Τί έγινε στο Αϊδίνι τον Ιούνιο του 1919; Στις 30 Ιουνίου του 1919 τουρκικές άτακτες δυνάμεις μπήκαν στην πόλη του Αϊδινίου, περίπου 100 χλμ. νοτιοανατολικά της Σμύρνης, και διέπραξαν μία από τις...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Είχε προηγηθεί η υποχώρηση δυνάμεων του Ε.Σ., οι οποίες είχαν εγκατασταθεί στο Αϊδίνι αμέσως μετά την απόβαση στην Σμύρνη τον Μάϊο του 1919.

Μετά την υποχώρηση των ελληνικών δυνάμεων, οι Ελληνορθόδοξοι κάτοικοι του Αϊδινίου έμειναν στο έλεος Τούρκων παραστρατιωτικών και παραδόθηκαν στην μανία τους και στην μανία του μουσουλμανικού όχλου.

Αφού οι παραστρατιωτικοί αποχώρησαν από την πόλη, Συμμαχική Επιτροπή Ερευνών επιβεβαίωσε και κατέγραψε την μαζική σφαγή.

Γαλλική επιτροπή που κατέφθασε υπολόγισε τους Έλληνες νεκρούς σε 1.500–2.000 ανθρώπους. Οι Έλληνες είχαν βασανιστεί πριν σφαγιαστούν ανεξαρτήτως φύλου και ηλικίας.

Τεκμηριώθηκαν μαζικοί βιασμοί, ακρωτηριασμοί, βασανισμοί και δολοφονίες παιδιών.

Το τουρκικό εθνικό ιστορικό αφήγημα παρουσιάζει έως σήμερα την μαζική σφαγή στο Αϊδίνι (και πολλές ακόμα μαζικές σφαγές) ως πράξεις εκδίκησης για εγκλήματα που διέπραξαν Έλληνες στρατιώτες μόλις αποβιβάστηκε ο Ε.Σ. στην πόλη της Σμύρνης τον Μάιο του 1919, αλλά και γενικότερα για εγκλήματα που διαπράχθηκαν από Έλληνες στρατιώτες κατά την διάρκεια της Μικρασιατικής Εκστρατείας.

Όμως αυτό δεν ισχύει.

Η σφαγή του Αϊδινίου έλαβε χώρα μόλις ένα μήνα μετά την άφιξη του Ε.Σ. στην Σμύρνη. Οι Έλληνες στρατιώτες, που ήταν υπαίτιοι για τις δολοφονίες Τούρκων στην Σμύρνη, είχαν ήδη συλληφθεί και καταδικαστεί σε θάνατο. Η Ελληνική Διοίκηση είχε δράσει αστραπιαία με εντολή Βενιζέλου και εξαντλήσει κάθε αυστηρότητα, για να περιορίσει συμμαχικές αντιδράσεις: Έλληνες στρατιώτες είχαν διαπράξει δολοφονίες κατά την αποβίβασή τους στην Σμύρνη, αφού Τούρκοι ελεύθεροι σκοπευτές είχαν ανοίξει πυρ εναντίον τους και εναντίον του πλήθους από ταράτσες.

Όμως η σφαγή στο Αϊδίνι τον Ιούνιο του 1919 δεν ήταν η πρώτη σφαγή που πραγματοποιήθηκε στην περιοχή εναντίον Ελλήνων, αντίθετα πρέπει να μπει σε ένα ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο: στο πλαίσιο της πολιτικής των Νεότουρκων και αργότερα των Κεμαλιστών απέναντι στους χριστιανικούς πληθυσμούς της πρώην Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Νεότουρκοι και Κεμαλιστές επιδίωξαν να κατασκευάσουν την σύγχρονη Τουρκία με βασικούς πυλώνες το Ισλάμ και την τουρκική γλώσσα.

To μέσο για να το επιτύχουν ήταν η τρομοκρατία, η εξόντωση και η εκδίωξη των χριστιανικών μη τουρκόφωνων μειονοτήτων.

Θύματα της πολιτικής αυτής δεν ήταν μόνο Έλληνες Χριστιανοί Ορθόδοξοι του Αϊδινίου, της Ιωνίας, της Κιλικίας, της Ανατολικής Θράκης και του Πόντου, αλλά και Αρμένιοι και Ασσύριοι, δηλαδή Χριστιανοί συριακής καταγωγής, Χαλδαίοι καθολικοί και μικρότερες κοινότητες προτεσταντών, που είχαν περάσει στον προτεσταντισμό στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα, όταν προτεστάντες ιεραπόστολοι ξεκίνησαν το ιεραποστολικό τους έργο στα οθωμανικά εδάφη.

Η τρομοκρατία, οι σφαγές, τα πογκρόμ και οι εκτοπίσεις των Χριστιανών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, δηλαδή η πολιτική εθνοκάθαρσης, ξεκίνησε ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα πριν το Κίνημα των Νεότουρκων (1908) με πρώτα θύματα τους Αρμένιους επί διακυβέρνησης του Σουλτάνου Αμπντούλ Χαμίτ και κορυφώθηκε με την σήμερα διεθνώς αναγνωρισμένη Γενοκτονία των Αρμενίων (1915-16), των Ποντίων (1914-1924) και των Ελληνορθοδόξων της Μ. Ασίας και της Ανατολικής Θράκης (1913-1923). Όμως, στην σύγχρονη διεθνή ιστοριογραφία δεν υπάρχει ομοφωνία σχετικά με το ερώτημα, αν στην περίπτωση των Ελλήνων πρόκειται επίσης για γενοκτονία, όπως διαπράχθηκε απέναντι στους Αρμένιους, ή για εθνοκάθαρση (με το ερώτημα γενοκτονία ή εθνοκάθαρση θα ασχοληθώ σε επόμενο ποστ). Σίγουρο είναι, πως η επαρχία του Αιδινΐου είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα για την βία, τρομοκρατία, σφαγές και πογκρόμ που υπέμεινε ο ελληνορθόδοξος πληθυσμός της περιοχής, πριν καν ο Ελληνικός Στρατός αποβιβαστεί στην Σμύρνη με την σύμφωνη γνώμη των συμμάχων τον Μάιο του 1919.

Πριν την μεγάλη σφαγή στην πόλη του Αϊδινίου τον Ιούνιο του 1919, οι Έλληνες της διοικητικής επαρχίας του Αϊδινίου (βιλαέτι Αϊδινίου) είχαν υποφέρει πογκρόμ και σφαγές.

Στην ιστοριογραφία έχουν καταγραφεί δολοφονίες, λεηλασίες και βίαιες εκτοπίσεις Ελληνορθοδόξων, καταστροφή περιουσιών και εξαναγκασμός ελληνικών κοινοτήτων να εγκαταλείψουν τις εστίες τους ήδη από το 1913–1914, με ιδιαίτερα έξαρση την άνοιξη/καλοκαίρι του 1914.

Οι διώξεις στην Επαρχία του Αϊδινίου και σε άλλα μέρη της Μ. Ασίας - με γνωστότερο πογκρόμ αυτό της Φώκαιας τον Ιούνιο του 1914 - οδήγησαν σε προσφυγικό κύμα από την Μικρά Ασία προς την Ελλάδα ήδη από το 1913-1914, ενώ την ίδια περίοδο άρχισαν να καταφθάνουν και οι πρώτοι πρόσφυγες από την Ανατολική Θράκη και από το 1916 οι πρώτοι Πόντιοι.

Ανάμεσα στο 1919 και το 1920 τα προσφυγικά κύματα από τον Πόντο προς την Ελλάδα έγιναν μεγαλύτερα, αφού οι δυνάμεις του Κεμάλ αποβιβάστηκαν στην Σαμψούντα τον Μάϊο του 1919 και ξεκίνησε η τελευταία φάση της ποντιακής γενοκτονίας.

Οι βιαιότητες που διαπράχθηκαν από Τούρκους απέναντι στους χριστιανικούς πληθυσμούς της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ανάμεσα στο 1913-14 και την απόβαση του Ε.Σ. στην Σμύρνη τον Μάϊο του 1919 (αλλά και αμέσως μετά, όπως στην περίπτωση του Αϊδινίου) είχε οδηγήσει ένα μεγάλο μέρος της ελληνικής στρατιωτικής και πολιτικής ηγεσίας, αλλά και της κοινής γνώμης, στο συμπέρασμα, πως ο μόνος τρόπος για να προστατευθούν οι Έλληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και να παραμείνουν στις πατρογονικές τους εστίες ήταν η παρουσία του Ε.Σ. στα εδάφη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που κατοικούσαν Ελληνορθόδοξοι και η υπαγωγή των εδαφών αυτών υπό ελληνική διοίκηση.

Έτσι ο Ε.Σ. αποβιβάστηκε στην Σμύρνη με την συγκατάθεση των συμμάχων.

Μετά την σφαγή των Ελλήνων στο Αϊδίνι τον Ιούνιο του 1919, ο υψηλόβαθμος αξιωματικός του Ε.Σ., που μόλις είχε αφιχθεί από την Ουκρανία, Γεώργιος Κονδύλης επανεκατέλαβε την πόλη και προχώρησε σε στρατιωτικές επιχειρήσεις στην ευρύτερη περιοχή του Μαιάνδρου, που προκάλεσαν αντιδράσεις στην ιταλική πλευρά.

Στην φωτογραφία αριστερά η ελληνική συνοικία του Αϊδινίου σε επιχρωματισμένη καρτ ποστάλ των αρχών του 20ου αιώνα.

Δεξιά ο Ε.Σ. κάνει παρέλαση στην πόλη του Αϊδινίου το 1921 στα πλαίσια των εορτασμών για τα 100 χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης.

Η πόλη το 1919 είχε περίπου 35.000 κατοίκους. Οι Έλληνες Ορθόδοξοι ήταν περίπου 8.000. 2.000 από αυτούς δολοφονήθηκαν στην μαζική σφαγή του Ιουνίου του 1919. ✍ © Οι Έλληνες στην Ιστορία Πηγές: Greek Occupation of Izmir and Adjoining Territories: Report of the Inter-Allied Commission of Inquiry (May–September 1919) Matthias Bjørnlund: The 1914 Cleansing of Aegean Greeks as a Case of Violent Turkification, Journal of Genocide Research, 10:1 (2008), 41–58 Benny Morris and Dror Ze'evi: The Thirty-Year Genocide: Turkey’s Destruction of Its Christian Minorities, 1894–1924, 381 κ.ε. Andrekos Varnava: Distinguishing between genocide and ethnic cleansing in the Ottoman Empire (1914–23) and why this matters, Griffith Law Review, vol. 34, no. 2 (2025), 160–177. Gevorg Vardanyan: The Ottoman Genocide of the Armenians and Greeks: The Similarities and Structural Peculiarities, στο: George N. Shirinian (επιμ.), Genocide in the Ottoman Empire. Armenians, Assyrians, and Greeks, 1913-1923

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους