Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Αρχίσαμε, βλέπω, πάλι το ίδιο εθνικιστικό τροπάρι… Τριπολιτσά, Ψαρά, σφαγές, και όλα τα δεινά του παρελθόντος.

Τα ξαναφέρνουμε συνεχώς στην επιφάνεια και στο τέλος δηλητηριάζουμε τις ψυχές των νέων με τα πάθη και τα μίση μιας άλλης εποχής.

Φυσικά και πρέπει να θυμόμαστε το παρελθόν.

Αλλά άλλο να θυμόμαστε κι άλλο να αναπαράγουμε το μίσος.

Κι εδώ θυμάμαι μια πολύ διαφορετική προσπάθεια που είχε γίνει κάποτε στα Βαλκάνια: τέσσερα βιβλία Ιστορίας, γραμμένα από ανθρώπους διαφορετικών χωρών, ώστε οι νέες γενιές να γνωρίσουν όχι μόνο τι μας χώρισε, αλλά και πώς βλέπει ο ένας λαός την Ιστορία του άλλου.

Η γνώμη μου είναι ότι οι αρνητικές συμπεριφορές των εξουσιών, ιδιαίτερα εκείνες του απώτερου παρελθόντος, δεν μπορεί να αποτελούν μόνιμη πρώτη ύλη των ΜΜΕ και του διαδικτύου.

Όταν ανασύρουμε διαρκώς μόνο σφαγές, αδικίες, προδοσίες και εθνικές «ταπεινώσεις», δεν βοηθάμε τις κοινωνίες να καταλάβουν την Ιστορία τους.

Ανακυκλώνουμε τη μνήμη της σύγκρουσης και, μαζί της, τον φανατισμό, την καχυποψία και το μίσος του ενός λαού απέναντι στον άλλον.

Το πραγματικά δύσκολο και πολιτικά γενναίο είναι να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο διδάσκουμε την Ιστορία.

Ας δούμε το παράδειγμα Γαλλίας και Γερμανίας.

Οι δύο λαοί πολέμησαν μεταξύ τους επανειλημμένα και αιματοκύλισαν την Ευρώπη, με αποκορύφωμα τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Κι όμως, μετά από όλα αυτά, οι κοινωνίες και οι πολιτικές ηγεσίες τους αποφάσισαν ότι τα παιδιά τους δεν πρέπει να μεγαλώνουν ως κληρονόμοι των παλιών εχθροτήτων. Η Ιστορία δεν διαγράφηκε.

Άρχισε όμως να διδάσκεται και ως εργαλείο κατανόησης, συμφιλίωσης και συνεργασίας.

Την εποχή που το Γιουγκοσλαβικό και το Μακεδονικό βρίσκονταν στο φόρτε τους, δημιουργήθηκε από το Center for Democracy and Reconciliation in Southeast Europe (CDRSEE) μια πραγματικά πρωτοποριακή πρωτοβουλία: τέσσερα εκπαιδευτικά βιβλία Ιστορίας, με τη συμμετοχή ιστορικών και εκπαιδευτικών από διαφορετικές βαλκανικές χώρες, που παρουσίαζαν ιστορικές πηγές και διαφορετικές εθνικές οπτικές.

Όχι για να αντικαταστήσουν τις εθνικές Ιστορίες.

Αλλά για να μάθουν οι μαθητές κάτι πολύ πιο δύσκολο: ότι το ίδιο ιστορικό γεγονός μπορεί να βιώνεται και να ερμηνεύεται διαφορετικά από τον γείτονά τους.

Πήγα τότε στην παρουσίαση στην Αθήνα με μεγάλη χαρά και αισιοδοξία.

Πίστευα και εξακολουθώ να πιστεύω ότι τέτοιες πρωτοβουλίες θα μπορούσαν να βοηθήσουν τις νέες γενιές των Βαλκανίων να ξεφύγουν από τον φαύλο κύκλο της εθνικής καχυποψίας.

Δυστυχώς, έχω την αίσθηση ότι και αυτή η προσπάθεια μπήκε τελικά στο γνωστό «ντουλάπι». Όχι απλώς στο ντουλάπι της Ιστορίας, αλλά στο ντουλάπι των ιδεών που είναι ίσως πολύ επικίνδυνες για όσους έχουν μάθει να χρησιμοποιούν την Ιστορία ως εθνικό όπλο.

Γιατί είναι εύκολο να μεγαλώνεις παιδιά με έναν ηρωικό «εμείς» και έναν βολικό «κακό άλλον». Πολύ δυσκολότερο είναι να τους μάθεις να γνωρίζουν και τη δική τους ιστορία και την ιστορία του γείτονά τους, να αναγνωρίζουν τις διαφορετικές μνήμες και να καταλαβαίνουν ότι οι σημερινοί άνθρωποι δεν είναι υποχρεωμένοι να κληρονομούν τις έχθρες των προγόνων τους.

Κι ύστερα απορούμε γιατί τα Βαλκάνια παραμένουν… Βαλκάνια.

Ίσως γιατί ακόμη δεν έχουμε αποφασίσει αν θέλουμε η Ιστορία να είναι μάθημα για να καταλαβαίνουμε ο ένας τον άλλον ή όπλο για να αποδεικνύουμε ο ένας στον άλλον πόσο δίκιο έχουμε.

Και αυτή, κατά τη γνώμη μου, είναι μια πολύ πιο σημαντική μεταρρύθμιση από οποιαδήποτε αλλαγή ενός σχολικού βιβλίου.

Τα τέσσερα βιβλία υπάρχουν ακόμη. Ευτυχώς, τουλάχιστον το διαδίκτυο δεν έχει ακόμη καταφέρει να τα βάλει όλα στο ντουλάπι.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους