Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Η γλίτσα της ιστορίας. Τούτες τις μέρες, οι ιστορικές επέτειοι, μας ξαναφέρνουν στη ζεστή νοσταλγική αγκαλιά της Δημόσιας Ιστορίας.

Ξαναζούμε το παρελθόν όπως θα το θέλαμε, ηρωικά, με σαφείς στόχους και καθαρές γραμμές, ως, τέλος πάντων, τον αντίποδα της σημερινής απογοητευτικής πραγματικότητας.

Ξαναζούμε και τις αντιπαραθέσεις εκείνης της εποχής.

Και βέβαια οι ιστορικοί, άλλο που δεν θέλουν, συμμετέχουν και πρωταγωνιστούν στους ρόλους της προσομοίωσης με το παρελθόν.

Η ιστορική κουλτούρα όμως που σχηματίζεται δεν είναι αποκλειστικά το δικό τους έργο.

Και έχει ενδιαφέρον πώς σχηματίζεται.

Πολλοί μιλούν για δημόσια ιστορία, αλλά ελάχιστοι ξέρουν τί είναι και πώς συγκροτείται.

Ελάχιστοι έχουν διερωτηθεί για τις σχέσεις δημόσιας ιστορίας, ιστορικής κουλτούρας και ιστορικής συνείδησης.

Και όχι γενικά, αλλά στη συγκεκριμένη εποχή της ψηφιακής συνθήκης.

Τη συζήτηση αυτή έρχεται να την πυροδοτήσει το βιβλίο του Μήτσου Μπιλάλη, *Επιδημία παρελθόντος.

Δημόσια ιστορία στην εποχή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης*, Εκδόσεις Νήσος, 2026.

Ο,τι καλύτερο και καινοτόμο στη θεωρία της ιστορίας εδώ και δεκαετίες.

Ποια είναι η κεντρική του υπόθεση; Τα κλασικά σχήματα ιστορικής κουλτούρας και ιστορικής συνείδησης συγκροτήθηκαν γύρω από μια ανθρωποκεντρική και κατά βάθος καρτεσιανή αντίληψη: εξωτερικές αναπαραστάσεις του παρελθόντος προσλαμβάνονται από ένα εσωτερικό υποκείμενο και μετατρέπονται σε χρονικό προσανατολισμό.

Η ψηφιακή συνθήκη διαρρηγνύει αυτό το σχήμα.

Η ιστορική εμπειρία δεν προκύπτει πλέον ως λογική ή αφηγηματική συνεπαγωγή, αλλά ως αποτέλεσμα μη γραμμικών διαδικασιών διασποράς, ανάφλεξης, προσκόλλησης, μετάλλαξης και αλγοριθμικής ενίσχυσης.

Η ιστορική κουλτούρα και η ιστορική συνείδηση δεν προηγούνται αυτών των διαδικασιών· αναδύονται προσωρινά μέσα από αυτές.

Η ιστορία είναι δημόσιος λόγος.

Βέβαια ένα μεγάλο διάστημα, και για να μπορέσει η ιστορία να σταθεί στα πόδια της και ο ιστορικός λόγος να προσομοιάζει με τον επιστημονικό, οι ιστορικοί έγραφαν ο ένας για τον άλλο.

Τα γραπτά τους δηλαδή απευθυνόταν στην ιστορική κοινότητα.

Έπρεπε λοιπόν να είναι αυστηροί με τον εαυτό τους, να μην επαναλαμβάνουν όσα ήξεραν ήδη οι άλλοι ιστορικοί, να περιορίζονται σε ό,τι καινούργιο και πρωτότυπο προσκόμιζε η έρευνά τους, και να συμμορφώνονται αυστηρά με τους κανόνες του πρωτοκόλλου.

Υποσημειώσεις και παραπομπές, διάκριση πρωτογενών και δευτερευόντων πηγών κλπ.

Εδώ και καιρό όμως, καθώς η ιστορία έγινε δημοφιλές είδος ανάγνωσης, οι ιστορικοί δεν γράφουν για τους άλλους ιστορικούς αλλά για το μεγάλο κοινό.

Κακό δεν το λες, αλλά θεωρώ ότι είναι απαραίτητο οι ιστορικοί να διατηρήσουν και τις αποκλειστικές τους λέσχες, όπου ιστορικοί μιλούν με ιστορικούς και κοινωνικούς επιστήμονες, και κυρίως θέτουν ως αντικείμενο την ίδια τη δουλειά τους και τον δημόσιο ρόλο τους.

Θα έβλεπα επομένως ως αναγκαίες μια σειρά συζητήσεις, σε πανεπιστημιακά ιστορικά τμήματα, με αντικείμενο αυτό το βιβλίο του Μπιλάλη.

Στο μεταξύ διαβάστε το. Και θα’λεγα αρχίστε από το κεφάλαιο «Η γλίτσα της ιστορίας». Προκλητικός τίτλος, αλλά ακριβέστατος και ευρηματικός αν δείτε τη «γλίτσα» μέσα από ένα μικροσκόπιο. Προπαντός χωρίς ηθικολογικές προκαταλήψεις.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους