Original Post

Πλήρες Κείμενο:

ΕΛΟΪ́ΖΑ ΚΑΙ ΑΒΕΛΑΡΔΟΣ Ο αυλικός έρωτας (οξιτανικά Fin' amor), εμπειρία διαλεκτική σωματικής επιθυμίας και πνευματικής ανύψωσης, αγάπη ταυτόχρονα εξωθεσμική και καθαγιασμένη, παθιασμένη και πειθαρχική, ταπεινωμένη και εξυψωτική, ανθρώπινη και υπερβατική, βρίσκει στον Αβελάρδο και την Ελοΐζα μια ιδιαίτερη, διαφορετικού τύπου μορφή.

Ο έρωτας ενός κορυφαίου φιλοσόφου του 12ου αιώνα και μιας χαρισματικής μαθήτριάς του διασώθηκε στη λογοτεχνική παράδοση ως θρύλος.

Αλλά δεν ήταν θρύλος.

Ήταν πραγματικότητα.

Το απαγορευμένο και το μυστικό που εντείνει το πάθος και τη δραματικότητα, την εξιδανίκευση και την πνευματικότητα, αποκαλύπτεται στην διασωθείσα περίφημη αλληλογραφία τους (παρά τις αμφισβητήσεις περί την αυθεντικότητα που ποτέ δεν λείπουν). Στην αλληλογραφία αυτή η αγκαλιά των λέξεων αντικαθιστά την χαμένη των σωμάτων.

Το χαρτί την απουσία.

Η ανάμνηση τον πόνο.

Χρονικό θαρρείς του τρόπου που η θεία δίκη μπορεί κάποτε να γίνει θεία χάρη. Ο Νίκος Καραπιδάκης, ξεχωριστός διανοούμενος και κορυφαίος μεσαιωνολόγος μας, επιλέγει από αυτή την αλληλογραφία, μεταφράζει από το λατινικό πρωτότυπο και σχολιάζει τέσσερις χαρακτηριστικές επιστολές, φωτίζοντας μέσα σε λίγες σελίδες όχι μόνο τη φιλοσοφική, τη θεολογική και την κοσμική αντίληψη περί έρωτος.

Κατορθώνει να οδηγήσει ακόμη και τον ανυποψίαστο αναγνώστη στην είσοδο μιας ολόκληρης, εν πολλοίς άγνωστης, εποχής του πολιτισμού μας που οι νεωτερικές προκαταλήψεις συσκοτίζουν.

Διαβάζοντας τις επιστολές αυτές, που διαπερνούν την διάκριση φιλολογικών ειδών και τον αυτοβιογραφικό τους χαρακτήρα, αισθάνεται κανείς πώς πάλλονται από συγκίνηση που δεν χάνεται ακόμη και μέσα στο πλήθος των παραπομπών στις Γραφές ή στους αρχαίους συγγραφείς.

Σαφώς πιο θερμή η Ελοΐζα, εκφράζει μια απόλυτη, ανιδιοτελή αφοσίωση που θυμίζει τη λατρεία της "Κυρίας" (Dame) στον αυλικό έρωτα.

Από τον έρωτα στη ματαίωση και από κει στη λύτρωση, αυτή η ιστορία ξαναφέρνει στο μεσαιωνικό ημίφως τους απόηχους του Άσματος Ασμάτων.

Όμως εδώ, αν και έχουμε σαφέστερη και ομολογημένη τη σωματική ολοκλήρωση, όλα λάμπουν στο φως μιας σχέσης πνευματικής ισοτιμίας που πήγε πολύ πέρα από την σχέση δασκάλου- μαθήτριας στην τραγική της εξέλιξη.

Δεν ξέρω γιατί οτιδήποτε θαυμαστό των μέσων αιώνων πρέπει σώνει και καλά να αποδίδεται σε πρόδρομη αναγέννηση ή και πρόλογο της νεωτερικότητας.

Διαφωτιστικές εμμονές ίσως που δεν μπορούν να δεχτούν πως και ο μεσαίωνας είχε φως, έστω το δικό του φως μέσα στην σκοτεινιά, με τις σπίθες που εξαπέλυε η διαμάχη δόγματος και αίρεσης, υπακοής και ανταρσίας.

Εν προκειμένω, ο ιδεόπλαστος έρωτας (που ενέπνευσε ως γνωστόν και τους τροβαδούρους) είχε θεμέλιο την αίρεση ή την ορθοδοξία του έρωτος; Δύσκολο να απαντήσει κανείς.

Εδώ δεν έχουμε μία περίπτωση όπως των Καθαρών (όπως αλλού εξήγησε ο Ντενί ντε Ρουζμόν στο περίφημο Ο έρωτας και η Δύση) αλλά την ιδιότυπη ορθολογιστική σκέψη του Αβελάρδου.

Να όμως που, στο τέλος, ο μυστικισμός του Βερνάρδου του Κλαιρβώ νομίζω πως βγαίνει πάλι νικητής.

Όχι γιατί ο Αβελάρδος αποκηρύσσει εν τέλει τον ορθολογισμό του.

Αλλά γιατί πείθεται και προσπαθεί να πείσει και την Ελοΐζα για έναν «πνευματικό γάμο» αφού ο τυπικός έχει χάσει πια κάθε νόημα.

Το πάθος για εκείνον πρέπει να γίνει θείος έρως, η τραγωδία τους οδός κοινής ταπείνωσης ενώπιον του Μόνου Νυμφίου.

Έτσι, μπορεί να γίνει εφικτή η μετά θάνατον επανένωση: όταν η σωματική και πνευματική διαδρομή οδηγεί στην παρηγοριά του Παρακλήτου.

Η μετάνοια λύνει τις αντιφάσεις.

Ο έρωτας διασώζεται στο θυσιαστήριο.

Το στοίχημα πια θα κριθεί αλλού και κάποτε: στην αιωνιότητα. Κι αυτήν, πιστεύει - δεν πιστεύει κανείς, ο Αβελάρδος και η Ελοΐζα την κέρδισαν.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους