Original Post

Πλήρες Κείμενο:

"Το νέο εμβόλιο είναι αποτελεσματικό. Πόσο; Θα σας πούμε αφού το κάνετε" - Καλημέρα σας, κύριε καθηγητά.

Να σας κάνω μια απλή ερώτηση; - Φυσικά. - Πόσο αποτελεσματικό είναι το καινούργιο εμβόλιο για το στέλεχος XFG του κορωνοϊού; - Είναι επικαιροποιημένο ώστε να ανταποκρίνεται καλύτερα στις κυκλοφορούσες παραλλαγές. - Δεν σας ρώτησα αν είναι επικαιροποιημένο.

Σας ρώτησα πόσο αποτελεσματικό είναι. - Προκαλεί ισχυρή ανοσολογική απόκριση. - Ούτε αυτό ρώτησα. - Παράγει εξουδετερωτικά αντισώματα. - Θα το ξαναπώ αργά, μήπως φταίει η προφορά μου, είμαι και από χωριό βλέπετε και όχι από Χαρβάρδια! Πόσο; Αποτελεσματικό; Είναι; Ακολούθησε σιωπή και ο δημοσιογράφος στο απέναντι τραπέζι κοιτάζει ανήσυχος το ρολόι του ενώ το ένα του χέρι ακουμπάει το αυτί του για να ακούσει την ενδοσυνομιλία με το κοντρόλ ρουμ. - Δημήτρη, μη γίνεσαι απόλυτος.

Η επιστήμη εξελίσσεται. - Συμφωνώ απολύτως.

Η ερώτηση όμως δεν εξελίχθηκε αλλά παραμένει η ίδια.

Πόσο μειώνει τη συμπτωματική COVID; Πόσο μειώνει τη νοσηλεία; Πόσο μειώνει τη ΜΕΘ; Πόσο μειώνει τον θάνατο; Και για πόσο χρόνο διαρκεί η προστασία του; - Δεν έχουμε ακόμη αυτά τα δεδομένα. - Α, ωραία.

Βρήκαμε επιτέλους την πρόταση που ψάχναμε και μάλιστα δεν είναι δική μου.

Για να δούμε, λοιπόν! Ο ίδιος ο EMA, στην εισήγησή του για τη σύνθεση των εμβολίων 2026-27, γράφει ότι χρειάζεται μεταεγκριτική συλλογή δεδομένων αποτελεσματικότητας και κλινικής ανοσογονικότητας.

Δηλαδή εγκρίνουμε την επικαιροποιημένη σύνθεση και τα πραγματικά δεδομένα αποτελεσματικότητας θα έρθουν αργότερα από όσα πειραματόζωα πειστούν και τρέξουν. - Μα αυτό γίνεται και με τα εμβόλια της γρίπης. - Πολύ ωραία.

Πες το έτσι, με γκάνιασες τόσα χρόνια να το παραδεχτείς! Μην μου πουλάς όμως το "έχουμε λόγους να αναμένουμε προστασία" σαν να σημαίνει πως μετρήσαμε 72% κλινική αποτελεσματικότητα διότι είναι δύο διαφορετικές προτάσεις.

Και ξέρεις κάτι; Δεν είναι καν ντροπή να πεις το απλό "δεν ξέρουμε ακόμη", ντροπή είναι να μη λες "δεν ξέρουμε" και να γεμίζεις το κενό με δεκαεπτά επιστημονικοφανείς λέξεις μέχρι ο πολίτης να νομίσει ότι του απάντησες.

Στο σημείο αυτό ο δημοσιογράφος παρεμβαίνει. - Πάντως, σύμφωνα με τους ειδικούς, το νέο εμβόλιο προσφέρει προστασία. - Πόση; - Είναι προσαρμοσμένο στην XFG. - Αυτό που κάνεις αυτή τη στιγμή είναι δημιουργική ασαφή σύνθεση, και σε καμία περίπτωση δήλωση αποτελεσματικότητας. - Δημιουργεί αντισώματα. - Αυτό που αναφέρεις λέγεται ανοσογονικότητα. - Μα υπάρχουν correlates of protection. - Αυτό είναι συσχέτιση βιοδείκτη με προστασία. - Έχει γίνει muno, μισό λεπτό να το διαβάσω σωστά, immunobridging. - Θα σου έλεγα τι muno έχει γίνει αλλά ας το παραβλέψω (ενώ η λέξη μαδομούνι πέρασε από το μυαλό μου). Αυτό που με τόσο κόπο αναφέρεις σημαίνει την εξαγωγή συμπεράσματος από ανοσολογικές αποκρίσεις προηγούμενων προϊόντων. - Μα εσύ τώρα παίζεις με τις λέξεις, Δημήτρη! - Όχι αγαπητέ μου.

Εσείς παίζατε τόσα χρόνια με τις λέξεις, εγώ απλώς διαβάζω τους ορισμούς των λέξεων που χρησιμοποιούσατε τόσο καιρό.

Κάπου εδώ ο δημοσιογράφος ενοχλείται και με το δίκιο του, είναι άδικο.

Τόσα χρόνια είχε μάθει μέσα σε ένα υπέροχο σύστημα όπου έβγαινε ο ένας επίσημος οργανισμός και έλεγε Α, το υπουργείο το έκανε Α+, ο καθηγητής Παπαριδόπουλος στην τηλεόραση το έκανε Α++ και το δελτίο ειδήσεων το μετέτρεπε σε ΣΥΝΑΓΕΡΜΟ με κόκκινα γράμματα.

Έτσι, την επομένη ένας άλλος έγκριτος δημοσιογράφος καλούσε έναν άλλον καθηγητή να σχολιάσει τον συναγερμό που είχε δημιουργήσει ο προηγούμενος δημοσιογράφος από τη δήλωση του προηγούμενου καθηγητή.

Ένα υπέροχο οικοσύστημα αυτογονιμοποιούμενης βεβαιότητας και όπως θα έλεγε και ένας παλιός ηθοποιός, "μία οικογένεια είμαστε με μία ευχάριστη ατμόσφαιρα". - Εντάξει λοιπόν, λέει ο καθηγητής.

Αφού κλείσαμε το προηγούμενο θέμα ας πάμε στα φετινά προϊόντα, εεε, καλούδια, εμβόλια που θα λανσαριστούν την φετινή σεζόν Φθινόπωρο 2026 μέχρι και τέλος Χειμώνα 2027. - Επιτέλους! Με αυτή την σκορδοκαΐλα κοιμόμουν κάθε νύχτα, πότε θα έρθουν να τα πάρω όλα! Pfizer/BioNTech με το Comirnaty XFG.

Για να δούμε τι λέει το ευρωπαϊκό τεχνικό υλικό για το Comirnaty XFG. Αααα! Άπαπα! Εδώ αναφέρει ρητά ότι η διάρκεια προστασίας είναι άγνωστη, επειδή ακόμη προσδιορίζεται από συνεχιζόμενες κλινικές μελέτες αλλά την ίδια στιγμή, η κεντρική σελίδα του EMA εξακολουθεί να εξηγεί τα benefits του Comirnaty παρουσιάζοντας μεταξύ άλλων το ιστορικό και έωλο 95% από το μεγάλο αρχικό placebo-controlled trial του 2020 και ανοσογονικά δεδομένα μεταγενέστερων adapted vaccines.

Άρα το XFG έχει 95% αποτελεσματικότητα, κύριοι καθηγητά και δημοσιογράφε; - Όχι. - Τότε γιατί βλέπω 95% στη σελίδα; - Επειδή αυτό αφορά το αρχικό Comirnaty. - Δηλαδή διαφορετικό εμβόλιο ως προς την αντιγονική αλληλουχία, διαφορετική εποχή, διαφορετικός ιός, διαφορετική ανοσιακή κατάσταση του πληθυσμού; - Ναι. - Ωραία.

Απλώς ρώτησα μήπως είχα πάθει ξαφνικά επιστημονική δυσλεξία.

Πάμε στη Moderna με το Spikevax XFG; Δε θα κάνουμε πάνω από 1', μη μου στραβομουτσουνιάζετε, θα πάμε μετά σε διαφημίσεις.

Ας ανοίξουμε το σημερινό SmPC, τι βρίσκουμε εκεί; Τον υπέροχο τίτλο “Clinical efficacy of Spikevax” όπου ακολουθεί το ιστορικό 94,1% του αρχικού εμβολίου με 11 ολόκληρα περιστατικά στους 14.134 έναντι 185 στους 14.073 placebo.

Και του XFG; - Δεν βλέπω αντίστοιχο clinical XFG efficacy trial εκεί. - Πόση λοιπόν είναι η κλινική αποτελεσματικότητα του Spikevax XFG; - Δεν έχουμε ακόμη real-world XFG-specific ποσοστό. - Και πόσο διαρκεί; Μην κάνετε τον κόπο, το ίδιο SmPC αναφέρει πως η διάρκεια προστασίας είναι άγνωστη.

Αλλά είναι και αυτό αποτελεσματικό, έτσι; - Δημήτρη, είσαι κουραστικός. - Το γνωρίζω, είναι παρενέργεια της ανάγνωσης.

Πάμε και στο Novavax/Sanofi με το Nuvaxovid XFG; Τι σας ρωτάω; Πάμε! Εδώ τουλάχιστον το τεχνικό κείμενο έχει την ευγένεια να μην παίζει κρυφτό, λέει καθαρά ότι η αποτελεσματικότητα του Nuvaxovid XFG συνάγεται από τα efficacy data του αρχικού Wuhan Nuvaxovid και από immunogenicity data του προσαρμοσμένου BA.5 εμβολίου και ότι η σχετική ανοσογονική μελέτη είχε 694 συμμετέχοντες.

Προσέξτε εδώ! Συνάγεται, inferred.

Μου αρέσει αυτή η λέξη, είναι μια ωραία, αξιοπρεπής επιστημονική λέξη.

Δεν σημαίνει "μετρήθηκε", δεν σημαίνει "αποδείχθηκε κλινικά για την XFG" αλλά σημαίνει πως με βάση αυτά που γνωρίζουμε από προηγούμενα δεδομένα, θεωρούμε ότι, αυτό! Κανένα πρόβλημα, το ακούω.

Αρκεί όταν μιλάς στον άνθρωπο που θα το κάνει να του πεις ακριβώς αυτό, με βάση αυτά που γνωρίζουμε από προηγούμενα δεδομένα, αγαπημένο μου πειραματόζωο και να μην μεταφράσεις το inferred ως "το εμβόλιο προστατεύει" . Μην αφήσουμε στην απέξω και την HIPRA με το Bimervax XFG.1.1 διότι πλέον η συζήτηση μας πλησιάζει την κωμωδία και μάλιστα την κακιά κωμωδία! Το επίσημο ευρωπαϊκό SmPC γράφει "the efficacy of BIMERVAX XFG.1.1 is inferred from the immunogenicity data of prior BIMERVAX vaccines" δηλαδή ότι η αποτελεσματικότητα της σημερινής XFG.1.1 έκδοσης συνάγεται από ανοσογονικά δεδομένα προηγούμενων Bimervax.

Συγκινήθηκα, μη σας πω τσουτσούριασα.

Τι συμβαίνει με την κλινική μελέτη της ίδιας της XFG.1.1; Άρχισε στις 15 Σεπτεμβρίου 2026 και σήμερα έχουμε 24 Σεπτέμβρη 2026, σχεδιάστηκε για 70 συμμετέχοντες, είναι open-label, single-arm, και κύριοι στόχοι της είναι ασφάλεια, ανεκτικότητα και ανοσογονικότητα έναντι XFG.1.1. Σε αυτό το σημείο κοιτάζω τον καθηγητή και χαμηλώνω λίγο τα ματογυάλια μου. - Συγγνώμη.

Λέει για 70 συμμετέχοντες για αυτό που τώρα τρέχει για να φανεί τι αριθμό αποτελεσματικότητας θα έχει; - Ναι. - Και άρχισε πριν εννέα ημέρες; - Ναι. - Και η XFG έκδοση έχει ήδη εγκριθεί; - Ναι. - Και θα βγει αύριο ο δημοσιογράφος να αναρωτηθεί γιατί ο κόσμος διστάζει απέναντι στην επιστήμη; - Μάλλον. - Τότε ίσως να πρέπει κάποτε να αναρωτηθούμε και γιατί η επιστήμη δυσκολεύεται τόσο πολύ να μιλήσει στον κόσμο χωρίς να πρέπει να καταφύγει σε διαφημιστικό τμήμα.

Ο δημοσιογράφος γυρίζει προς το μέρος μου εκνευρισμένος. - Μα υπήρχαν δεδομένα αποτελεσματικότητας τα προηγούμενα χρόνια. - Βεβαίως.

Για τη σεζόν 2024-25, το CDC βρήκε 33% πρόσθετη effectiveness έναντι COVID-associated ED/urgent-care επισκέψεων και 45-46% έναντι νοσηλείας σε ανοσοεπαρκείς άνω των 65 ετών, στις πρώτες 7-119 ημέρες μετά την επικαιροποιημένη δόση. - Είδες λοιπόν; Δούλευαν. - Πρόσεξε τώρα το θαύμα της γλώσσας.

Το 2020 λέγαμε για 95% αποτελεσματικότητα έναντι συμπτωματικής νόσου.

Αργότερα για 33% έναντι ΤΕΠ, μετά για 45% έναντι νοσηλείας στους ηλικιωμένους και όλα αυτά μπαίνουν κάτω από μία ομπρέλα ως "το εμβόλιο είναι αποτελεσματικό". Όχι, η σωστή γλώσσα είναι "σε αυτόν τον πληθυσμό, έναντι αυτού του endpoint, σε αυτό το χρονικό διάστημα, συγκριτικά με αυτούς που δεν πήραν τη φετινή δόση, η εκτιμώμενη πρόσθετη αποτελεσματικότητα ήταν Χ%. Πόση; Άγνωστη!". Ναι, το καταλαβαίνω, είναι λιγότερο sexy αλλά δυστυχώς η επιστήμη δεν φτιάχτηκε για τηλεοπτικό σποτ.

Κάπου εκεί εμφανίζεται στο διπλανό πάνελ ο ειδικός της ορολογίας, τον αναγνωρίζεις εύκολα διότι κάθε φορά που ένα απλό ερώτημα γίνεται δυσάρεστο, εφευρίσκει μια πιο περίπλοκη πρόταση. - Δεν πρέπει να ξεχνάμε το waning immunity. - Βεβαίως, κύριε Παπαγαλίδη μου. - Ούτε το immune escape. - Βεβαίως. - Υπάρχει και η hybrid immunity. - Βεβαίως. - Και correlates of protection. - Βεβαίως. - Και immunobridging. - Βεβαίως. - Και είμαστε πλέον up to date αντί απλά να είμαστε fully vaccinated. - Βεβαίως. - Είδες λοιπόν, Δημήτρη, πόσο περίπλοκη είναι η επιστήμη; - Δυστυχώς δεν το είδα και ας φοράω τα γυαλιά μου.

Αντιθέτως, βλέπω πόσο περίπλοκη μπορεί να γίνει η γλώσσα όταν δεν θέλεις να απαντήσεις στην πρώτη ερώτηση.

Κάπως έτσι τόσα χρόνια αποκτήσαμε μια ολόκληρη διάλεκτο όπου όταν μολυνόσουν ενώ ήσουν εμβολιασμένος, είχαμε breakthrough infection, όταν η προστασία έπεφτε, είχαμε waning immunity, όταν ο ιός άλλαζε, είχαμε immune escape, όταν η παλιά δόση δεν θεωρούνταν πλέον αρκετή, δεν ήσουν πια up to date, όταν δεν είχαμε clinical outcome για το καινούργιο προϊόν, είχαμε immunobridging, όταν δεν είχαμε ακόμη efficacy, είχαμε neutralising titres και όταν ζητούσες να μάθεις τι σημαίνουν όλα αυτά για το αν θα νοσήσεις, έβγαινε ο κάθε δημοσιογράφος ακόμα και αν ήταν σε αθλητική εκπομπή ή σε κουτσομπολίστικη τηλεοπτική ζώνη και σου έλεγε πως οι ειδικοί είναι καθησυχαστικοί.

Αυτή ίσως είναι η μεγαλύτερη επιστημονική μονάδα μέτρησης που δημιουργήθηκε στον 21ο αιώνα, "οι ειδικοί" που δεν έχουν μονάδες SI, δεν έχουν confidence interval αλλά έχουν καταπληκτικό και άπλετο τηλεοπτικό χρόνο. - Γιατί είσαι τόσο καχύποπτος απέναντι στους θεσμούς; με ρωτά ο δημοσιογράφος. - Δεν είμαι καχύποπτος, είμαι εργαστηριακός άνθρωπος.

Αν μου φέρεις ένα αντιδραστήριο και μου γράψεις sensitivity: HIGH θα στο γυρίσω πίσω, θέλω αριθμό.

Αν μου γράψεις proven performance θα σε ρωτήσω σε πόσα δείγματα.

Αν μου πεις scientifically validated θα σου ζητήσω πρωτόκολλο, comparator, confidence interval και raw data αν υπάρχουν.

Δεν καταλαβαίνω λοιπόν γιατί, όταν το προϊόν γίνεται εμβόλιο και ο πελάτης γίνεται ολόκληρη η κοινωνία, ξαφνικά πρέπει να αρκεστώ στο "εμπιστευθείτε την επιστήμη". Δεν εμπιστεύομαι την επιστήμη, την ελέγχω διότι αυτός είναι ολόκληρος ο λόγος ύπαρξής της. - Υπονοείς ότι όλοι χρηματίστηκαν; - Όχι και εδώ είναι που χαλάω το πάρτι και των δύο στρατοπέδων.

Αν ένας επιστήμονας χρηματίστηκε, θέλω απόδειξη, αν ένας δημοσιογράφος πληρώθηκε για συγκεκριμένη γραμμή, θέλω απόδειξη, αν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων, θέλω να δηλωθεί, αν υπάρχει οικονομικό κίνητρο, θέλω να εξεταστεί αλλά δεν χρειάζομαι έναν φάκελο με χαρτονομίσματα για να εξηγήσω ένα δυσλειτουργικό σύστημα.

Υπάρχει ο φόβος, υπάρχει η άγνοια, υπάρχει η πολιτική πίεση, υπάρχει το κύρος που δεν θέλεις να χάσεις όταν έχεις βγει εκατό φορές στην τηλεόραση λέγοντας το ίδιο πράγμα, υπάρχουν τα ερευνητικά κονδύλια, υπάρχουν οι εταιρείες με εμπορικά συμφέροντα, υπάρχουν οι κυβερνήσεις που θέλουν να λειτουργήσει η πολιτική που επέλεξαν, υπάρχουν κανάλια που χρειάζονται θεαματικότητα, υπάρχουν πλατφόρμες που τρέφονται από engagement και υπάρχει ο δημοσιογράφος που έμαθε ότι το "δεν ξέρουμε ακόμη" δεν κάνει ούτε breaking news ούτε καλό thumbnail.

Δεν χρειάζεται λοιπόν απαραίτητα ένας κακός άνθρωπος σε ένα υπόγειο να κινεί τα νήματα αλλά μερικές φορές αρκεί ένα σύστημα στο οποίο όλοι κερδίζουν λίγο όταν κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση και χάνουν λίγο όταν ζητούν να σταματήσει το τρένο. - Και οι δημοσιογράφοι; - Α, αυτοί είναι ξεχωριστό κεφάλαιο.

Ο δημοσιογράφος θα έπρεπε να είναι ο άνθρωπος που λέει στον κάθε καθηγητή "σταμάτα, δεν μου απάντησες" αλλά αντί για αυτό είδαμε πολύ συχνά τον δημοσιογράφο να λέει στον πολίτη "σταμάτα, ο καθηγητής Οσχεόγλου απάντησε". Τεράστια διαφορά, δε νομίζετε; Ο πρώτος δημοσιογράφος ελέγχει την εξουσία και ο δεύτερος ελέγχει τον πολίτη και όταν η δημοσιογραφία αρχίζει να ενδιαφέρεται περισσότερο για το ποιος συμμορφώθηκε παρά για το αν αυτό που ζητήθηκε είχε επαρκή τεκμηρίωση, έχει αλλάξει αντικείμενο χωρίς να αλλάξει επαγγελματική κάρτα.

Ο καθηγητής κοιτάζει την ώρα που περνάει και παρεμβαίνει. - Δηλαδή τι προτείνεις; - Τίποτα το επαναστατικό.

Απλά δύο λέξεις, δύο γαμημένες λέξεις.

Να ξαναρχίσουμε να λέμε "δεν ξέρω". Για το XFG σήμερα, 24 Σεπτέμβρη 2026, ξέρουμε ποιο αντιγόνο περιέχει, ξέρουμε γιατί ο EMA επέλεξε την XFG ως προτιμώμενο στόχο για το 2026-27 και ότι αξιολόγησε επιδημιολογία, αντιγονική συγγένεια, cross-neutralisation και διαθέσιμα δεδομένα και ταυτόχρονα ζήτησε μεταεγκριτικά effectiveness data, ξέρουμε ότι οι XFG εκδόσεις Comirnaty, Spikevax, Nuvaxovid και Bimervax έχουν εγκριθεί στην ΕΕ., ξέρουμε ότι ορισμένα από τα ίδια τα SmPC χρησιμοποιούν ρητά τη λέξη "inferred" για την efficacy, ξέρουμε ότι για Comirnaty XFG και Spikevax XFG η διάρκεια προστασίας δηλώνεται ακόμη άγνωστη και δεν ξέρουμε ακόμη το πραγματικό clinical effectiveness του φετινού XFG formulation στον πληθυσμό, επειδή η σεζόν μόλις ξεκινά και αυτά τα δεδομένα δεν έχουν ακόμη παραχθεί.

Όλα αυτά δεν είναι ούτε υπέρ ούτε κατά του κάθε εμβολίου αλλά η κατάσταση της γνώσης στις 24 Σεπτεμβρίου 2026 και όποιος επιστήμονας αισθάνεται ότι αυτή η πρόταση βλάπτει την εμπιστοσύνη στην επιστήμη έχει ίσως ξεχάσει κάτι βασικό, ότι η εμπιστοσύνη στην επιστήμη δεν χτίζεται κρύβοντας την αβεβαιότητα αλλά λέγοντάς την πριν σου την ανακαλύψει ο άλλος.

Ο δημοσιογράφος χαμηλώνει για πρώτη φορά το μικρόφωνο. - Άρα τι τίτλο θα έβαζες στην εκπομπή; Χαμογελάω αλλά ταυτόχρονα κρατάω και το κεφάλι μου από απόγνωση. - Το νέο εμβόλιο είναι αποτελεσματικό. Πόσο; Θα σας πούμε αφού το κάνετε και από κάτω, με μικρότερα γράμματα ότι η επιστήμη δεν ξεφτιλίζεται όταν λέει "δεν ξέρω" αλλά όταν το "δεν ξέρω" το ντύνει με τόση επιστημονική ορολογία, ώστε ο κόσμος να ακούσει "ξέρω". Δημήτρης Ποντίκας (απλά ένας άνθρωπος)

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους