Original Post

Πλήρες Κείμενο:

🇺🇸🙏ΑΣΑ ΚΕΝΤ ΤΖΕΝΙΝΓΚΣ: ο Αμερικανός πάστορας πού έσωσε χιλιάδες Έλληνες της Σμύρνης από τους Τούρκους Κείμενο Tempus Invictus Τον Σεπτέμβριο του 1922 η Σμύρνη δεν ήταν πια πόλη.

Ήταν μια προκυμαία 300.000 ψυχών με τη φωτιά πίσω και τη θάλασσα μπροστά.

Στις 13 Σεπτεμβρίου ξεσπάει η μεγάλη πυρκαγιά.

Η ελληνική και αρμενική συνοικία καίγεται.

Λίγες μέρες πριν την είσοδο των Τούρκων στην Σμύρνη ο Έλληνας κυβερνήτης Στεργιάδης έφυγε με όλη του την περιουσία αφήνοντας στο έλεος των Τούρκων τους Έλληνες της Σμύρνης.

Μαζί του έφυγαν πολλοί πλούσιοι Έλληνες. Ο Αμερικανός πρόξενος George Horton μπαίνει σε αντιτορπιλικό και φεύγει.

Το προξενείο καίγεται.

Οι ξένες διπλωματικές αποστολές απομακρύνονται.

Τα συμμαχικά πολεμικά σηκώνουν άγκυρα.

Όμως ένας Αμερικανός μένει πίσω , μόνος με μερικούς δικούς του ανθρώπους της YMCA με σκοπό να σώσει τους Έλληνες. Ήταν Asa Kent Jennings.

Γεννημένος το 1877 στο upstate New York.

Μεθοδιστής πάστορας, υπάλληλος της ΧΑΝ (YMCA). Ήρθε στη Σμύρνη το καλοκαίρι του 1922 για να διδάξει αθλητισμό σε αγόρια.

Ας πούμε λίγα λόγια για αυτόν.

Το 1904 είχε χτυπηθεί από τη νόσο του Pott, φυματίωση της σπονδυλικής στήλης.

Του κατέρρευσε η σπονδυλική στήλη, έχασε 12 πόντους ύψος, έμεινε καμπούρης και φορούσε για όλη του τη ζωή έναν σιδερένιο κηδεμόνα.

Ήταν 1.55 με δυσκολία στο περπάτημα.

Όταν οι άλλοι Αμερικανοί έφυγαν, αυτός έστειλε τη γυναίκα και τα παιδιά του στη Μυτιλήνη και γύρισε πίσω.

Ο πάστορας ομως έπρεπε να βρει μια βάση επιχειρήσεων.

Ήρθε σε συμφωνία με τον πρόεδρο του αθλητικού Σωματείου Απόλλων της Σμύρνης όπου του παραχώρησε το σπίτι του.

Ενα μεγάλο αρχοντικό πάνω στην προκυμαία, στο 490 The Quay.

Σύμφωνα με την παράδοση που διασώζεται από τα αρχεία της οικογένειας Jennings και από το βιβλίο του Χρήστου Παπούτση "Ships of Mercy", το σπίτι του το παραχώρησε όπως αναφερα φεύγοντας ένας πλούσιος Έλληνας γιατρός της Σμύρνης, που ήταν πρόεδρος του ιστορικού αθλητικού συλλόγου Απόλλων Σμύρνης.

Το όνομά του δεν έχει επιβεβαιωθεί 100% από επίσημα αμερικανικά έγγραφα, γι' αυτό και οι σοβαροί ιστορικοί το αναφέρουν με επιφύλαξη.

Εκεί μέσα ο Jennings έβαλε εκατοντάδες γυναίκες, παιδιά και εγκύους - ένα αυτοσχέδιο νοσοκομείο.

Εκεί προστάτευσε τις κοπέλες από βιασμούς, από σφαγές αλλά και τους ηλικιωμένους.

Σε αυτό στεγάστηκαν περίπου 500 άτομα.

Για να ξεγελάσει αργότερα τους Τούρκους είχε φτιάξει ένα δίκτυο από δικούς του ανθρώπους, κυρίως στρατιώτες των Δυτικών δυνάμεων.

Αυτοί για να ξεγελάσουν τους Τούρκους έλεγαν πως οι γυναίκες είναι κοπέλες τους ή αρραβωνιαστικιά τους , ενώ για τους ηλικιωμένους έλεγαν πως είναι πεθεροι τους κτλ.

Όμως όλα αυτά δεν έφταναν. Οι Τούρκοι ήθελαν να σκοτώσουν όλους τους Έλληνες και ο αιρετικός πάστορας έπρεπε να σώσει τους Έλληνες.

Πώς "ξεγέλασε" τους Τούρκους; Πήγε και τους βρήκε.

Σύμφωνα με τις μεταγενέστερες αφηγήσεις, ζήτησε και πήρε συνάντηση με τον ίδιο τον Μουσταφά Κεμάλ.

Δεν πήγε ως διπλωμάτης.

Πήγε ως ανθρωπιστής της ΧΑΝ ( YMCA). Τους έπεισε με ένα απλό επιχείρημα: αν αφήσετε τους πρόσφυγες να φύγουν, λύνετε ένα τεράστιο πρόβλημα υγιεινής και ασφάλειας για τον στρατό σας.

Και τους έταξε ότι τα πλοία θα έρθουν χωρίς ελληνική σημαία, με αμερικανική συνοδεία, για να μην θεωρηθεί πρόκληση. Οι Τούρκοι έδωσαν άδεια εκκένωσης.

Αλλά με έναν όρο που ήταν θανατική καταδίκη.

Στις 16 Σεπτεμβρίου ο Τούρκος διοικητής Νουρεντίν Πασάς εκδίδει διαταγή.

Όλοι οι Έλληνες και Αρμένιοι άνδρες από 18 έως 45 ετών (σε κάποια τηλεγραφήματα αναφέρεται και 15-45 ή 17-45) να συλληφθούν.

Τα αμερικανικά τηλεγραφήματα του State Department το γράφουν ξερά: "Men from 18 to 45 years of age are being detained". Οι άνδρες διαχωρίζονταν στην προκυμαία μπροστά στις οικογένειές τους.

Οι υπόλοιποι έμπαιναν στα πλοία.

Αυτοί οδηγούνταν στο εσωτερικό, στα περιβόητα Amele Taburları - τα τάγματα εργασίας.

Στην πραγματικότητα ήταν τάγματα θανάτου.

Οι περισσότεροι δεν γύρισαν ποτέ.

Πέθαναν από πείνα, κακουχίες και εκτελέσεις.

Ήταν η ίδια μέθοδος γενοκτονίας που είχε χρησιμοποιηθεί στους Αρμένιους το 1915. Ο Jennings το ήξερε, αλλά δεν μπορούσε να το σταματήσει.

Έσωζε όσους του επέτρεπαν να σώσει.

Όμως σε αυτό είχε ένα τεράστιο αντίπαλο. Την Ελληνική κυβέρνηση η οποία δεν ήθελε να σώσει τους Έλληνες,που αυτή ευθύνονταν για την καταστροφή τους. Ο Αμερικανός πάστορας κατάφερε αρχικά και επίσης ένα Αμερικανικό καπετάνιο να σώσει μια ομάδα προσφύγων , και αμέσως μετά βοήθησε ένας Ιταλός καπετάνιος ο οποίος επιβίβασε τους Έλληνες στα αμπάρια του φορτηγού του.

Όμως αυτό δεν έφτανε . Χρειάζονταν περισσότερα πλοία . Έτσι πήγε στη Μυτιλήνη.

Έφτασε με ένα πρώτο ιταλικό πλοίο που έσωσε 2.000 ανθρώπους και εκεί ο Jennings βρήκε δεκάδες ελληνικά πολεμικά και εμπορικά πλοία αραγμένα και άδεια.

Ο πάστορας ήρθε σε επαφή με τον στρατηγό που είχε στις διαταγές του τον στόλο.

Του πρότεινε μεταφορά των προσφύγων. Ο Έλλην στρατηγός αρνήθηκε.

Φοβόταν μήπως οι Τούρκοι του καταλάβουν τα πλοία και μετά εισβάλουν στα Ελληνικά νησιά ( οι Τούρκοι δεν είχαν στόλο τοτε ). Βλέποντας ότι δεν γίνονταν τίποτα με τον στρατηγό αμέσως ζήτησε από την Αθήνα να τα στείλει στη Σμύρνη.

Η απάντηση της Ελληνικής κυβέρνησης ήταν ΟΧΙ. Η Ελλάδα είχε μόλις καταρρεύσει στρατιωτικά.

Η κυβέρνηση φοβόταν - και αυτό είναι καταγεγραμμένο - ότι: "The Greek government would not send ships fearing they would be seized by the Turks." Και όπως λέει άλλη πηγή: "They feared the Turks would capture the ships and invade the Greek islands." Ήταν μια κυβέρνηση υπό κατάρρευση, λίγο πριν την εκτέλεση των Έξι.

Ο αιρετικός Αμερικανός πάστορας ενόχλησε πάλι την Ελληνική κυβέρνηση λέγοντας πως ομοεθνείς χριστιανοί θα σφαχτούν από τους Τούρκους.

Η κυβέρνηση τότε του είπε ότι ποιος θα εγγυηθεί για την ασφάλεια των πλοίων.

Είναι εντεταλμένος από την Αμερικανική κυβέρνηση αυτό; Η απάντηση του πάστορας ήταν μοναδική στην παγκόσμια ιστορία.

Είπε ότι το παίρνει όλο πάνω του.

Και συνέχισε: "Σας είπα ότι αν δεν πάρω θετική απάντηση μέχρι τις έξι το απόγευμα, θα στείλω ανοιχτό τηλεγράφημα, χωρίς κώδικα, ώστε να το πιάσει οποιοσδήποτε τηλέγραφος σε όλη την Ευρώπη , ότι οι τουρκικές αρχές έδωσαν την άδειά τους, το αμερικανικό ναυτικό εγγυάται την προστασία, και η ελληνική κυβέρνηση δεν επιτρέπει στα ελληνικά πλοία να σώσουν τους Έλληνες." Ήταν ένας απίστευτος εκβιασμός.

Τους είπε ψέματα ότι ενεργούσε με επίσημες αμερικανικές εντολές. Έπιασε.

Η διαταγή βγήκε: "All ships in the Aegean placed under your command to remove refugees from Smyrna. Asa Jennings had been appointed an admiral of the Greek navy." Έτσι γεννήθηκε το παρατσούκλι "Ναύαρχος Τζένινγκς". Φυσικά ποτέ δεν πήρε πραγματικό βαθμό.

Μόλις η Ελλάδα έδωσε τα πλοία αλλά και την άδεια του Κεμάλ να αφήσει τους Έλληνες νομίζοντας ότι θα έχει Αμερικανική βοήθεια , ο πάστορας πήγε στους Αμερικανούς που είχαν τα πλοία τους στην Σμύρνη, στράφηκε στον Αντιπλοίαρχο Χάλσεϊ Πάουελ (Halsey Powell), κυβερνήτη του αμερικανικού αντιτορπιλικού USS Edsall. Ο Πάουελ, βλέποντας την ανθρωπιστική καταστροφή, αποφάσισε να αναλάβει το τεράστιο ρίσκο.

Επειδή δεν μπορούσε να εμπλέξει επίσημα τις ΗΠΑ σε πολεμική επιχείρηση, «βάφτισε» την προστασία των πλοίων ως «ανθρωπιστική αποστολή επιτήρησης». Όμως ο Πάουελ έμαθε για την μπλόφα, αντί να συλλάβει τον Τζένινγκς, τον στήριξε, λέγοντας: «Τώρα πρέπει να το κάνουμε να πετύχει» Ο Πάουελ δεν συνόδευσε τα ελληνικά πλοία με την έννοια της στρατιωτικής εμπλοκής.

Αντίθετα, τοποθέτησε Αμερικανούς ναύτες και τη σημαία του Αμερικανικού Ερυθρού Σταυρού (ή του YMCA) πάνω στα ελληνικά εμπορικά πλοία.

Με αυτόν τον τρόπο, αν οι Τούρκοι χτυπούσαν τα πλοία, θα χτυπούσαν Αμερικανούς ένστολους, πράγμα που θα ανάγκαζε τις ΗΠΑ να κηρύξουν πόλεμο.

Στις 24 Σεπτεμβρίου μπαίνουν τα πρώτα 7 ελληνικά πλοία στη Σμύρνη υπό αμερικανική προστασία.

Στις 26 γίνονται 17. Με επικεφαλής τον πλοίαρχο Ιωάννη Θεοφανίδη.

Βλέποντας την επιτυχία της επιχείρησης και το γεγονός ότι οι Τούρκοι δεν άνοιξαν πυρ (καθώς ο Κεμάλ είχε δώσει προφορική άδεια στον Τζένινγκς), ο Ναύαρχος Μπρίστολ και η Ουάσιγκτον αναγκάστηκαν να καλύψουν πολιτικά τον Πάουελ για να μην εκτεθεί η χώρα διεθνώς, με αποτέλεσμα τα αμερικανικά αντιτορπιλικά να μεταφέρουν τελικά και τα ίδια χιλιάδες πρόσφυγες.

Όπως ο πάστορας δεν είχε κάνει και άλλα πριν από αυτό. Οι Σύμμαχοι μέχρι τις 15 Σεπτεμβρίου έκαναν συσκέψεις χωρίς να κάνουν τίποτα.

Τα πλοία τους έβλεπαν τον κόσμο να πνίγεται και δεν έπαιρναν. Ο Jennings άρχισε να στέλνει πλοία γεμάτα.

Δημιουργούσε τετελεσμένα.

Κάθε άφιξη στη Μυτιλήνη γινόταν είδηση.

Ο διεθνής τύπος άρχισε να γράφει.

Η πίεση έγινε αφόρητη.

Στις 25 Σεπτεμβρίου ο Βρετανός Ύπατος Αρμοστής Sir Horace Rumbold αναγκάζεται να ανακοινώσει ότι η Βρετανία στέλνει 15 πλοία και 50.000 λίρες.

Μετά ήρθαν και οι Γάλλοι και οι Ιταλοί.

Τα κυριότερα αμερικανικά πλοία που συμμετείχαν στην προστασία και τη μεταφορά ήταν:USS Edsall (DD-219): Το πλοίο-κλειδί.

Ο κυβερνήτης του, Πάουελ, έβαλε ένοπλους Αμερικανούς ναύτες (ομάδες shore patrol) πάνω σε κάθε ελληνικό εμπορικό πλοίο που έμπαινε στο λιμάνι.

Οι ναύτες αυτοί σχημάτιζαν μια ανθρώπινη αλυσίδα στην προκυμαία για να κρατούν πίσω τους Τούρκους στρατιώτες και να επιτρέπουν στους πρόσφυγες να επιβιβαστούν. USS Litchfield (DD-336) & USS Simpson (DD-221): Αυτά τα αντιτορπιλικά, μαζί με το Edsall, όχι μόνο συνόδευαν τα ελληνικά καράβια, αλλά άνοιξαν και τα δικά τους καταστρώματα. Οι Αμερικανοί ναύτες έπλεναν, τάιζαν και μετέφεραν χιλιάδες εξαθλιωμένους πρόσφυγες προς τη Μυτιλήνη και τη Χίο.Χάρη σε αυτή την «παρατυπία» των Αμερικανών αξιωματικών στο πεδίο και την απίστευτη τόλμη του Τζένινγκς, μέσα σε περίπου δύο εβδομάδες απομακρύνθηκαν με ασφάλεια πάνω από 250.000 έως 350.000 πρόσφυγες.

Τι έκανε το ελληνικό κράτος γι' αυτόν; Στις 27 Δεκεμβρίου 1922, μόλις 3 μήνες μετά, το Ελληνικό κράτος απένειμε τον Χρυσό Σταυρό του Τάγματος του Σωτήρος (η ανώτατη πολιτική τιμή) και το Μετάλλιο Στρατιωτικής Αξίας (η ανώτατη πολεμική τιμή). Μετά τον ξέχασε.

Η ταινία της MGM για τη ζωή του το 1945 δεν παίχτηκε ποτέ ευρέως στην Ελλάδα.

Το όνομά του δεν υπάρχει σε δρόμους.

Κι όμως, χωρίς αυτόν τον κοντό, ανάπηρο αιρετικο πάστορα που έμεινε μόνος όταν όλοι οι διπλωμάτες έφυγαν, που ξεγέλασε Τούρκους, εκβίασε Έλληνες και εξέθεσε Άγγλους, χιλιάδες άνθρωποι δεν θα έφευγαν ποτέ από την προκυμαία.

Δεν κατάφερε έσωσε όλους.

Τους άνδρες 18-45 δεν μπόρεσε να τους σώσει.

Αλλά έσωσε όσους μπορούσε να σώσει.

Και γι' αυτό αξίζει να τον θυμόμαστε. Υ.Γ. Γράψτε μου έναν Έλληνα ειδωλολάτρη ( υπήρχαν και τότε αρκετοί ) που να βοηθήσει τους Έλληνες της Σμύρνης. Κανείς.

Αντίθετα ήθελαν να αφήσουν τους Έλληνες της Σμύρνης να τους σφάξει ο Κεμάλ.

Πρωτογενείς & Επίσημες Ιστορικές Πηγές Ημερολόγια και Αρχεία της Οικογένειας Τζένινγκς: Ο εγγονός του πάστορα, Roger Jennings, έχει στην κατοχή του και έχει ψηφιοποιήσει το προσωπικό αρχείο και τα ημερολόγια του Έιζα Τζένινγκς, τα οποία καταγράφουν λεπτό προς λεπτό τις συνομιλίες του με τον Κεμάλ, τον Πάουελ και την ελληνική κυβέρνηση.

Αρχεία του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ (US Naval History and Heritage Command): Οι επίσημες αναφορές του Αντιπλοιάρχου Χάλσεϊ Πάουελ και οι καταγραφές του αντιτορπιλικού USS Edsall (DD-219) περιγράφουν ακριβώς την επιχείρηση, την τοποθέτηση Αμερικανών ναυτών στα πλοία και τη μεταφορά των 250.000+ προσφύγων.

Μπορείτε να δείτε φωτογραφικό υλικό και πληροφορίες στο επίσημο site του U.S. Naval History Department.

Αρχεία της YMCA (ΧΑΝ): Έγγραφα και επιστολές του οργανισμού στον οποίο εργαζόταν ο Τζένινγκς, που επιβεβαιώνουν ότι δεν είχε καμία επίσημη διπλωματική ιδιότητα κατά τη διάρκεια της κρίσης. 2. Σημαντικά Βιβλία και Ιστορικές Έρευνες«Smyrna, September 1922: The American Mission to Rescue Victims of the 20th Century's First Genocide» του Lou Ureneck (Εκδόσεις HarperCollins): Ίσως η πιο ολοκληρωμένη έρευνα.

Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου της Βοστώνης, Λου Γιουρένεκ, ξόδεψε χρόνια μελετώντας τα διπλωματικά τηλεγραφήματα των ΗΠΑ και τα ημερολόγια του Τζένινγκς για να ανασυνθέσει τη μεγάλη «μπλόφα» και τη συνεργασία με τον Πάουελ. (Στα ελληνικά κυκλοφόρησε ως «Μεγάλες Φωτιές: Σμύρνη, Σεπτέμβριος 1922»). «Ships of Mercy: The True Story of the Rescue of the Greeks, Smyrna, September 1922» των Χρήστου και Μαίρης Παπουτσή: Ένα βιβλίο που βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στα αρχεία που παραχώρησε ο Roger Jennings και εστιάζει στον στόλο των ελληνικών εμπορικών πλοίων και στη ναυτική επιχείρηση διάσωσης. 3. Σύγχρονος Τύπος & ΝτοκιμαντέρThe New York Times (Αρχείο): Δημοσιεύματα της εποχής (όπως αυτό της 8ης Ιουλίου 1923) υποδέχονταν τον Τζένινγκς ως τον «άνθρωπο που έσωσε 300.000 ψυχές».«Smyrna - Paradise is Burning, The Asa K. Jennings story» (2022): Βραβευμένο ιστορικό ντοκιμαντέρ του Mike Damergis που περιέχει συνεντεύξεις με απογόνους και ιστορικούς αναλυτές

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους