Η ΣΦΑΓΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΠΟΛΙΤΣΑ ΚΑΙ Η ΗΘΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΚΑΙ ΦΙΛΕΛΛΗΝΩΝ Τις τελευταίες ημέρες η σφαγή της Τριπολιτσάς βρέθηκε και πάλι στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης, τόσο στην Τουρκία όσο και στην...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Τα γεγονότα είναι, περίπου, γνωστά.

Η συζήτηση αναζωπυρώθηκε μετά τη χθεσινή ανάρτηση του Ερντογάν («Δεν έχουμε ξεχάσει και δεν θα ξεχάσουμε ποτέ τη Σφαγή της Τριπολιτσάς, που έλαβε χώρα στις 23 Σεπτεμβρίου 1821, όταν χιλιάδες Μουσουλμάνοι Τούρκοι, Αλβανοί αδελφοί μας και Εβραίοι δολοφονήθηκαν ανελέητα και με βαρβαρότητα.»). Στην τουρκική δημόσια συζήτηση ενεπλάκη αρκετά και το όνομά μου, καθώς αρχικά Τούρκοι ιστορικοί και στη συνέχεια δημοσιογράφοι εντόπισαν και συζήτησαν μια μελέτη που είχα γράψει για το θέμα το 2023.

Δέχθηκα προσκλήσεις από τουρκικά τηλεοπτικά δίκτυα για να μιλήσω σχετικά, τις οποίες προτίμησα να μην αποδεχθώ, καθώς δεν ήμουν καθόλου σίγουρος ότι οι απόψεις μου θα παρουσιάζονταν πλήρως, χωρίς περικοπές, χωρίς διαστρεβλώσεις.

Το 2023, λοιπόν, έγραψα μια αρκετά εκτενή μελέτη για τη σφαγή της Τριπολιτσάς με την αφορμή ενός διεθνούς συνεδρίου.

Παρότι δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί το κείμενο, έχει ήδη κυκλοφορήσει μεταξύ συναδέλφων στην Ελλάδα, στην Τουρκία και αλλού και έχει λάβει και αρκετές βιβλιογραφικές αναφορές (πρόσφατα και σε δημοσίευμα της Τουρκικής Ακαδημίας Επιστημών). Η καθυστέρηση της οριστικής δημοσίευσης της μελέτης οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι στο μεταξύ έχω εντοπίσει πολλά νέα έγγραφα και μαρτυρίες, εντελώς άγνωστα έως σήμερα ή ανεκμετάλλευτα.

Ανάμεσά τους βρίσκεται και η ιδιαίτερα σημαντική κατάθεση του Thomas Gordon προς τις αρχές των Ιονίων Νήσων, η ίδια η ύπαρξη της οποίας είχε αμφισβητηθεί στο παρελθόν.

Το νέο αυτό υλικό απαιτεί περαιτέρω έρευνα και επεξεργασία πριν από την ολοκλήρωση της μελέτης και την υποβολή της σε ένα καλό διεθνές επιστημονικό περιοδικό και θα είναι αφιερωμένη στον καλό συνάδελφό, καθηγητή ηθικής φιλοσοφίας, και φίλο μου, τον Στέλιο Βιρβιδάκη, με τον οποίον έχουμε συζητήσει αρκετά για το θέμα.

Στο κείμενό μου εξετάζω, επίσης, ένα σχεδόν άγνωστο non-paper της ελληνικής επαναστατικής διοίκησης, το οποίο πιθανότατα συντάχθηκε από τον Θεόδωρο Νέγρη και τον Βιντσέντζο Γκαλίνα.

Το κείμενο αυτό επιχειρεί να δικαιολογήσει τη σφαγή χωρίς, ωστόσο, να αρνείται ότι αυτή έλαβε χώρα.

Η μελέτη μου περιλαμβάνει και ορισμένα νέα πραγματολογικά ευρήματα· το κεντρικό της ερώτημα, όμως, είναι διαφορετικής τάξης και πρωτίστως μεταηθικό: με ποιον τρόπο είναι θεμιτό να κάνουμε ηθικές κρίσεις για ιστορικούς δρώντες και μακρινά γεγονότα; μπορούμε να διατυπώσουμε σήμερα ηθική κρίση για όσα συνέβησαν στην Τριπολιτσά το φθινόπωρο του 1821, στην αρχή μιας Επανάστασης και με τις συγκεκριμένες συνθήκες και, εάν ναι, με ποια κριτήρια; Για να προσεγγίσω το ερώτημα αυτό αξιοποιώ μια ιδιαίτερα γόνιμη, αλλά ακόμη αδημοσίευτη, ιδέα της συναδέλφου Miranda Fricker, καθηγήτριας Φιλοσοφίας στο NYU.

Η προσέγγισή της, κατά τη γνώμη μου, προσφέρει έναν πολύ ενδιαφέροντα τρόπο να σκεφτούμε τη σύγχρονη ηθική αποτίμηση «εγκλημάτων πολέμου» που συνέβησαν στο παρελθόν χωρίς να υποπέσουμε ούτε σε αναχρονισμό ούτε σε παροντισμό.

Το άρθρο - προς το παρόν ως δεύτερο draft - είναι διαθέσιμο στο Academia: https://tinyurl.com/Tripolitsa Αλλά και όσες/οι έχετε διαβάσει τον ΕΝΔΟΞΟΤΕΡΟ ΑΓΩΝΑ, έχετε πάρει μια ιδέα για το πώς προσεγγίζω τα γεγονότα.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους