Original Post

Πλήρες Κείμενο:

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΛΕΞΕΙΣ ΚΑΙ ΟΧΙ ΜΟΝΟ Αλμπάνηδες, κομπογιαννίτες, τσαρλατάνοι Και οι τρεις λέξεις χρησιμοποιούνται μειωτικά για γιατρούς, αν και η τρίτη από αυτές, ο τσαρλατάνος, λέγεται γενικότερα για απατεώνες που ισχυρίζονται πως έχουν θαυματουργικές ικανότητες και εξαπατούν τους αφελείς, ή για όσους πλασάρουν αντιεπιστημονικές απόψεις Νίκος Σαραντάκος Αυτό που συγκλόνισε στον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη, πέρα από το ότι ο αγαπημένος καλλιτέχνης έφυγε πάνω στην ακμή του, ήταν ότι φάνηκε πως πήγε σαν το σκυλί στ’ αμπέλι κατά τη διάρκεια πλασμαφαίρεσης σε ιατρείο και όχι σε νοσοκομείο.

Αλλά αυτά τα έχετε ήδη διαβάσει σε άλλες στήλες· εμείς εδώ λεξιλογούμε και θα αφιερώσουμε το σημερινό άρθρο στις τρεις λέξεις του τίτλου, που ακούστηκαν πολύ σε συνάρτηση με τον θάνατο του Μαζώ.

Και οι τρεις λέξεις χρησιμοποιούνται μειωτικά για γιατρούς, αν και η τρίτη από αυτές, ο τσαρλατάνος, λέγεται γενικότερα για απατεώνες που ισχυρίζονται πως έχουν θαυματουργικές ικανότητες και εξαπατούν τους αφελείς, ή για όσους πλασάρουν αντιεπιστημονικές απόψεις.

Η λέξη είναι διεθνής και μας έχει έρθει από το ιταλικό ciarlatano.

Κατά μία άποψη προέρχεται από το ρήμα ciarlar, φλυαρώ, επειδή χαρακτηριστικό των πλανόδιων τσαρλατάνων που πουλούσαν μαγικά καταπότια τον παλιό καιρό ήταν η ακατάσχετη πολυλογία· τα λιγουρεύεστε; Κατ’ άλλη άποψη, ο αρχικός τύπος ήταν cerretano, από το χωριό Cerreto της Ουμβρίας, οι κάτοικοι του οποίου υποτίθεται ότι είχαν επιδόσεις στον τσαρλατανισμό.

Εχει προταθεί και προέλευση από την ελληνική βρισιά «κερατάς», που ίσως διαδόθηκε μέσω Βαλκανίων.

Τσαρλατάνοι υπάρχουν πολλοί και εκτός ιατρικού κλάδου· κάποιοι πουλούν κηραλοιφές και επιστολές του Ιησού.

Ο όρος «τσαρλατανείο», που τον έπλασε ο αείμνηστος συνεργάτης μας, ο Γιάννης Χάρης, χρησιμοποιείται για σχολές όπου διδάσκονται αντιεπιστημονικές θεωρίες, π.χ. για τη γλώσσα.

Η δεύτερη λέξη, κομπογιαννίτης, αρχικά χρησιμοποιήθηκε για τους εμπειρικούς γιατρούς που περιόδευαν στα χωριά.

Σήμερα λέγεται για αδαείς γιατρούς, χωρίς σοβαρή επιστημονική κατάρτιση και κατ’ επέκταση για όσους εμφανίζονται ως ειδικοί χωρίς να έχουν τη σχετική κατάρτιση.

Η προέλευση του όρου έχει βασανίσει τους μελετητές.

Η παραδοσιακή εξήγηση είναι ότι η λέξη προέρχεται από τους εμπειρικούς γιατρούς της Ηπείρου, και ιδίως από τα Γιάννινα και τη γύρω περιοχή, οι οποίοι κρατούσαν τα βότανά τους δεμένα σε κόμπο στο μαντίλι τους.

Ωστόσο, οι περισσότεροι μελετητές θεωρούν ότι προέρχεται από το κομπώνω = εξαπατώ και το γιαίνω = θεραπεύω.

Γι’ αυτό πολλοί γράφουν «κομπογιανίτης». Ο αλμπάνης είναι λέξη μισοξεχασμένη, αν και ο Παύλος Πολάκης τη θυμήθηκε ακριβώς σε συνάρτηση με τον άδικο θάνατο του Γ. Μαζωνάκη.

Αλμπάνης κατά λέξη είναι ο πεταλωτής.

Παλιότερα, που τα άλογα ήταν τόσο σημαντικά για την καθημερινή ζωή όσο είναι σήμερα τα αυτοκίνητα, ο αλμπάνης έκανε και τον κτηνίατρο.

Σήμερα, αλμπάνης λέγεται ο αδέξιος και άπειρος γιατρός.

Η λέξη προέρχεται από το τουρκικό nalbant, το ν έφυγε από τη συνεκφορά με το άρθρο.

Πάντως σώζεται και ο τύπος «ναλμπάντης», κυρίως ως επίθετο.

Και πώς θα προστατευτεί ο πολίτης από τους αλμπάνηδες και τους τσαρλατάνους; Δύσκολο πολύ, αν σκεφτούμε ότι κορυφαίος υπουργός της σημερινής κυβέρνησης διαφήμιζε από τηλεοράσεως νανογιλέκα, ενώ ο πρωθυπουργός εξελέγη με σημαία ότι «εγώ δεν κάνω ελέγχους».

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους