📌 Ογδόντα πέντε χρόνια συμπληρώνονται από τη 17η Οκτωβρίου 1941, όταν οι ναζιστικές δυνάμεις κατοχής εκτέλεσαν 235 άμαχους Έλληνες στα χωριά Άνω και Κάτω Κερδύλια Σερρών, γράφοντας μία από τις πιο...

Πλήρες Κείμενο:

📌 Ογδόντα πέντε χρόνια συμπληρώνονται από τη 17η Οκτωβρίου 1941, όταν οι ναζιστικές δυνάμεις κατοχής εκτέλεσαν 235 άμαχους Έλληνες στα χωριά Άνω και Κάτω Κερδύλια Σερρών, γράφοντας μία από τις πιο μαύρες σελίδες της ιστορίας της Μακεδονίας και της Ελλάδος. 🖋️ Γράφει ο Δημήτρης Καστώρης 📌 Τα δύο χωριά ισοπεδώθηκαν ολοκληρωτικά από τις φλόγες της Βέρμαχτ, με μοναδικά όρθια κτίσματα που απέμειναν να είναι οι εκκλησίες των δύο χωριών.

Μια φωτοβολίδα έδωσε το σύνθημα και αμέσως τα πολυβόλα άνοιξαν πυρ. Στα Άνω και Κάτω Κερδύλια Σερρών, οι άνδρες που είχαν συγκεντρωθεί από τους Γερμανούς κατακτητές έπεφταν νεκροί.

Ακολούθησαν οι χαριστικές βολές και η πυρπόληση των σπιτιών.

Στις 17 Οκτωβρίου συμπληρώνονται 85 χρόνια από τη ναζιστική σφαγή που αφάνισε τις δύο κοινότητες. 📌 Ο αριθμός των θυμάτων που έχει επικρατήσει 235, 130 από τα Άνω Κερδύλια, 80 από τα Κάτω και 25 ετεροδημότες.

Οι ιστορικές καταγραφές παρουσιάζουν αποκλίσεις, καθώς το Ελληνικό Εθνικό Γραφείο Εγκλημάτων Πολέμου αναφέρει 222 νεκρούς, ενώ ο κοινοτικός κατάλογος που δημοσίευσε ο Ιωάννης Παπασυμεών περιλαμβάνει 230 ονόματα. ⭕ Το χρονικό της εκτέλεσης 📌 Ήταν ξημερώματα της 17ης Οκτωβρίου 1941, όταν δύο λόχοι του 220ού Τάγματος Σκαπανέων της Βέρμαχτ, υπό τις διαταγές των λοχαγών Βέντλερ και Σράινερ, περικύκλωσαν τα χωριά.

Η γερμανική δύναμη, περίπου 250 άνδρες, είχε ξεκινήσει από τον Σταυρό Θεσσαλονίκης. 📌 Οι άνδρες ηλικίας 16 έως 60 ετών συνελήφθησαν και συγκεντρώθηκαν στις θέσεις «Αλώνια» στα Άνω Κερδύλια και «Κούτρες» στα Κάτω Κερδύλια.

Χωριστά κρατήθηκαν 23 υπερήλικες, οι οποίοι κλειδώθηκαν σε κοινοτικό κατάστημα και αργότερα κινδύνεψαν από την πυρκαγιά. 📌 Οι γυναίκες και τα παιδιά συγκεντρώθηκαν αρχικώς στα σχολεία.

Στη συνέχεια τους επιτράπηκε να πάρουν λίγα υπάρχοντα από τα σπίτια τους και απομακρύνθηκαν προς το Καστρί και την Ευκαρπία. 📌 Περίπου στις 9:00 π.μ., η φωτοβολίδα έδωσε το σήμα της εκτέλεσης. Οι Γερμανοί στρατιώτες πυροβόλησαν τους συγκεντρωμένους αμάχους και κατόπιν αποτελείωσαν τους τραυματίες με χαριστικές βολές.

Ακολούθησε η πυρπόληση των χωριών με εύφλεκτο υλικό. 📌 Από την εκτέλεση εξαιρέθηκαν υπερήλικες, ανάμεσά τους ο ιερέας, ο δάσκαλος και ο δασοφύλακας.

Άνθρωποι που είχαν μόλις χάσει συγγενείς και συγχωριανούς υποχρεώθηκαν να αναλάβουν την ταφή των νεκρών. ⭕ Η αντάρτικη δράση και το πρόσχημα των αντιποίνων 📌 Η ναζιστική διοίκηση Θεσσαλονίκης επικαλέστηκε ως πρόσχημα τη δράση της ανταρτικής ομάδας «Οδυσσέας Ανδρούτσος», μίας από τις πρώτες οργανωμένες αντιστασιακές ομάδες στην Ελλάδα, που δρούσε στο όρος Κερδύλιο. 📌 Από τον Σεπτέμβριο του 1941, η ομάδα πραγματοποιούσε επιχειρήσεις στην ευρύτερη περιοχή, αφαιρούσε οπλισμό από αστυνομικούς σταθμούς, εξασφάλιζε τρόφιμα από αποθήκες και οργάνωνε συγκεντρώσεις για την ενημέρωση των κατοίκων σχετικά με τους σκοπούς της. 📌 Στις τάξεις της αναφέρονται και δύο Νεοζηλανδοί στρατιώτες, ο λοχαγός Σαμ και ο συνοδός του.

Είχαν αποκοπεί από τη μονάδα τους και κρύβονταν στην περιοχή της Ασπροβάλτας, αναζητώντας τρόπο να διαφύγουν με καΐκι προς την Τουρκία. 📌 Στις 2 Νοεμβρίου 1941, η γερμανική διοίκηση της Θεσσαλονίκης ανακοίνωσε την καταστροφή των δύο χωριών, αποδίδοντας στους κατοίκους υποστήριξη και τροφοδοσία των ανταρτών.

Η ανακοίνωση αποτύπωνε την προσπάθεια των κατακτητών να δικαιολογήσουν τη μαζική εκτέλεση του άμαχου πληθυσμού. ⭕Τα δύο χωριά δεν ξανακατοικήθηκαν 📌Οι διασωθέντες βρήκαν αρχικώς καταφύγιο στους γειτονικούς οικισμούς και αργότερα εγκαταστάθηκαν στα Νέα Κερδύλια, κοντά στη θάλασσα. Τα Άνω και Κάτω Κερδύλια δεν ξανακατοικήθηκαν. 📌 Στους παλαιούς οικισμούς σώζονται, ύστερα από αναστήλωση, οι ναοί των Αγίων Θεοδώρων στα Άνω Κερδύλια και των Αγίων Αναργύρων και του Αγίου Γεωργίου στα Κάτω Κερδύλια.

Ερείπια και ίχνη των κατεστραμμένων κτισμάτων διατηρούν τη μαρτυρία της καταστροφής. 📌 Το 1950 κατασκευάστηκαν δύο κοινοτάφια στους τόπους των εκτελέσεων, με χρήματα των κατοίκων.

Το 1978 ανεγέρθηκε το κεντρικό μνημείο στη διασταύρωση που οδηγεί στα κατεστραμμένα χωριά, ενώ τα ονόματα των θυμάτων διατηρούνται στις μνημειακές πλάκες. 📌 Σημαντική υπήρξε η συμβολή του φιλολόγου Ιωάννη Παπασυμεών, από το γειτονικό Αηδονοχώρι.

Επισήμανε την απουσία του γεγονότος από τα σχολικά βιβλία και συγκέντρωσε μαρτυρίες επιζώντων, παιδιών και χηρών, διασώζοντας αφηγήσεις για τη σφαγή και τη ζωή που ακολούθησε.

Το έργο του «Η θύμηση των επιζώντων» αποτελεί καταγραφή αυτής της προσπάθειας. 📌 Καθοριστικός υπήρξε και ο ρόλος του αείμνηστου Μόσχου Γκάλιου, προέδρου της Κοινότητας Νέων Κερδυλίων την περίοδο 1983–1999, στην προσπάθεια για την επίσημη αναγνώριση του μαρτυρίου του τόπου.

Το 1998, επί Προεδρίας Κωνσταντίνου Στεφανόπουλου, η κοινότητα χαρακτηρίστηκε μαρτυρική με το Προεδρικό Διάταγμα 399/1998. 📌 Στις ετήσιες εκδηλώσεις μνήμης έχουν παραστεί εκπρόσωποι της ελληνικής Πολιτείας και της Γερμανίας.

Το 2002 παρέστη ο τότε Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωστής Στεφανόπουλος.

Το 2024 τίμησε τη μνήμη των θυμάτων ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ Δημήτριος Χούπης, του οποίου ο παππούς συγκαταλέγεται στους εκτελεσθέντες της 17ης Οκτωβρίου 1941.

Πήγες: 📽️ Ντοκιμαντέρ: «Πεθαίνοντας στα Κερδύλλια» 🎬 Παραγωγή: ΕΡΤ (1980) - Εκπομπή «Η ΕΡΤ στη Βόρειο Ελλάδα» 📅 Πρώτη προβολή: 15 Δεκεμβρίου 1980 🎞️ Φιλμ: 16mm (ψηφιοποιημένο και αποκατεστημένο από το Αρχείο της ΕΡΤ) 📜 Συντελεστές: * Κείμενα – Σκηνοθεσία: Μάνος Ευστρατιάδης * Ρεπορτάζ: Βασίλης Τζανακάρης * Διεύθυνση φωτογραφίας: Συράκος Δανάλης 📚 Έμπνευση: Άρθρο του Σερραίου εκδότη Βασίλη Τζανακάρη στο περιοδικό «ΓΙΑΤΙ», που αποκάλυψε το μέχρι τότε άγνωστο γεγονός. #ΙΣΤΟΡΙΑ #ιστορία #σερρες #Σέρρες #Μακεδονία

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους