Οι γεωγράφοι τα λένε από το 2021: Fortner, M., Belina, B., & Naumann, M. (2021). The revenge of the village? The geography of right-wing populist electoral success, anti-politics, and austerity...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Politics and Space, 39(3), 574–596.

Η βασική θέση του άρθρου είναι ότι η επιτυχία της AfD δεν πρέπει να θεωρείται απλώς ως εξέγερση της υπαίθρου εναντίον των πόλεων.

Οι μορφές κοινωνικού αποκλεισμού, περιφερειοποίησης μπορούν να αναπτυχθούν τόσο σε αγροτικούς όσο και σε αστικούς χώρους.

Όταν συνδυάζονται με οικονομική ανασφάλεια, νεοφιλελεύθερη αναδιάρθρωση και μια «αντι-πολιτική» απόρριψη της διαφωνίας, της διαπραγμάτευσης και της κοινωνικής διαφορετικότητας δημιουργούν τις συνθήκες για την εκλογική επιτυχία της AfD.

Πιο λεπτομερώς τώρα: Οι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι η εκλογική γεωγραφία της AfD δεν μπορεί να εξηγηθεί απλώς μέσω της διάκρισης πόλη–ύπαιθρος.

Προτείνουν να αντιμετωπίζουμε το «αστικό» και το «αγροτικό» ως κοινωνικές σχέσεις και μορφές κοινωνικής οργάνωσης.

Βασίζονται κυρίως στη σκέψη του Henri Lefebvre και του Theodor Adorno.

Για τον Lefebvre, το αστικό δεν ταυτίζεται με την πόλη ως φυσικό ή διοικητικό χώρο.

Η αστικότητα μπορεί να εμφανιστεί σε διαφορετικά γεωγραφικά περιβάλλοντα και χαρακτηρίζεται από κεντρικότητα, συναντήσεις μεταξύ διαφορετικών ανθρώπων και ομάδων και τη δυνατότητα κοινωνικής και πολιτικής σύγκρουσης.

Η παραδοσιακή αντίθεση πόλης και υπαίθρου μετασχηματίζεται έτσι σταδιακά σε σχέση κέντρου–περιφέρειας.

Αντίστοιχα, το «αγροτικό» δεν σημαίνει απλώς ότι κάποιος ζει στην ύπαιθρο.

Οι συγγραφείς χρησιμοποιούν την έννοια του «επαρχιωτισμού» (provincialism) του Adorno.

Πρόκειται για μια κοινωνική στάση που μπορεί να υπάρχει τόσο στην ύπαιθρο όσο και στην πόλη.

Συνδέεται με την προσκόλληση στο οικείο και στο θεωρούμενο «αυθεντικό», την απόρριψη της διαφορετικότητας και την απουσία κριτικού αναστοχασμού.

Κεντρική έννοια του άρθρου είναι η «αντι-πολιτική» (anti-politics). Οι συγγραφείς την ορίζουν ως έναν τρόπο πολιτικής διεκδίκησης στον οποίο οι θέσεις παρουσιάζονται ως απόλυτες και μη διαπραγματεύσιμες.

Η αντι-πολιτική απορρίπτει την αντιπαράθεση επιχειρημάτων, τον συμβιβασμό και την αναγνώριση της νομιμότητας διαφορετικών πολιτικών θέσεων.

Οι συγγραφείς τη διακρίνουν από τη ριζοσπαστική δημοκρατία , η οποία επίσης μπορεί να αμφισβητεί τη συναίνεση, αλλά επιδιώκει περισσότερη πολιτική αντιπαράθεση και συμμετοχή.

Η ανάπτυξη αυτής της αντι-πολιτικής συνδέεται, σύμφωνα με τους συγγραφείς, με τη νεοφιλελευθεροποίηση, τη λιτότητα, την πολιτική αποξένωση και την αίσθηση σχετικής στέρησης.

Η κοινωνική δυσαρέσκεια μπορεί να μετατοπίζεται προς μειονότητες, μετανάστες, πολιτικές ελίτ και άλλους «ξένους». Η άνοδος της AfD τοποθετείται σε μια συγκεκριμένη συγκυρία: την οικονομική κρίση του 2007–08, τις αντιπαραθέσεις γύρω από τη λιτότητα και την ελληνική κρίση χρέους, την ίδρυση της AfD το 2013 και, ιδιαίτερα, τη μεταναστευτική/προσφυγική κρίση του 2015.

Οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι οι προηγούμενες εμπειρικές μελέτες για τη γεωγραφία της ψήφου στην AfD έχουν δώσει πολύ διαφορετικά αποτελέσματα.

Έχουν εντοπιστεί, μεταξύ άλλων, σχέσεις με την ξενοφοβία, την ηλικία, το εισόδημα, την ανεργία, τις συντηρητικές αξίες, τον τοπικό πατριωτισμό, προηγούμενη ψήφο σε ακροδεξιά κόμματα, την αποχή και τις εμπειρίες κοινωνικού και οικονομικού εκσυγχρονισμού.

Για να το εξετάσουν εμπειρικά, παρουσιάζουν τρεις διαφορετικές περιπτώσεις: Δυτική Πομερανία–Greifswald: Πρόκειται για παράδειγμα «ολοκληρωμένης περιφερειοποίησης». Μετά την επανένωση της Γερμανίας, η αναδιάρθρωση της γεωργίας προκάλεσε πολύ μεγάλη απώλεια θέσεων εργασίας, μείωση του πληθυσμού και απώλεια οικονομικής και κοινωνικής κεντρικότητας.

Παράλληλα, αναπτύχθηκε ισχυρή παρουσία δεξιών οργανώσεων και κανονικοποιήθηκαν σε ορισμένα σημεία ακροδεξιά σύμβολα και πρακτικές. Pforzheim-Haidach: Εδώ έχουμε μια «περιφερειακή κεντρικότητα» (peripheral centre) μέσα σε μια πόλη.

Η περιοχή χαρακτηρίζεται από σημαντική συγκέντρωση Γερμανών επαναπατρισθέντων από τις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες, χωρικό διαχωρισμό και συγκρούσεις ταυτότητας ανάμεσα στους «παλιούς κατοίκους» και τους «νεοφερμένους». Επομένως, χαρακτηριστικά που συνδέονται με την περιφέρεια μπορούν να εμφανίζονται μέσα σε ένα αστικό περιβάλλον. Mannheim-Schönau: Η τρίτη περίπτωση παρουσιάζεται ως «κεντρική περιφέρεια» (central periphery): ένας οικονομικά σημαντικός αστικός χώρος, στον οποίο όμως είχαν ιστορικά αναπτυχθεί περιορισμένες μορφές κοινωνικής διαφορετικότητας και υπήρχε ήδη ιστορικό εχθρότητας απέναντι στους πρόσφυγες. Λινκ στο άρθρο στο πρώτο σχόλιο. Αν δεν έχετε πρόσβαση σας το στέλνω σε pdf.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους