Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Η Επανάσταση Ζει και στον Αθλητισμο Από τον Πλούσιο Εργαζόμενο στο Κοινωνικό Υποκείμενο Υπάρχει μια εικόνα του αθλητισμού που μας έχει γίνει σχεδόν αυτονόητη.

Ο πρωταθλητής εμφανίζεται ως άνθρωπος έξω από τις κοινωνικές αντιθέσεις: εκατομμύρια, συμβόλαια, διαφημίσεις, πολυτελής ζωή.

Και επειδή είναι πλούσιος, θεωρείται περίπου αυτονόητο ότι βρίσκεται στην ίδια κοινωνική πλευρά με εκείνον που κατέχει τον σύλλογο, το τηλεοπτικό δίκτυο ή την επιχείρηση που εμπορεύεται την αθλητική του δραστηριότητα.

Εδώ όμως αρχίζει η Μαρξική ανάλυση και τελειώνει το κουτσομπολιό. **Πλούσιος δεν σημαίνει κεφαλαιοκράτης.** Η τάξη δεν προσδιορίζεται από το πόσα χρήματα έχει κάποιος, αλλά από τη θέση του μέσα στις κοινωνικές σχέσεις παραγωγής.

Το κεφάλαιο δεν είναι σωρός χρημάτων· είναι κοινωνική σχέση μέσα στην οποία η εργατική δύναμη αγοράζεται και χρησιμοποιείται για την παραγωγή αξίας (Marx, 1867/1976). Επομένως, ένας αθλητής μπορεί να αμείβεται με εκατομμύρια και, στη συγκεκριμένη σχέση, να παραμένει εργαζόμενος που διαθέτει την εξαιρετικά αναπτυγμένη εργατική του δύναμη.

Μπορεί βεβαίως ταυτόχρονα να γίνει ιδιοκτήτης επιχειρήσεων και εργοδότης.

Τότε εξετάζουμε και αυτή τη σχέση.

Δεν αντικαθιστούμε την κοινωνική ανάλυση με το ύψος του τραπεζικού λογαριασμού. Ο Diego Maradona μάς προσφέρει ένα θαυμάσιο πραγματικό παράδειγμα.

Στις 18 Σεπτεμβρίου 1995, στο Παρίσι, ανακοίνωσε τη δημιουργία της Διεθνούς Ένωσης Επαγγελματιών Ποδοσφαιριστών, AIFP.

Δίπλα του βρίσκονταν οι Éric Cantona, George Weah, Gianluca Vialli, Raí, Laurent Blanc και άλλοι κορυφαίοι ποδοσφαιριστές.

Στόχος ήταν η διεθνής εκπροσώπηση των επαγγελματιών παικτών απέναντι στους θεσμούς που διοικούσαν το ποδόσφαιρο.

Δύο χρόνια αργότερα η οργάνωση αριθμούσε περίπου 300 μέλη και διεκδικούσε συμμετοχή των ποδοσφαιριστών στη διαχείριση του αθλήματός τους. :chatgpt-content-reference Ήταν Επανάσταση; Όχι.

Και ακριβώς εδώ βρίσκεται η χρησιμότητα του παραδείγματος.

Η συλλογική οργάνωση εργαζομένων για καλύτερους όρους μέσα σε μια υπάρχουσα σχέση μπορεί να είναι σημαντικότατη κατάκτηση, αλλά δεν αποτελεί αυτομάτως υπέρβαση της σχέσης. Ο Lenin διέκρινε ακριβώς την οικονομική διεκδίκηση από την πολιτική πάλη που φτάνει στο ζήτημα της κοινωνικής εξουσίας (Lenin, 1902/1961). Το ίδιο φαίνεται ακόμη καθαρότερα στο μπάσκετ.

Το 1964 οι παίκτες του NBA απείλησαν να μην αγωνιστούν στο All-Star Game, το πρώτο που θα μεταδιδόταν πανεθνικά, εάν δεν ικανοποιούνταν αιτήματα για συνταξιοδοτικό πρόγραμμα, αναγνώριση της ένωσής τους ως αποκλειστικού διαπραγματευτή και αύξηση της ημερήσιας αποζημίωσης.

Λίγα λεπτά πριν από τον αγώνα η διοίκηση υποχώρησε.

Ανάμεσα στους παίκτες βρισκόταν ο Bill Russell, κορυφαίος πρωταθλητής αλλά ταυτόχρονα θεμελιώδης μορφή του συνδικαλισμού των παικτών και του αγώνα για πολιτικά δικαιώματα. :chatgpt-content-reference Τι αποκάλυψε εκείνη η στιγμή; Ότι χωρίς τους παίκτες **δεν υπάρχει προϊόν**. Ο ιδιοκτήτης διαθέτει την ομάδα.

Το τηλεοπτικό δίκτυο διαθέτει τις κάμερες.

Το γήπεδο διαθέτει τις εξέδρες.

Αλλά χωρίς την εργατική δύναμη των αθλητών δεν υπάρχει αγώνας προς πώληση.

Και πάλι όμως: οι παίκτες δεν άλλαξαν τις σχέσεις ιδιοκτησίας του NBA.

Βελτίωσαν τη θέση τους μέσα σε αυτές.

Εδώ μπορούμε πλέον να οικοδομήσουμε μια αναγκαία διάκριση. **Φιλανθρωπία:** έχω πλούτο και επιστρέφω ένα μέρος του χωρίς αναγκαστικά να αμφισβητώ τη σχέση που τον παράγει. **Ατομική διαμαρτυρία:** αρνούμαι προσωπικά μια συγκεκριμένη κοινωνική πρακτική. **Μεταρρυθμιστική συλλογική διεκδίκηση:** οργανωνόμαστε για να αλλάξουμε τους όρους μέσα στην υπάρχουσα σχέση. **Ριζική κοινωνική άρνηση:** αρνούμαστε να αναγνωρίσουμε ως νόμιμη την ίδια τη συγκεκριμένη σχέση καταπίεσης. **Επανάσταση:** δεν επιδιώκουμε απλώς διαφορετική κατανομή μέσα στην υπάρχουσα κοινωνική σχέση αλλά ιστορικό μετασχηματισμό των ίδιων των κοινωνικών σχέσεων και της εξουσίας που τις αναπαράγει.

Και καμία προηγούμενη βαθμίδα δεν γίνεται ασήμαντη επειδή δεν είναι Επανάσταση.

Η φιλανθρωπία μπορεί να σώσει σήμερα έναν άνθρωπο.

Δεν εξαλείφει όμως αναγκαστικά τη σχέση που αύριο θα δημιουργήσει κάποιον άλλον που χρειάζεται φιλανθρωπία.

Η μεταρρύθμιση μπορεί να αυξήσει μισθούς, να κατοχυρώσει συντάξεις, να περιορίσει διακρίσεις.

Αλλά άλλο **βελτιώνω τους όρους μιας σχέσης** και άλλο **μετασχηματίζω τη σχέση που παράγει τους όρους**. Ας δούμε τώρα τη Νότια Αφρική.

Το απαρτχάιντ υπήρχε και στον αθλητισμό: οι επίσημοι θεσμοί απέκλειαν τους μη λευκούς Νοτιοαφρικανούς από ισότιμη αντιπροσώπευση. Το South African Council on Sport απέρριψε τις επιφανειακές παραχωρήσεις του καθεστώτος και διατύπωσε το συγκλονιστικό: **«No normal sport in an abnormal society» — κανένας φυσιολογικός αθλητισμός σε μια μη φυσιολογική κοινωνία.** Δεν αρκούσε να επιτραπεί σε περισσότερους μαύρους να συμμετέχουν υπό τους κανόνες του απαρτχάιντ.

Αμφισβητούνταν ο ίδιος ο φυλετικός διαχωρισμός. :chatgpt-content-reference Εδώ η διαφορά μεταρρύθμισης και ριζικής άρνησης γίνεται σχεδόν χειροπιαστή. **Δεν ζητώ καλύτερη θέση μέσα στον διαχωρισμό.

Αρνούμαι τον διαχωρισμό.** Και η άρνηση είχε κόστος: στελέχη του κινήματος διώχθηκαν, φυλακίστηκαν ή στερήθηκαν διαβατήρια, ενώ η διεθνής αθλητική απομόνωση έγινε μέρος της ευρύτερης πίεσης εναντίον του απαρτχάιντ. :chatgpt-content-reference Το ίδιο το σώμα του αθλητή μπορεί επομένως να μετατραπεί από μέσο παραγωγής θεάματος σε μέσο κοινωνικής άρνησης.

Αυτό έκαναν με διαφορετικό τρόπο οι Tommie Smith και John Carlos στο Μεξικό το 1968.

Αυτό έκανε ο Muhammad Ali όταν η αντίθεσή του στον πόλεμο του Βιετνάμ απέκτησε πραγματικές συνέπειες για την καριέρα και τη ζωή του.

Αυτό έκαναν οι Rachid Mekhloufi και Mustapha Zitouni όταν εγκατέλειψαν τη γαλλική επαγγελματική ποδοσφαιρική πραγματικότητα και εντάχθηκαν στην ομάδα του FLN μέσα στον αλγερινό εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα.

Δεν έκαναν όλοι το ίδιο πράγμα.

Δεν είχαν όλοι την ίδια ιδεολογία.

Και **δεν χρειάζεται να τους βαφτίσουμε όλους Μαρξιστές για να τους χρησιμοποιήσουμε ως πραγματικό κοινωνικό υλικό**. Ακριβώς το αντίθετο. Ο Ilyenkov μάς βοηθά να κατανοήσουμε ότι το καθολικό δεν είναι μια αφηρημένη ταμπέλα που επιβάλλουμε στα επιμέρους φαινόμενα.

Αναζητείται στην πραγματική ανάπτυξη και σύνδεση των συγκεκριμένων αντιφάσεων (Ilyenkov, 1977). Και ο Rubinstein τοποθετεί τον άνθρωπο μέσα στην πραγματική δραστηριότητά του: ενεργώντας στον κόσμο, μετασχηματίζει το αντικείμενό του και ταυτόχρονα μετασχηματίζεται ο ίδιος ως υποκείμενο (Rubinstein, 1940/2009). Γι' αυτό και ο Sócrates της Democracia Corinthiana έχει τη δική του θέση.

Δεν μας ενδιαφέρει επειδή είχε «ωραίες πολιτικές απόψεις». Μας ενδιαφέρει όταν οι ποδοσφαιριστές επιχειρούν να συμμετέχουν στις αποφάσεις που καθορίζουν την ίδια την εργασιακή και αθλητική τους καθημερινότητα.

Και στην Ελλάδα ο Νίκος Γόδας δεν χρειάζεται κανέναν μύθο για να γίνει σημαντικός.

Ποδοσφαιριστής του Ολυμπιακού, αγωνιστής της ΕΑΜικής Αντίστασης, μαχητής του ΕΛΑΣ και τελικά εκτελεσμένος το 1948: εδώ ο αθλητής εισέρχεται ολόκληρος στην κοινωνική σύγκρουση της εποχής του.

Το ποδόσφαιρο δεν εξαφανίζεται από τη ζωή του· παύει όμως να αποτελεί το όριο της κοινωνικής του ύπαρξης.

Και κάπου εδώ επιστρέφουμε στον Marx: «η ανθρώπινη ουσία» δεν βρίσκεται μέσα στο απομονωμένο άτομο ως αφηρημένη ιδιότητα, αλλά στο σύνολο των κοινωνικών σχέσεων (Marx, 1845/1976). Ο αθλητής επομένως δεν είναι μόνο πόδια που τρέχουν, χέρια που σουτάρουν ή σώμα που παράγει ρεκόρ.

Είναι εργαζόμενος, πολίτης, κοινωνικό ον, ιστορικό υποκείμενο.

Γι' αυτό το πραγματικό ερώτημα δεν είναι εάν «η πολιτική πρέπει να μπαίνει στον αθλητισμό». **Η πολιτική δεν εισβάλλει από έξω σε έναν κοινωνικά αποστειρωμένο αθλητισμό.** Ο αθλητισμός υπάρχει εξαρχής μέσα στην κοινωνία: έχει ιδιοκτησία, εργασία, μισθούς, εξουσία, κράτος, έθνος, φύλο, φυλή, αγορά, διαφήμιση, τηλεοπτικά δικαιώματα, συλλογική ταυτότητα. Ο Engels μάς υπενθυμίζει ότι η ιστορία παράγεται από πραγματικούς ανθρώπους που δρουν μέσα σε δεδομένες κοινωνικές συνθήκες και συγκρουόμενες βουλήσεις (Engels, 1890/1978). Και γι' αυτό μπορούμε πλέον να πούμε τι σημαίνει ότι **η Επανάσταση ζει και στον αθλητισμό**. Δεν σημαίνει ότι κάθε απεργός αθλητής είναι επαναστάτης.

Δεν σημαίνει ότι κάθε κοινωνική διαμαρτυρία είναι Επανάσταση.

Δεν σημαίνει ότι κάθε φιλάνθρωπος εκατομμυριούχος αμφισβητεί τον καπιταλισμό.

Σημαίνει ότι ακόμη και μέσα σε έναν από τους περισσότερο εμπορευματοποιημένους χώρους της σύγχρονης κοινωνίας εμφανίζεται ξανά η θεμελιώδης ανθρώπινη δυνατότητα: **ο άνθρωπος που αντιμετωπίζεται ως φορέας εμπορεύσιμης ικανότητας μπορεί να αναγνωρίσει τον εαυτό του ως κοινωνικό υποκείμενο.** Να πει **όχι**. Να περάσει από το **«εγώ αρνούμαι»** στο **«εμείς οργανωνόμαστε»**. Και από το **«θέλουμε καλύτερους όρους»** στο πολύ δυσκολότερο ερώτημα: **«Ποιος καθορίζει τους όρους, ποια κοινωνική σχέση τού δίνει αυτή τη δύναμη και πώς μπορεί αυτή η σχέση να μετασχηματιστεί;»** Εκεί βρίσκεται η διαφορά μεταρρύθμισης και Επανάστασης. Η Επανάσταση δεν αρχίζει όταν ένας πλούσιος χαρίζει μέρος του πλούτου του, ούτε όταν ένας εργαζόμενος κερδίζει καλύτερους όρους πώλησης της εργατικής του δύναμης.

Αρχίζει ιστορικά όταν το ερώτημα παύει να είναι **«πώς θα μοιράσουμε διαφορετικά το αποτέλεσμα;»** και γίνεται **«ποια κοινωνική σχέση παράγει αυτό το αποτέλεσμα και ποια κοινωνική δύναμη μπορεί να τη μετασχηματίσει;»** Και τότε ο πρωταθλητής παύει να είναι αφίσα στον τοίχο.

Γίνεται πραγματικός άνθρωπος μέσα στην πραγματική Ιστορία.

Και ο αθλητισμός παύει να είναι το διάλειμμα από την κοινωνία. **Γίνεται ένα ακόμη πεδίο όπου η κοινωνία αποκαλύπτει τις αντιφάσεις της — και ο άνθρωπος τη δυνατότητά του να τις υπερβεί.** **Μωυσίδης Χαράλαμπος** Συγγραφέας & Εκδότης **PROCESS ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΟΣ ΥΛΙΣΜΟΣ**

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους