SANTORALE (Αγιογράφιση): Παναγία Φανερωμένη ή “της Λύτρωσης” Το εικόνισμα της ‘Παναγίας της Φανερωμένης’, στον ομώνυμο ναό της Σύρου, απεικονίζει την Παναγία να προστατεύει με τον μανδύα της...

Πλήρες Κείμενο:

SANTORALE (Αγιογράφιση): Παναγία Φανερωμένη ή “της Λύτρωσης” Το εικόνισμα της ‘Παναγίας της Φανερωμένης’, στον ομώνυμο ναό της Σύρου, απεικονίζει την Παναγία να προστατεύει με τον μανδύα της αντιπροσωπευτικά μέλη της Εκκλησίας: Πάπα, Επίσκοπο, Βασιλικό ζεύγος κλπ., μεταξύ των οποίων και έναν Μοναχό του Τάγματος της “Λύτρωσης”, του οποίου εμπνεύστρια θεωρείται η Αειπάρθενος Μαρία και ιδρυτής είναι ο Aγ. Πέτρος Νολάσκο (1180-1245). Ο Aγ. Πέτρος Νολάσκο γεννήθηκε στο Μαι-Σεντ-Πουελά (Τουλούζη Γαλλίας), γύρω στο έτος 1180 και έφηβος εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στη Βαρκελώνη της Ισπανίας.

Το έτος 1203, ένιωθε βαθιά θλίψη βλέποντας την άθλια κατάσταση στην οποία ζούσαν οι Χριστιανοί, που είχαν γίνει σκλάβοι από τους Μαυριτανούς, οι οποίοι είχαν κυριεύσει μεγάλο μέρος της Ισπανίας.

Μεταμορφώθηκε σε έμπορο, για να εισχωρήσει πιο εύκολα ανάμεσα στους Μωαμεθανούς, και στη Βαλένθια απελευθέρωσε 300 σκλάβους πληρώνοντας τα λύτρα με δικά του χρήματα.

Επειδή εξαντλήθηκε η περιουσία του, ενώθηκε με άλλους γενναιόδωρους και ευγενείς νέους, για να συγκεντρώνουν προσφορές, και έτσι κάθε χρόνο απελευθέρωναν μερικές ομάδες σκλάβων.

Όση επιμέλεια όμως κι αν έδειχναν σ’ αυτό το αξιόμισθο έργο, έβλεπαν ότι ο αριθμός των σκλάβων αυξανόταν όλο και περισσότερο.

Στο παρελθόν, διάφοροι βασιλείς και στρατιωτικά θρησκευτικά τάγματα είχαν φροντίσει για τη λύτρωση των σκλάβων.

Η κατάσταση των σκλάβων που μετέφεραν οι μουσουλμάνοι από την Ισπανία στις αραβικές χώρες, προξενούσε μεγάλο άγχος στον Πέτρο Νολάσκο και τους συντρόφους του, οι οποίοι μέσα σε 15 χρόνια είχαν πραγματοποιήσει άλλες πέντε μεγάλες απελευθερώσεις χιλιάδων χριστιανών σκλάβων, που ονομάστηκαν «λυτρώσεις», επειδή για να τους απελευθερώσουν πλήρωναν ‘λύτρα’. Ο Πέτρος, επειδή ένιωθε ότι δεν κατόρθωνε να περιορίσει την κατάσταση, διότι οι Μαυριτανοί συνεχώς έστελναν σκλάβους στην Αφρική, άρχισε να σκέπτεται να αποσυρθεί στην ενορατική ζωή (μοναστική ζωή προσευχής, χωρίς εξωτερική δραστηριότητα). Σε μία από τις αγρυπνίες προσευχής, τη νύχτα μεταξύ 1 και 2 Αυγούστου 1218, η Αειπάρθενος Μαρία τον ενέπνευσε να ιδρύσει ένα Τάγμα Μοναχών, που να αφιερωθεί σε έργα ευσπλαχνίας και ειδικά στη λύτρωση των σκλάβων, ακόμη και με τίμημα τη ζωή των μοναχών, αν χρειαζόταν.

Αφού μίλησε με τον νεαρό Βασιλιά της Αραγωνίας Ιάκωβο Α’ και με τον Επίσκοπο Μπερενγκουέρ της Βαρκελώνης, στις 10 Αυγούστου 1218, ο Πέτρος Νολάσκο ίδρυσε επίσημα το “Τάγμα της Λύτρωσης”, μέσα στον Καθεδρικό ναό του Τιμίου Σταυρού της Βαρκελώνης, υιοθετώντας τον Μοναχικό Κανόνα του Αγ. Αυγουστίνου. Ο Επίσκοπος παρέδωσε στους νέους της ομάδας τη λευκή μάλλινη ενδυμασία, προς τιμήν της αμίαντης αγνότητας της Αειπαρθένου Μαρίας, υπό τη σκέπη της οποίας ιδρυόταν το Τάγμα. Ο Βασιλιάς Ιάκωβος Α’ τους παρέδωσε τον θυρεό του βασιλείου της Αραγωνίας, ως διακριτικό σύμβολο (4 κόκκινες ράβδοι σε ένα χρυσό πεδίο) και ο Επίσκοπος τους επέτρεψε να φέρουν πάνω από το ράσο τον σταυρό, σύμβολο του Καθεδρικού ναού του Τιμίου Σταυρού.

Στο εικόνισμα της Παναγίας της Φανερωμένης στη Σύρο, το μακρύ λευκό ωμοφόριο που φέρει η Παναγία έχει στο στήθος (όπως και ο Μοναχός αριστερά) τον Βασιλικό θυρεό με τον κόκκινο σταυρό. Ο Βασιλιάς Ιάκωβος Α’ δώρισε στο Τάγμα, το Νοσοκομείο της Αγ. Ευλαλίας στη Βαρκελώνη, που έγινε το πρώτο μοναστήρι των Μοναχών.

Αυτό χρησίμευε και ως χώρος υποδοχής των απελευθερωμένων σκλάβων και ως έδρα για τα έργα ευσπλαχνίας υπέρ των αρρώστων και φτωχών.

Υπό την καθοδήγηση του ιδρυτή Πέτρου διοργανώθηκε μεγάλη δραστηριότητα για την απελευθέρωση των σκλάβων χριστιανών, οι οποίοι όχι μόνο είχαν χάσει την ελευθερία τους, αλλά επίσης, κάτω από τις πιέσεις που δέχονταν και τα βάσανα που υπέφεραν, κινδύνευαν να απαρνηθούν την πίστη τους και να γίνουν ισλαμιστές.

Η ‘Λύτρωση’ γινόταν πληρώνοντας ‘λύτρα’ (σε χρήμα ή σε άλλα είδη) στο αφεντικό του σκλάβου.

Το ποσό κυμαινόταν ανάλογα με την ηλικία, την κοινωνική και οικονομική θέση, και τη σωματική κατάσταση του σκλάβου.

Στον έρανο συνέβαλαν άνθρωποι από όλες τις κοινωνικές τάξεις, ακόμη και οικογένειες που είχαν κάποιο μέλος τους σκλάβο σε αραβική χώρα.

Οι επιδρομές των Σαρακηνών ήταν συνεχείς από την αρχή του 13ου αιώνα στα παράλια της Ισπανίας, Γαλλίας, Σαρδηνίας, Σικελίας και νότιας Ιταλίας.

Οι ‘λυτρώσεις’ προετοιμάζονταν με μεγάλη επιμέλεια.

Προηγείτο μια θρησκευτική ιεροτελεστία πριν επιβιβαστούν στο πλοίο για την Αφρική.

Κάθε αποστολή ήταν γεμάτη κινδύνους εξαιτίας των πειρατών που λυμαίνονταν τη Μεσόγειο, τα συχνά ναυάγια, την πιθανότητα προδοσίας από τους Άραβες, οι οποίοι κρατούσαν όχι μόνο τα χρήματα αλλά και τους ‘Λυτρωτές’ (mercedarios) ως σκλάβους, περιμένοντας πληρωμή από μια επόμενη ‘Λύτρωση’. Πολυάριθμοι ήταν οι Μοναχοί που πέθαιναν, ακόμη και με φρικτό θάνατο, εκτελώντας αυτές τις λυτρωτικές αποστολές.

Υπολογίζεται ότι με αυτό το σύστημα απελευθερώθηκαν περίπου 52.000 χριστιανοί σκλάβοι, κατά τα πρώτα 130 χρόνια ζωής του Τάγματος.

Όταν οι αποστολές επέστρεφαν με επιτυχία, ψαλλόταν με επισημότητα στον καθεδρικό ναό Δοξολογία μαζί με τους απελευθερωμένους σκλάβους.

Ηρωικό χαρακτηριστικό των Μοναχών αυτού του Τάγματος της Λύτρωσης, των ‘Λυτρωτών’ (Mecedarios) όπως λέγονται και σήμερα, είναι ότι όταν δεν τους έφταναν τα χρήματα, πρόσφεραν τον εαυτό τους στη θέση ενός σκλάβου, μέχρι να φθάσει από την Ευρώπη το απαιτούμενο ποσόν.

Συχνά δεν έφθανε εγκαίρως εξαιτίας των πειρατών, και τότε ο Μοναχός θανατωνόταν με βάρβαρο τρόπο από εκδίκηση. Το Τάγμα εγκρίθηκε από τον Πάπα Γρηγόριο 9ο το 1235.

Τα μέλη του Τάγματος στην αρχή ήταν απλοί λαϊκοί, αργότερα άρχισαν να είναι και ιερείς.

Έπειτα προστέθηκαν η Αδελφότητα και το 3ο Τάγμα της Λύτρωσης.

Το 1265 με την Αγ. Μαρία ντι Τσερβέλον προστέθηκε και ο γυναικείος κλάδος των Μοναζουσών της Λύτρωσης, και ακολούθησαν πιο πρόσφατα άλλες γυναικείες μοναστικές Ενώσεις με την ίδια πνευματικότητα της Λύτρωσης. Οι Μοναχοί της Λύτρωσης συνόδευσαν τον Χριστόφορο Κολόμβο όταν ανακάλυψε την Αμερική, και ίδρυσαν το πρώτο μοναστήρι τους στο Σαν Ντομίνγκο το 1514.

Το 1272 οι συντάκτες του Καταστατικού καθόρισαν ότι το Τάγμα των Μοναχών της Λύτρωσης θα είχε το όνομα “Παναγία της Λύτρωσης”, επειδή από την αρχή ήταν υπό την προστασία της Παναγίας.

Αυτός ο τίτλος προήλθε από αυτό που έλεγε ο Βασιλιάς Αλφόνσος 10ος ο Σοφός (1221-1284): “η λύτρωση των σκλάβων είναι έργο μεγάλης αξιομισθίας”, δηλαδή ευσπλαχνίας, έννοιες που αποδίδονται με την ίδια λέξη Merced.

Οι μοναχοί θεωρούν την Παναγία, ως Μητέρα δική τους αλλά και των σκλάβων, για την αιώνια σωτηρία των οποίων πρέπει να ενδιαφέρονται οι Μοναχοί.

Σήμερα βεβαίως, που δεν υπάρχουν οι σκλάβοι, θεωρούνται ως σκλαβιά όλοι εκείνοι οι κίνδυνοι και οι αγωνίες που χαρακτηρίζουν τη ζωή των ανθρώπων, οι οποίοι ποθούν όχι μόνο τη σωματική σωτηρία αλλά και την αιώνια, και η Παναγία που συμμετείχε στη Λύτρωση των ανθρώπων, συνεχίζει με αγάπη το έργο της ως συνήγορος και διάκονος της σωτηρίας. Η Εκκλησία όρισε να τιμάται η ‘Παναγία της Λύτρωσης’ (στη Σύρο ονομάζεται “Φανερωμένη”) στις 24 Σεπτεμβρίου. πηγή: http://www.santiebeati.it/dettaglio/71800 Στην Ανατολική Εκκλησία η Παράδοση για την Παναγία Φανερωμένη είναι διαφορετική: Λίγα χιλιόμετρα έξω από τη Λευκάδα, σ’ ένα μαγευτικό τοπίο, πάνω σ’ ένα καταπράσινο λόφο, βρίσκεται κτισμένο το μοναστήρι της Παναγίας της Φανερωμένης.

Σύμφωνα με την παράδοση, στο μέρος αυτό παλαιότερα ήταν χτισμένος ο ναός της θεάς Αρτέμιδος, στον οποίο ο μαθητής του Αποστόλου Παύλου Ηρωδίωνας, γονατιστός, προσευχήθηκε με πίστη στο Θεό και το είδωλο της Αρτέμιδας έπεσε κάτω και έγινε θρύψαλα.

Στη θέση αυτή οι χριστιανοί έχτισαν ένα μικρό ναό αφιερωμένο στην Παναγία.

Το 332 μ.Χ. ο τότε επίσκοπος Λευκάδος Αγάθαρχος και δύο πατέρες εγκαθίστανται στο ναό, τον επεκτείνουν και χτίζουν τα πρώτα κελιά θέτοντας έτσι τις βάσεις του μοναχισμού στο νησί.

Μετά από λίγα χρόνια το Μοναστήρι καταστράφηκε από μεγάλη πυρκαγιά, αλλά οι χριστιανοί της Λευκάδας το ξανάχτισαν.

Μάλιστα παράγγειλαν την εικόνα της Παναγίας στην Κωνσταντινούπολη (5ος μ.Χ. αιώνας), στον αγιογράφο Κάλλιστο, πού ήταν ιερέας στην Αγ. Σοφιά.

Εκείνος, ύστερα από προσευχή και νηστεία, άρχισε να ζωγραφίζει την εικόνα.

Το σχέδιο της μορφής της Παναγίας αποκαλύφθηκε στον Κάλλιστο με θαυμαστό τρόπο.

Ο αγιογράφος βρήκε από την ίδια την Παναγία σχεδιασμένη την εικόνα (‘αχειροποίητος’) και ο ίδιος με όμορφα χρώματα την τελείωσε. Από το θαύμα αυτό ονομάστηκε η εικόνα “Φανερωμένη”. μετάφραση-επιμέλεια: sal_mar πηγή:https://vangelodelgiorno.org/IT/gospel/2018-09-24

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους