Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Πώς οι Βρετανοί μπλέχτηκαν στην Ελληνική Επανάσταση Ο τίτλος της ανάρτησης είναι πολλά υποσχόμενος, μην περιμένετε όμως μια διατριβή, αλλά μόνο ένα μικρό σεντόνι.

Όταν, με το καλό, θα είναι έτοιμος ο δεύτερος τόμος της ιστορίας της Επανάστασης που γράφω, θα διαβάσετε τις λεπτομέρειες και κυρίως τα πορίσματα εντατικής έρευνας πέντε ετών στα βρετανικά αρχεία (όχι μόνο τα κρατικά, όχι μόνο τα θεσμικά αλλά και πολλά ιδιωτικά), η οποία συνεχίζεται – τον Νοέμβριο θα επιστρέψω στη Βρετανία για να συνεχίσω την έρευνα.

Για την τεκμηρίωση θα πρέπει να διαβάσετε τα άρθρα μου που θα βγουν μέχρι το τέλος του χρόνου σε διεθνείς συλλογικούς τόμους και διεθνή επιστημονικά περιοδικά.

Το σημερινό σημείωμα συμπυκνώνει όσα είπα χθες σε μια πολύ μεγάλη επετειακή εκδήλωση στην Ιτέα για τη ναυμαχία της Αγκάλης – μια ναυμαχία για την οποία μάλλον δεν έχετε ακούσει τίποτα. Η Περιφέρεια μου ζήτησε να βοηθήσω στην οργάνωση του επιστημονικού μέρους των τριήμερων εκδηλώσεων και πρότεινα ως ομιλήτριες τη συνάδελφο Κατερίνα Γαλάνη (η κορυφαία νέα ιστορικός με ειδικότητα στη ναυτική ιστορία) και τη συνεργάτιδά μου στο Εργαστήριο Καλλιόπη Λειβαδάρου (από τις καλύτερες νέες ιστορικούς που εξειδικεύονται στην Επανάσταση). Μετά την Καλλιόπη και την Κατερίνα, λοιπόν, που μίλησαν για τη ναυμαχία, την εντυπωσιακή καινοτομία στην τεχνολογία του πολέμου (ήταν ουσιαστικά η «πρώτη εμφάνιση» της Καρτερίας), τα γεγονότα της μάχης και το ιστορικό πλαίσιο, πήρα στο τέλος εγώ τον λόγο και έθεσα ένα ερώτημα που για μένα είναι κεντρικό σ’ αυτή τη φάση: Η οργάνωση, η διεκπεραίωση και η πολιτική αξιοποίηση αυτής της ναυμαχίας αποτέλεσε μια βρετανική υπόθεση.

Γιατί και πώς; Όσα ακολουθούν βασίζονται στην έρευνά μου σε βρετανικά αρχεία αλλά θα πρέπει να τονίσω πριν συνεχίσω πως και ο D. Dakin και ο C. Woodhouse έκαναν καλή ερευνητική δουλειά αλλά τελικώς περιορισμένη.

Τι τους ξέφυγε; Υποθέτω θα εκπλαγείτε αλλά ενώ στα Βρετανικά Αρχεία δεν υπάρχει κανένας κλειστός φάκελος για τον Καποδίστρια (πόσο ανόητος και άσχετος με την ιστορική έρευνα και την πολιτική των αρχείων – αλλά και με τη βρετανική ιστορία – θα πρέπει να είναι κάποιος για να πιστέψει κάτι τέτοιο…), υπήρχαν χαρακτηρισμένα πολλά έγγραφα για το Ναβαρίνο.

Έπεσα πάνω τους τυχαία.

Καθώς αναζητούσα την αλληλογραφία του Χάμιλτον διαπίστωσα ότι μεγάλα σώματα αυτής της αλληλογραφίας έλειπαν, είχαν αφαιρεθεί.

Όταν το διαπίστωσα μίλησα με το προσωπικό εκεί και προφανώς δεν είχαν ιδέα.

Επέμεινα και βρήκα μια άκρη. Το Ναβαρίνο είχε πολλά κενά.

Το συζήτησα με τον Καθ. Χρ. Λούκο, και υπέθεσε ότι αυτό πιθανόν να οφείλεται πως ένα μέρος του υλικού χρησιμοποιήθηκε από τον Κόδρινγτον στην υπεράσπιση των επιλογών του.

Δεν ήταν όμως αυτό, τα έγγραφα αυτά ήταν χαρακτηρισμένα.

Τι κάνεις αν πέσεις σε χαρακτηρισμένα έγγραφα στα βρετανικά αρχεία; Μπορείς να ζητήσεις να τα ανοίξουν.

Τα ανοίγουν; Όσες φορές το ζήτησα, χωρίς καμία εξαίρεση, τα άνοιξαν και μου τα παραχώρησαν (πολύ πρόσφατα, μάλιστα, μου έδωσαν πρόσβαση σε ένα τεράστιο κόρπους αναφορών με θέμα το infrastructure της κατοχικής Ελλάδας). Διότι ό,τι «λείπει», είτε έχει μεταφερθεί σε άλλο φάκελο είτε έχουν εκλείψει οι λόγοι για να διατηρηθεί ως “private/secret and confidential” όπως οι φάκελοι για το Ναβαρίνο.

Γιατί αυτοί οι φάκελοι ήταν υπό περιορισμό; Μα γιατί το Ναβαρίνο σχεδιάστηκε από τον ίδιο τον Τζορτζ Κάνινγκ.

Θα σας πω μόνο το εξής: Φτάνει ο εξάδελφός του, ο Στράτφορντ Κάνινγκ στην Κέρκυρα και το πρώτο που κάνει είναι να δώσει ένα κλειδί για κρυπτογραφημένα μηνύματα που θα ανταλλάσσουν με τον Ύπατο Αρμοστή στα Ιόνια, Φ. Άνταμ και βέβαια τον πλοίαρχο Χάμιλτον.

Το αμέσως επόμενο βήμα είναι να συναντήσει ο Στ. Κάνινγκ τον Μαυροκορδάτο στα ανοιχτά της Ύδρας.

Γιατί ο Κάνινγκ ενορχηστρώνει το θερμό επεισόδιο; Για να αποτρέψει τα σενάρια ελέγχου της Ανατολικής Μεσογείου από Αιγυπτίους και Γάλλους και τον έλεγχο μιας αυτόνομης μικρής Ελλάδας από τους Ρώσους.

Πάμε στη ναυμαχία της Αγκάλης.

Μετράτε τα ονόματα των βρετανών που θα διαβάσετε. 1. 6 Ιουλίου υπογράφεται η συνθήκη του Λονδίνου που περιέχει και το μυστικό πρωτόκολλο που προβλέπει δυναμικούς τρόπους επιβολής της διαμεσολάβησης των δυνάμεων και έτσι προετοιμάζει ένα θερμό επεισόδιο που ο Κάνινγκ σχεδιάζει από τα τέλη του 1826 και πιο ενεργά αμέσως μόλις αναλαμβάνει την πρωθυπουργία το 1827.

Φροντίζει να αντικατασταθεί ο Χάρι Νιλ από τον Έντουαρντ Κόδριγκτον στη ναυαρχία της Μεσογειακής μοίρας. 2. Λίγες ημέρες αργότερα, το δημοσιογραφικό όργανο του Κάνινγκ, οι Times, δημοσιεύει τη συνθήκη ΚΑΙ το «μυστικό» πρωτόκολλο ενώ η εφημερίδα στο κύριο άρθρο της εύχεται να μην τηρήσουν τους όρους οι Οθωμανοί ώστε να γίνει θερμό επεισόδιο.

Αν συμβεί θερμό επεισόδιο η Ελλάδα θα έχει πιθανότητες να γίνει ανεξάρτητη – κάτι που, σύμφωνα με την εφημερίδα και τον Κάνινγκ – συνάδει με τα βρετανικά συμφέροντα.

Διότι, όπως γράφει η εφημερίδα, μια αδύναμη αυτόνομη Ελλάδα θα καταντήσει υποχείριο της Ρωσίας. 3. Άρα ο στόχος είναι να προκληθεί θερμό επεισόδιο.

Πώς όμως; Αν οι Οθωμανοί συναινέσουν; Ο Σουλτάνος, βέβαια, αποκρούει τη διαμεσολάβηση (αναμενόμενο) αλλά ο Ιμπράημ δεν είναι ανόητος, ούτε έχει αυτοκτονικές τάσεις.

Συναντιέται με τον Κόδριγκτον και υπόσχεται ότι θα καθίσει φρόνιμος στο Ναβαρίνο μέχρι να λάβει εντολές από τον πατέρα του και τον Σουλτάνο. 4. Ενώ, λοιπόν, ο Ιμπράημ δεν κινείται και συμμορφώνεται, ο Κόδριγκτον δίνει την άδεια στον Κόκραν για ναυτικές επιχειρήσεις σχεδόν παντού, από τη Ναύπακτο μέχρι τον Βόλο, και στον Τσερτς για στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Βόρεια Πελοπόννησο. 5. Ο Κόκραν δίνει αμέσως εντολή στον Χέιστινγκς να κτυπήσει τη Σκάλα των Σαλώνων (δηλαδή τη σημερινή Ιτέα), «να καταστρέψεις όσο πλοία μπορείς και να αιχμαλωτίσεις και 1-2 αν γίνεται». Πρώτα μόνος ο Τζορτζ Τόμας και έπειτα και ο Χέιστιγκς (με πληρώματα γεμάτα Βρετανούς, μεταξύ των οποίων και ο Ντ. Ούρουκχαρτ που λίγα χρόνια αργότερα θα διοριστεί στην πρεσβεία στην Κωνσταντινούπολη), συντρίβουν τους Οθωμανούς.

Ένα μικρό Ναβαρίνο, πριν το Ναβαρίνο. 6. Ακριβώς απέναντι, στην ακτή της Πελοποννήσου (στη Βοστίτσα, δηλαδή το Αϊγιο), βρίσκεται ο Τσερτς μαζί με πολλούς άλλους Βρετανούς και Έλληνες και περιμένουν το αποτέλεσμα.

Συζητάνε δύο σενάρια, να περάσουν απέναντι ή να κατευθυνθούν προς την Πάτρα.

Επιστρέφουμε στους Βρετανούς που τώρα έχουν αναλάβει πλήρως το παιχνίδι.

Θυμίζω, όμως, ότι όλοι αυτοί βρίσκονται στην Ελλάδα παράνομα γιατί παραβιάζουν τον νόμο και συγκεκριμένα το Foreign Enlistment Act του 1819 (it is criminal offense for British subjects to enlist or serve in foreign military/naval forces, or to fit out and equip vessels for warlike purposes without a royal license). Δεν το συζητώ πόσο παράνομη είναι η κατασκευή της «Καρτερίας» στα βρετανικά ναυπηγεία ή ακόμα και το δάνειο με τα χρήματα του οποίου έγινε εφικτή η κατασκευής της.

Η βρετανική κυβέρνηση, όμως, όχι μόνο κάνει τα στραβά μάτια αλλά διευκολύνει τις κινήσεις τους ήδη από το 1824. Ο Οθωμανός υπουργός εξωτερικών θα ρωτήσει τότε τον Βρετανό πρέσβη «μα γιατί υποστηρίζετε τους Έλληνες; Τι σας κάναμε;» 8. Ο Ιμπράημ μαθαίνει όσα συνέβησαν στην Ιτέα, αγανακτεί (δικαιολογημένα διότι οι Βρετανοί τον εξαπάτησαν) και αποφασίζει να στείλει πλοία στον Κορινθιακό για να χτυπήσει τον Χέιστινγκς, να ανακτήσει τον έλεγχο του κόλπου, να προστατέψει τη Ναύπακτο και το Μεσολόγγι και να αποτρέψει επίθεση στην Πάτρα. 9. Ο Κόδριγκτον σταματά τα οθωμανοαιγυπτιακά πλοία και τα στέλνει πίσω κακήν κακώς.

Ξαναβγαίνουν περισσότερα πλοία με τον ίδιο τον Ιμπραήμ αυτή τη φορά επικεφαλής. Ο Κόδριγκτον και πάλι τους σταματά και μάλιστα με τρόπο αυταρχικό και περιφρονητικό. 10. Ο Ιμπραήμ εξοργίζεται: γιατί αυτά τα δύο μέτρα και τα δύο σταθμά; Οι Βρετανοί απαντούν με κάτι δικολαβίστικα που τον εκνευρίζουν περισσότερο και επιπλέον τον απειλούν ανοικτά.

Αλλά, είπαμε, είναι ορθολογικός παίκτης, δεν έχει καμία πρόθεση να τα βάλει με τη μεγαλύτερη αυτοκρατορία που παίζει προφανώς τα παιχνίδια της.

Αποφασίζει να ξεσπάσει στους Έλληνες του Μοριά. 11. Ο Άνταμ (ο Ύπατος Αρμοστής τον Ιονίων, θυμίζω) γράφει στον Κόδριγκτον κάτι για να τον ανάψει περισσότερο: «δεν βλέπω τι νόημα έχει η ανακωχή όταν ο Ιμπραήμ διαπράττει φοβερά έκτροπα κατά του άμαχου πληθυσμού στην Πελοπόννησο (brutal war of extermination) – πρέπει κάτι να κάνουμε.» 12. Αρχίζει ο σχεδιασμός της επιχείρησης, ο σχεδιασμός, δηλαδή, ενός θερμού επεισοδίου, σε συνεργασία με τον Χάμιλτον. Ο Χάμιλτον αναλαμβάνει να προστατεύσει τους Έλληνες της περιοχής αλλά έχει και επιτελικό ρόλο στον σχεδιασμό του χτυπήματος (προσέξτε με) κάθε οθωμανικού ή αιγυπτιακού πλοίου. Οι Βρετανοί θα χτυπήσουν μόνο όταν γνωρίζουν τα πάντα, όταν έχουν συγκεντρώσει όλες τις απαραίτητες πληροφορίες για κάθε σκαρί και έχουν προσεκτικά κανονίσει όλες τις λεπτομέρειες.

Δεν μπορείτε να φανταστείτε πόση προετοιμασία χρειάστηκε, πόσες πληροφορίες συγκεντρώθηκαν, πόσοι άνθρωποι κινδύνευσαν, πόσο καλά σχεδιάστηκε. 12. Ο Κόδριγκτον ενημερώνει τους Ναυάρχους. Ο Δεριγνύ διαφωνεί έντονα, το θεωρεί επικίνδυνο και επιπλέον εξηγεί πως δεν έχουν την πολιτική εξουσιοδότηση για κάτι τέτοιο. Ο Κόδριγκτον όμως βιάζεται γιατί ενώ έχει ζητήσει οδηγίες από το Λονδίνο, θέλει να κινηθεί πριν τις λάβει, διότι γνωρίζει ότι θα αναιρέσουν, πιθανόν, τις οδηγίες του Κάνινγκ για πρόκληση θερμού επεισοδίου αμέσως μόλις δώσουν την αφορμή οι Οθωμανοί. Οι Ρώσοι από την άλλη είναι πανέτοιμοι να εμπλακούν με Οθωμανούς και (κυρίως) ακολουθούν στα πάντα τους Βρετανούς (ο Κόδρινγτον είναι απολύτως βέβαιος πως θα εφαρμόσουν άριστα το σχέδιό του). Αυτή η συμπεριφορά των Ρώσων οφείλεται στις εντολές που έχουν λάβει από τον Τσάρο, τον οποίον ο Κάνινγκ είχε χειριστεί άψογα. 12. Οι Γάλλοι καταλαβαίνουν ότι ο Κόδρινγκτον είναι αποφασισμένος να χτυπήσει και ζητούν από τους Γάλλους αξιωματικούς που υπηρετούν στον Αιγυπτιακό στόλο να εγκαταλείψουν αμέσως τα πλοία τους – και το κάνουν όλοι (εκτός από έναν, τον επικεφαλής). 13. Έχετε διαβάσει τις αναλυτικές εντολές του Κόδρινγτον; Το σχέδιο κρούσης; Έχετε μελετήσει τις αρχικές προκλητικές κινήσεις των βρετανικών πλοίων, την είσοδο των γαλλικών, το «ταίριασμα» των πλοίων και τελικώς την τελετουργική σχεδόν είσοδο των ρωσικών πλοίων στον κολπίσκο, ενώ έχει ξεκινήσει η σύγκρουση, με τον μοναδικό Έλληνα παράγοντα παρόντα, τον πολιτικό κομισάριο και άνθρωπο των Ρώσων, Ιωάννη Παπαρρηγόπουλο; Πρόκειται για μία τόσο καλά σχεδιασμένη επιχείρηση από τον Κόδριγκτον που ακόμα και ένας ανίδεος θα καταλάβαινε πως θα καταλήξει οπωσδήποτε σε εμπλοκή εάν οι Οθωμανοί και οι Αιγύπτιοι δεν διατηρήσουν την ψυχραιμία τους καθώς θα ταπεινώνονται. Ο Ιμπραήμ όμως λείπει.

Γιατί λείπει; Πολλά έχουν γραφτεί αλλά σας συστήνω το πρόσφατο άρθρο του Σουκρού Ιλιτσάκ στο περιοδικό του Ναυτικού Μουσείου, όπου για πρώτη φορά αξιοποιεί τα οθωμανικά αρχεία της εποχής. Οι Οθωμανοί θεωρούν πως υπήρχε οπωσδήποτε συμπαιγνία του Ιμπραήμ με τον Κόδρινγκτον γιατί δεν μπορούν να πιστέψουν πως όλο αυτό έγινε τυχαία, ότι ήταν ένα ...ατύχημα.

Τους δε Βρετανούς τους θεωρούν εχθρούς εδώ και δύο έτη («αλλά τι μπορούν να μας κάνουν;» δηλώνει ο Οθωμανός Υπουργός Εξωτερικών στον αυστριακό επιτετραμμένο, στις αρχές του έτους, όταν πληροφορείται ότι ο Κάνινγκ έγινε πρωθυπουργός). 14. Η ναυμαχία έχει αντιμετωπιστεί αρκετά επιδερμικά από μεγάλος μέρος της ελληνικής ιστοριογραφίας.

Είτε επιχειρείται να υποτιμηθεί η σημασία της (από δεξιούς ιστορικούς που αντιμετωπίζουν την Επανάσταση ως μια εξέγερση δασύτριχων θρησκόληπτων Ελληναράδων και από αριστερούς ιστορικούς που δεν θέλουν να αναγνωρίσουν τη βρετανική εμπλοκή διότι οι Βρετανοί τους πήραν τη μπουκιά από το στόμα το 1944), είτε παρουσιάζεται ως κάτι που δεν είναι, δηλαδή το «τέλος της Επανάστασης» – όμως είναι απλώς η αρχή του τέλους, θα χρειαστεί να συντρίψουν οι Ρώσοι τους Οθωμανούς αλλά και να στείλουν ένα τεράστιο εκστρατευτικό σώμα οι Γάλλοι – κυρίως, όμως, θα χρειαστεί να αναλάβουν το ξεκαθάρισμα της Ρούμελης δύο πολύ σοβαροί και καλοί επαγγελματίες στρατιωτικοί: ο Ρίτσαρντ Τσερτς και ο Δημήτριος Υψηλάντης – καθώς ο Καποδίστριας προσπαθεί να στήσει ένα υποτυπώδες κράτος και να διαπραγματευτεί όσο καλύτερα μπορεί και όσο του το επιτρέπουν, βέβαια, οι δυνάμεις. 15. Τελικό σχόλιο: υποτίθεται οι Βρετανοί μετάνιωσαν.

Δεν μετάνιωσαν καθόλου, απλώς άλλαξαν πολιτική και ήθελαν βέβαια να σώσουν τα προσχήματα.

Διότι η πρώτη αντίδραση μόλις το νέο έφτασε στη Βρετανία ήταν να πανηγυρίσει έξαλλα ολόκληρος ο Τύπος της χώρας (από τη Σκωτία, την Ουαλία, την Ιρλανδία και την …Ινδία μέχρι το Λονδίνο) ενώ ο υπουργός εξωτερικών έστειλε αμέσως συγχαρητήρια στον Κόδρινγτον γιατί το σχέδιο του νεκρού αλλά πλήρως δικαιωμένου Τζορτζ Κάνινγκ είχε πραγματοποιηθεί στην εντέλεια.

Στην εντέλεια; Όχι.

Δυστυχώς η ιστοριογραφία δεν πρόσεξε ποτέ την κριτική στον Κόδρινγκτον από τους φιλελεύθερους του κύκλου Κάνινιγκ. Στη Βουλή των Λόρδων και στη Βουλή των Κοινοτήτων κατηγορούν ανοικτά την κυβέρνηση και εμμέσως τον Κόδρινγτον πως δεν πραγματοποίησε μια σημαντική πτυχή του σχεδίου: να σπεύσει αμέσως μετά τη ναυμαχία και να κλείσει τα Δαρδανέλια για να υποχρεώσει τον Σουλτάνο να αναγνωρίσει τη συνθήκη του Λονδίνου. «Έτσι», θα πει στη Βουλή των Λόρδων ο λόρδος Ράσελ (μετέπειτα πρωθυπουργός), «εγκαταλείψαμε τους Έλληνες και επιτρέψαμε στους Ρώσους να πετύχουν αυτό που έπρεπε να πετύχουμε εμείς.» Μήπως αναρωτιέστε αν ο Κόδριγκτον εκλήθη να δικαιολογήσει τα δύο μέτρα και τα δύο σταθμά; Μήπως εκλήθη να απαντήσει γιατί ανέχτηκε τον Χέιστινγκς, τον Τσερτς και τον Κόκραν και εξαπάτησε τον Ιμπραήμ; Αν αναρωτηθήκατε θα είστε οι πρώτοι, γιατί μέχρι τώρα δεν φαίνεται να αναρωτήθηκε κανείς άλλος.

Η απάντηση: όχι, δεν τον έλεγξε κανείς.

Όλη η συζήτηση εξαντλήθηκε στο εάν ο Κόδριγκτον χρειαζόταν να χτυπήσει ή εάν η Βρετανία θα πετύχαινε τους σκοπούς της και χωρίς να χυθεί αίμα.

Αλλά ο Κάνινγκ δεν επέλεξε τυχαία τον Κόδρινγκτον.

Τον επέλεξε γιατί δεν ήταν ο ψύχραιμος επαγγελματίας και ουδέτερος Νιλ.

Διότι ο Κόδριγκτον ήταν έτοιμος να χύσει αίμα και μάλιστα ο χειρότερος υποψήφιος για μια θέση που χρειαζόταν απόλυτη ψυχραιμία και πολύ προσεκτικές κινήσεις.

Αλλά είχε άλλο ένα μεγάλο πλεονέκτημα.

Είχε ήδη δώσει σημαντικά ποσά στο φιλελληνικό κομιτάτο, στην προσωπική του αλληλογραφία (και από τη Μεσόγειο), ευχόταν να επιτύχει η Ελληνική Επανάσταση, είχε φιλικές σχέσεις με τον Τσερτς, με τον Χέιστινγκς ακόμα και με τον Κόκραν! Ήταν δηλαδή ο πιο ακατάλληλος άνθρωπος για τη θέση.

Εκτός αν η θέση του είχε ως βασική υποχρέωση να χτυπήσει τον Οθωμανο-αιγυπτιακό στόλο.

Αλλά ο Κάνινγκ δεν ζούσε πια και η πολιτική του ήταν ένα μεγαλοφυές διάλειμμα ανάμεσα στις φοβικές μυωπικές ρωσοφοβικές κυβερνήσεις. Ο Ουέλιγκτον αλλάζει πολιτική, επιστρέφει στην πολιτική Κάσλρεϊ αλλά σύντομα αναγνωρίζει κι αυτός πως ο Κάνινγκ είχε δίκιο.

Και αποφασίζει να προτείνει την ανεξαρτησία αλλά και πάλι αρχικώς φοβικά (για τα σύνορα) μέχρι που αποδέχεται και αυτά (αρχίζει να παίζει και με το σενάριο μιας «Ελληνικής αυτοκρατορίας» που θα επανέλθει με τον Λόυντ Τζωρτζ έναν αιώνα αργότερα). Είναι κρίμα, πραγματικά κρίμα, που αυτή η μεγάλη προσωπικότητα δεν είχε τη δυνατότητα να παρακολουθήσει μέχρι το τέλος τον Κάνινγκ και τα θαλάσσωσε.

Είναι κρίμα και για έναν άλλον λόγο.

Ο αρχικός σχεδιασμός το 1825-26 τον περιλάμβανε πλήρως.

Η πολιτική γραμμή στο ελληνικό ζήτημα διαμορφώθηκε από τον Τζορτζ Κάνινγκ σε συνεργασία με τον Στράτφορντ Κάνινγκ και τον Ουέλιγκτον – ο οποίος την περίοδο εκείνη συμφωνούσε απολύτως μαζί τους και μάλιστα υπερθεμάτιζε.

Υποθέτω τον ενόχλησε πολύ ότι το 1827 έγινε ο Κάνινγκ πρωθυπουργός και όχι ο ίδιος, όπως έλπιζε.

Λίγο μετά τη δημοσίευση του άρθρου μου στην Καθημερινή για την ενορχήστρωση του Ναβαρίνου από τον Κάνινγκ, με πήρε τηλέφωνο ένας μεγάλος Έλληνας ιστορικός της περιόδου (ο κορυφαίος για την ακρίβεια) για να με συγχαρεί.

Και πρόσθεσε με το φλεγματικό του ύφος: «Δεν ξέρω κι εσύ ακόμα αν έχεις συνειδητοποιήσει τις διαστάσεις αυτών που ανακάλυψες.» Δεν έχει άδικο.

Ο όγκος των τεκμηρίων είναι αδιανόητος κι εγώ ασχολούμαι μονοθεματικά με την Επανάσταση μόνο εννιά χρόνια.

Δεν μπορεί ένας μόνο άνθρωπος να τα διαχειριστεί όλα αυτά, και δεδομένης της πλήρους αδιαφορίας του ελληνικού κράτους, μείναμε και πολύ πίσω ως Εργαστήριο.

Αλλά για αρχή, σχεδιάζουμε ένα μεγάλο επιστημονικό συνέδριο του χρόνου.

Διότι για να αξιοποιηθούν όλα όσα έχω συγκεντρώσει (και συνεχίζω να συγκεντρώνω πυρετωδώς), θα χρειαστεί μια μικρή αλλαγή παραδείγματος.

Θα πρέπει να σταματήσουμε να θεωρούμε τη ναυμαχία του Ναβαρίνου ως το αποτέλεσμα μιας δομικής αντίφασης στην πολιτική των συμμάχων και να τη ξαναδούμε από την αρχή ως ένα γεγονός σχεδιασμένο για να εξυπηρετήσει τα βρετανικά συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Τα υπόλοιπα στο βιβλίο αλλά σήμερα, καθώς πλησιάζει η επέτειος της ναυμαχίας της Αγκάλης, ας αποδώσουμε τον φόρο τιμής στον Χέιστινγκς.

Διότι πέρα από τα γεωπολιτικά σενάρια, τα πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα της αυτοκρατορίας και τους διεθνείς συσχετισμούς, υπήρχαν άνθρωποι όπως ο Φρανκ Άμπνι Χέιστινγς που έδωσαν τα πάντα για την Ελλάδα: την περιουσία τους αλλά και τη ζωή τους – θα πεθάνει λίγους μήνες αργότερο στη Ζάκυνθο, τραυματισμένος από επιχείρηση στο Μεσολόγγι. «Αυτή ήταν η ωραιότερη μέρα της ζωής μου», έγραψε λίγες ημέρες μετά τη ναυμαχία της Αγκάλης.

Αύριο στην Ιτέα θα αποκαλυφθεί η προτομή του, δωρεά του Κωνσταντίνου Βελέντζα.

Αργήσαμε καμιά διακοσαριά χρόνια βέβαια, αλλά πάλι καλά.

Ευτυχώς το αρχείο του διασώθηκε από τον Τζορτζ Φίνλεϊ και σήμερα βρίσκεται στη Βρετανική Σχολή Αθηνών, ανοικτό στους ερευνητές. Η ΤΝ έβαλε κι αυτή το χεράκι της για να τον γνωρίσουμε λίγο καλύτερα. Στο βάθος η Καρτερία.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους