Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Οἱ Κολλυβάδες Πατέρες Ἡ ἀναγέννηση μέσα ἀπὸ τὴν ἴδια τὴν παράδοση Χθὲς εἴδαμε τὴ μία πρόταση γιὰ τὴν ἀναγέννηση τοῦ Γένους: τὸν Κοραῆ.

Σήμερα πρέπει νὰ κοιτάξουμε πρὸς τὴν ἀντίθετη κατεύθυνση.

Ὄχι πρὸς τὸ Παρίσι.

Πρὸς τὸ Ἅγιον Ὄρος.

Στὰ μέσα τοῦ 18ου αἰῶνα ξεσπᾷ στὸν Ἄθω μία διαμάχη ποὺ φαινομενικὰ ἀφορᾷ κάτι μικρό: πότε πρέπει νὰ τελοῦνται τὰ μνημόσυνα.

Μία ὁμάδα μοναχῶν ἐπιμένει ὅτι τὰ κόλλυβα καὶ οἱ ἀκολουθίες τῶν νεκρῶν δὲν πρέπει νὰ μεταφέρονται στὴν Κυριακή, τὴν ἡμέρα τῆς Ἀναστάσεως.

Ἀπὸ ἐκεῖ θὰ πάρουν, ἀρχικὰ περιφρονητικά, τὸ ὄνομα «Κολλυβάδες». Ἂν μείνουμε ὅμως στὰ κόλλυβα, δὲν καταλάβαμε τίποτε.

Διότι πίσω ἀπὸ τὴ λειτουργικὴ διαφωνία βρισκόταν ἕνα βαθύτερο ἐρώτημα: Μπορεῖ ἡ ἐκκλησιαστικὴ ζωή νὰ συνεχίζει ἁπλῶς ἀπὸ συνήθεια, ἢ πρέπει διαρκῶς νὰ ἐπιστρέφει στὶς πηγές της; Οἱ Κολλυβάδες ἀπάντησαν μὲ μία τεράστια κίνηση ἐπιστροφῆς. Στοὺς Πατέρες.

Στὴ λειτουργικὴ παράδοση.

Στὴν ἄσκηση.

Στὴ νοερὰ προσευχή.

Στὴ συχνὴ μετοχὴ στὴ Θεία Εὐχαριστία.

Στὴν ἐμπειρικὴ γνώση τοῦ Θεοῦ.

Ἡ παράδοση, γι’ αὐτούς, δὲν ἦταν ἕνα μουσεῖο παλαιῶν συνηθειῶν.

Ἦταν τρόπος ζωῆς ποὺ μποροῦσε νὰ ξαναγίνει παρόν.

Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ σημεῖο ποὺ ἔχει τεράστια σημασία γιὰ τὴν ἱστορία τοῦ νεότερου Ἑλληνισμοῦ.

Τὴν ἴδια περίπου ἐποχὴ ποὺ ἕνα μέρος τῆς λογιοσύνης στρέφεται πρὸς τὴ νεότερη Εὐρώπη γιὰ νὰ ἀναζητήσει τὰ μέσα τῆς ἀναγεννήσεως, οἱ Κολλυβάδες κάνουν τὸ ἀκριβῶς ἀντίθετο: σκάβουν βαθύτερα μέσα στὴν ἴδια τὴν παράδοση.

Ὄχι γιὰ νὰ μείνει ὁ κόσμος ὅπως ἦταν.

Ἀλλὰ γιὰ νὰ ἀλλάξει.

Ἐδῶ βρίσκεται ἡ μεγάλη παρεξήγηση.

Ἡ ἐπιστροφὴ στὴν παράδοση δὲν σημαίνει κατ’ ἀνάγκην συντήρηση.

Μπορεῖ νὰ σημαίνει ἀνανέωση.

Διότι ἄλλο εἶναι νὰ διατηρεῖς μηχανικὰ μία συνήθεια καὶ ἄλλο νὰ ἐπιστρέφεις στὴν πηγὴ ποὺ κάποτε τὴ γέννησε. Ὁ Ἅγιος Μακάριος Νοταρᾶς, Ἅγιος ὁ Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης, ὁ Ἅγιος Ἀθανάσιος Πάριος καὶ οἱ μορφὲς ποὺ συνδέθηκαν μὲ τὸ κίνημα δὲν ἔμειναν σὲ μία μοναστικὴ διαμάχη.

Συνέλεξαν κείμενα.

Ἐξέδωσαν βιβλία. Δίδαξαν.

Μετέφεραν τὴν πατερικὴ καὶ ἡσυχαστικὴ παράδοση πέρα ἀπὸ τὸ Ἅγιον Ὄρος.

Καὶ τὸ 1782, στὴ Βενετία, τυπώνεται ἡ Φιλοκαλία τῶν Ἱερῶν Νηπτικῶν.

Τὴν ὥρα λοιπόν ποὺ ὁ Διαφωτισμὸς μιλοῦσε γιὰ «φῶτα», μέσα στὸν ὀρθόδοξο κόσμο συντελοῦταν μία διαφορετικὴ ἀναγέννηση.

Δὲν ἀναζητοῦσε πρῶτα νέο πρότυπο ἀνθρώπου.

Ἀναζητοῦσε τὴ θεραπεία καὶ μεταμόρφωση τοῦ ἀνθρώπου.

Δὲν ρωτοῦσε μόνο τί γνωρίζει ὁ ἄνθρωπος.

Ρωτοῦσε τί γίνεται ὁ ἄνθρωπος.

Καὶ ἐδῶ βρίσκεται ἡ μεγάλη διαφορά. Ὁ Κοραῆς κοίταζε πρὸς τὴν ἀρχαιότητα διὰ τῆς νεότερης Εὐρώπης. Οἱ Κολλυβάδες κοίταζαν βαθύτερα μέσα στὴ ζωντανὴ συνέχεια τοῦ ἴδιου τοῦ Γένους.

Καὶ ἀπὸ αὐτὴ τὴν κίνηση θὰ γεννηθεῖ ἕνα γεγονὸς ποὺ θὰ ξεπεράσει κατὰ πολὺ τὰ ὅρια τοῦ ἑλληνικοῦ κόσμου: ἡ Φιλοκαλικὴ ἀναγέννηση.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους