Original Post

Πλήρες Κείμενο:

"Στο βιβλίο του «Η κοινωνία της κόπωσης», (Χαν, 2015) εξετάζει πώς οι σύγχρονες κοινωνίες , βασισμένες στο νεοφιλελευθερισμό, την απόδοση και την ατομική ευθύνη, οδηγούν σε ένα τύπο υποκειμένου: το «υποκείμενο της απόδοσης» (Leistungssubjekt). Αυτή η κουλτούρα συμβάλλει στη διαμόρφωση ενός περιβάλλοντος όπου η βία μεταλλάσσεται από άμεση καταστολή σε αόρατη αυτοκαταπίεση.

Έτσι ο φιλόσοφος Μπιούνγκ-Τσούλ Χαν περιγράφει το σύγχρονο υποκείμενο ως υποκείμενο της επίδοσης, το οποίο δεν χρειάζεται πλέον έναν εξωτερικό επιτηρητή• γίνεται το ίδιο επιτηρητής, εργοδότης και εκμεταλλευτής του εαυτού του.

Η προσταγή «πρέπει» αντικαθίσταται από το φαινομενικά απελευθερωτικό «μπορείς». Αλλά ακριβώς επειδή υποτίθεται ότι «μπορείς τα πάντα», η αποτυχία γίνεται αποκλειστικά δική σου.

Το burnout, η κατάθλιψη και το αίσθημα ανεπάρκειας μπορούν τότε να ιδιωτικοποιηθούν ως προσωπικά προβλήματα προσαρμογής σε μια πραγματικότητα που δεν τίθεται ποτέ η ίδια υπό αμφισβήτηση.

Σύμφωνα λοιπόν με τον Χαν Μπιούνγκ-Τσούλ, η σύγχρονη κοινωνία έχει μεταβεί από την άμεση καταστολή στην αυτοκαταπίεση, όπου η εξουσία δεν είναι πια εξωτερική αλλά εσωτερική.

Στις κοινωνίες απόδοσης, οι άνθρωποι γίνονται οι ίδιοι οι «αφέντες» και «δούλοι» του εαυτού τους.

Αντί να χρειάζονται μια εξωτερική δύναμη που να τους επιβάλλει κανόνες, αναλαμβάνουν να πιέζουν οι ίδιοι τον εαυτό τους να γίνει πιο παραγωγικός, αποδοτικός και γιατί όχι «επιτυχημένος». Η αυτοεκμετάλλευση παρουσιάζεται ως μία νέα μορφή βίας, η οποία δεν είναι πια φανερή.

Εμφανίζεται ως εσωτερική πίεση, ένα αίσθημα ανεπαρκούς αυτοπραγμάτωσης.

Δεν υπάρχει ορατός καταπιεστής, μόνο η ανυπέρβλητη προσπάθεια του ατόμου να πετύχει στόχους που θέτει η κοινωνία.

Πώς λειτουργεί ωστόσο η βία της αυτοκαταπίεσης; Η βία στις κοινωνίες της απόδοσης συνδέεται με την ιδεολογία της συνεχούς αυτοβελτίωσης και της «ελευθερίας». Ο Χαν εξηγεί, ότι η ελευθερία μετατρέπεται σε υποχρέωση, οι άνθρωποι πιστεύουν ότι είναι ελεύθεροι να κάνουν ό,τι θέλουν, αλλά στην πραγματικότητα υποχρεώνονται να «βελτιώνονται» διαρκώς.

Αυτή η ελευθερία δεν είναι απελευθερωτική, αλλά καταπιεστική.

Η εξουσία γίνεται αυτοεξουσία.

Το άτομο παρακολουθεί, αξιολογεί και τιμωρεί τον εαυτό του.

Ένα παράδειγμα είναι η πίεση για υπερπαραγωγικότητα στην εργασία, η ανάγκη να φαίνεται κανείς «επιτυχημένος» στα κοινωνικά δίκτυα ή η εμμονή με την υγεία και τη φυσική κατάσταση.

Στη προσέγγιση του Χαν όλα αυτά τα «υπέρ-» καταστρέφουν τον άνθρωπο, υπερπαραγωγικότητα, υπερκατανάλωση, υπερκόπωση και τα λοιπά.

Η αυτοκαταπίεση οδηγεί σε μια νέα «παθολογία» της εποχής.

Η αυξημένη κατάθλιψη, η μοναξιά, οι αυτοκτονίες και τα «burnouts», συμπτώματα ατόμων εξουθενωμένων, απομονωμένων από συλλογικές σχέσεις και αλληλεγγύη.

Η λογική του «μπορείς να πετύχεις τα πάντα αν προσπαθήσεις αρκετά» οδηγεί σε έναν αέναο αγώνα αυτοεπιβεβαίωσης, που καταλήγει σε εξάντληση και αυτοκαταστροφή.

Η διαταγή-εντολή της προσωπικής ανάπτυξης συναντά έτσι αυτό που ο κοινωνιολόγος Χαν Μπιούνγκ-Τσούλ περιέγραψε ως μετάβαση από την κοινωνία της πειθαρχίας στην κοινωνία της επίδοσης.

Το άτομο δεν υποφέρει πλέον μόνο επειδή του απαγορεύεται κάτι.

Υποφέρει επειδή οφείλει διαρκώς να αποδεικνύει ότι μπορεί: να είναι αποτελεσματικό, ευέλικτο, δημιουργικό, ευτυχισμένο, ανθεκτικό.

Η αποτυχία δεν αποδίδεται πλέον τόσο στους κοινωνικούς περιορισμούς ή στις συλλογικές αντιφάσεις όσο στην προσωπική ανεπάρκεια. «Δεν προσπάθησες αρκετά», «δεν πίστεψες αρκετά στον εαυτό σου», «δεν αξιοποίησες το δυναμικό σου». Η απελευθέρωση από τις παλιές απαγορεύσεις καταλήγει έτσι σε μια νέα τυραννία: την υποχρέωση να επιτύχεις.

Σε μια εποχή πολυκρίσης, το κοινωνικό πρόβλημα μεταφράζεται σε ατομικό έλλειμμα δεξιοτήτων.

Η επισφάλεια απαιτεί «resilience» (ανθεκτικότητα), η εργασιακή εξουθένωση καλύτερη διαχείρηση χρόνου («time management»), η μοναξιά περισσότερα «communication skills» (επικοινωνιακές δεξιότητες), η κοινωνική αβεβαιότητα «positive thinking» (θετική σκέψη). Αντί να αναρωτηθούμε τι συμβαίνει στον κόσμο, καλούμαστε να αναρωτηθούμε τι δεν έχουμε διορθώσει ακόμη στον εαυτό μας.

Στα κοινωνικά δίκτυα, με την πίεση να δείχνεις μια «τέλεια ζωή», που οδηγεί σε άγχος και αυτοεκμετέλλευση.

Εδώ, η συστηματική χρήση των ψηφιακών πλατφόρμων, τα «wearables» και όχι μόνο, ενισχύουν την κουλτούρα της απόδοσης, επιτρέποντας στους ανθρώπους να αυτοπαρακολουθούνται και να αξιολογούν τον εαυτό τους.

Η συνεχής σύνδεση και η ανάγκη για επιτυχία στον ψηφιακό χώρο αυξάνει τη βία της αυτοεκμετάλλευσης.

Στην αυτοβελτιώση, η βιομηχανία της ευεξίας, της γυμναστικής και της παραγωγικότητας ενισχύει την ιδέα ότι πρέπει να «γίνεις η καλύτερη εκδοχή του εαυτού σου». Η «βία της θετικότητας» που εισάγει ο Χαν, αποτελεί την απαίτηση να είμαστε χαρούμενοι συνεχώς, παραγωγικοί και επιτυχημένοι χωρίς να αφήνει περιθώρια για αποτυχία ή αδυναμία." ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ Byung-Chul Han,(2015), Η κοινωνία της κόπωσης ,εκδ. Opera. Στέλιος Στυλιανίδης(2026) Η ΤΥΡΑΝΝΙΑ ΤΗΣ ΑΥΤΟΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ LIFE COACHING, άρθρο δημοσιευμένο στο διαδύκτιο.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους