο τον ουρανό και τα βάθη της θάλασσας! Η Μεγάλη Αικατερίνη παρήγγειλε βιβλίο για την εκπαίδευση των Ρώσων πριγκίπων με το όνομα «Παιδεία» (Μουσείο Hermitage), με τη Φιλοσοφία του Αριστοτέλη και τη ζωή του Μ. Αλεξάνδρου, που θεωρείται από όλους τους βασιλείς ως ο ιδανικός ηγεμών, άξιος στρατηλάτης, αλλά και συνετός βασιλιάς.

Υπάρχει κενοτάφιο στην Ινδονησία, όπου δεν πήγε ποτέ, αλλά πήγαν οι θρύλοι με τους Αραβες που δημιούργησαν βασίλειο στη Σουμάτρα, παίρνοντας το όνομα Ισκάντερ για να θεοποιηθούν και να εδραιωθούν στον θρόνο τους. Στο Αφγανιστάν οι Παστούν, η πολυπληθέστερη φυλή, αυτοπροσδιορίζονται ως απόγονοι του Αλεξάνδρου και χορεύουν ακόμα σήμερα τον παραδοσιακό τους χορό με το όνομα Ατήνη (Αθηνά). Ο Μάρκο Πόλο γράφει ότι «στο Αφγανιστάν, τη χώρα με τις χίλιες πόλεις, όλοι οι βασιλείς θεωρούνται απόγονοι του Μ. Αλεξάνδρου». Οι λαοί Χούντζα και Καλάς επαίρονται ακόμα ότι είναι απόγονοι των Μακεδόνων. Στο Αφγανιστάν και το Πακιστάν οι άνδρες φορούν ακόμα ένα ιδιαίτερο καπέλο, που είναι η αρχαία μακεδονική καυσία.

Οι βουδιστικοί ναοί στην Κ. Ασία και την Ινδία είναι γεμάτοι με ανάγλυφες διονυσιακές σκηνές, όπου Διόνυσος και Ηρακλής εμφανίζονται παντού. Στο Βυζάντιο, ο Μακεδόνας βασιλιάς παρουσιάστηκε ως μονοθεϊστής, ένα είδος χριστιανού πριν το Χριστό, ο οποίος εκτελούσε το έργο της θείας πρόνοιας.

Νικά τους Πέρσες που συμβολίζουν τους ανατολικούς εχθρούς της αυτοκρατορίας, όπως τους Τούρκους.

Καταλαμβάνει η Ρώμη (αντιστρέφει δηλαδή την πραγματικότητα, οι Έλληνες κατακτούν τους Ρωμαίους). Παύει να λατρεύεται ως θεός, μα μένει το απόλυτο πρότυπο ανδρείας, ευσέβειας, τιμιότητας. Ο Αλέξανδρος γίνεται συγγενής και έμμεσος θεμελιωτής του Βυζαντίου, ενώ όλο μαζί το σχήμα αυτό κληρονομεί την ουράνια προστασία σύμφωνα με το θείο σχέδιο, να σταθεί η Ρωμαϊκή αυτοκρατορία σαν εμπόδιο στα σχέδια του Αντιχρίστου.

Αφού κατέκτησε την Περσία, ο Αλέξανδρος συνέτριψε τα ακάθαρτα έθνη, τερατώδεις και βαρβαρικές φυλές στα βάθη της Ασίας, οι οποίες τρέφονταν με σκυλιά, μύγες, γάτες, φίδια, πτώματα ανθρώπων. Ο Αλέξανδρος τους κατεδίωξε πέρα από τον κατοικημένο και πολιτισμένο κόσμο, στα βάθη του βορρά.

Ύστερα από προσευχή του βασιλιά, ο Θεός μετακίνησε τα μεγάλα βουνά και έκλεισαν το πέρασμα των βαρβάρων, και στο μικρό διάστημα ανάμεσά τους ο Αλέξανδρος έστησε χάλκινες πύλες, να αποκλείσει τα τέρατα μέχρι τον έσχατο καιρό.

Οι φυλές αυτές που απέκλεισε ο Αλέξανδρος έφεραν διάφορα ονόματα, έμειναν όμως γνωστές ως Γωγ και Μαγώγ, λαοί που εμφανίζονται και στην Παλαιά και την Καινή Διαθήκη ως σατανικοί εχθροί του λαού του Θεού και προπομποί της συντέλειας.

Όταν σημάνει ο καιρός και αρθεί η θεία προστασία πάνω από τη γη, τότε θα ανοίξουν οι πύλες και αλίμονο στους ανθρώπους που θα βρεθούν ζωντανοί.

Η ιδέα, τέλος, πως η παγκόσμια αυτοκρατορία εκτελεί έργο της θείας προνοίας, παρεμποδίζοντας την έλευση του Αντιχρίστου, είναι δηλαδή το «κατέχον» για το οποίο μιλά ο Απόστολος Παύλος, συνδέθηκε άρρηκτα με τον Μέγα Αλέξανδρο και τη Βυζαντινή αυτοκρατορία,ενέπνευσε δε αιώνες μετά την πολιτική θεολογία του Γερμανού φιλοσόφου Καρλ Σμιτ και τον σημερινό ρωσικό μεσσιανισμό του Αλεξάντερ Ντούγκιν.

Ο αναστηλωτής και ανακαινιστής της Ρωμηοσύνης και της Ορθοδοξίας, ο μαρμαρωμένος βασιλιάς, είναι ο πνευματικός απόγονος της βυζαντινής προφητείας του τελευταίου αυτοκράτορα, ο οποίος με τη σειρά του προέρχεται από τον Μέγα Αλέξανδρο.

Κατά τη διάρκεια της τουρκοκρατίας στην Ελλάδα, τα κατορθώματα του Μεγάλου Αλέξανδρου ενδυνάμωναν και σφυρηλατούσαν το εθνικό φρόνημα και βοηθούσαν θεμελιακά στο να κρατηθεί άσβεστη η φλόγα της επιθυμίας και της πάλης για εθνική αποκατάσταση.

Παράλληλα η ρομαντική μυθιστορία της "φυλλάδας" του Μεγαλέξανδρου συνέχισε να τρέφει τη λαϊκή φαντασία των σκλαβωμένων Ελλήνων, να τους υπενθυμίζει το ένδοξο παρελθόν και να τους καλλιεργεί την επιθυμία για εθνική απελευθέρωση.

Μετά την απελευθέρωση ο Μέγας Αλέξανδρος συνέχισε φυσικά να είναι πανταχού παρών στη νεοελληνική πνευματική και πολιτιστική πραγματικότητα.

Συνεχίζει και σήμερα να ασκεί μοναδική επίδραση στη νεοελληνική σκέψη, τέχνη και ζωή, όπως συμβαίνει και σ' ολόκληρο το κόσμο, όπου ο θαυμασμός και ο ενθουσιασμός για το Μακεδόνα στρατηλάτη παραμένει πάντοτε επίκαιρος, μοναδικός και αμείωτος. https://www.liberal.gr/amyna-diplomatia/megas-alexandros-prosopikotita-kai-aretes?amp https://hellasjournal.com/2017/01/i-epistoli-tou-m-alexandrou-pros-ton-dario-i-techni-sti-lipsi-apofaseon-ke-diapragmatefsis/ https://www.kathimerini.gr/opinion/561504181/o-megas-alexandros-oi-laoi-tis-asias-kai-o-marko-polo/ https://ardin-rixi.gr/archives/267162

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους