Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Ει ο Θεός μεθ' ἡμῶν, οὐδεὶς καθ' ἡμῶν Η εξουσία δεν στηρίχθηκε ποτέ μόνο στη δύναμη εκείνων που την κατείχαν, αλλά και στην πίστη εκείνων που ήταν πρόθυμοι να την ακολουθήσουν.

Κάθε εποχή είχε τους δικούς της σωτήρες, τις δικές της μεγάλες υποσχέσεις και ανθρώπους έτοιμους να πιστέψουν πως κάποιος μπορεί να τους οδηγήσει σε έναν καλύτερο κόσμο.

Τα πρόσωπα αλλάζουν, οι εποχές περνούν, όμως η ανάγκη για έναν «Μεσσία» μοιάζει να επιβιώνει σχεδόν αναλλοίωτη.

Και ίσως το πιο επικίνδυνο να μην είναι ποτέ ο ίδιος ο άνθρωπος που διεκδικεί αυτή τη θέση, αλλά όλα όσα μια κοινωνία είναι διατεθειμένη να του παραδώσει τη στιγμή που αποφασίζει να πιστέψει σε αυτόν.

Γύρω από αυτή τη διαχρονική ανάγκη για έναν «σωτήρα» χτίζει ο Χάρης Καραθύμιος τον «Μεσσία», ένα αστυνομικό μυθιστόρημα με έντονο υπερφυσικό στοιχείο, στο οποίο το μυστήριο γίνεται σταδιακά το όχημα για μια πολύ ευρύτερη αναμέτρηση με την εξουσία, την πίστη και τους μηχανισμούς που μπορούν να κατευθύνουν ολόκληρες κοινωνίες.

Η ιστορία ξεκινά στην Αθήνα, όταν ο αιφνίδιος θάνατος ενός ισχυρού πολιτικού προσώπου παίρνει γρήγορα ανεξήγητες διαστάσεις.

Οι αυτόπτες μάρτυρες επιμένουν πως, λίγο πριν εκείνος καταρρεύσει, είδαν μια «μαύρη σκιά» να περνά μέσα από το σώμα του, μετατρέποντας έναν φαινομενικά ανεξήγητο θάνατο σε ένα μυστήριο που μοιάζει να αψηφά κάθε λογική εξήγηση.Την υπόθεση αναλαμβάνει ο Γαβριήλ Γάκος, ένας ιδιωτικός ερευνητής με ιδιαίτερη αδυναμία σε υποθέσεις που μοιάζουν να αψηφούν τη λογική, όχι επειδή πιστεύει στο υπερφυσικό, αλλά ακριβώς επειδή αρνείται να το δεχθεί ως εξήγηση.

Πίσω από κάθε «θαύμα» αναζητά τον άνθρωπο που το δημιούργησε και πίσω από κάθε ανεξήγητο φαινόμενο το κίνητρο που μπορεί να κρύβεται. Ο Γάκος ήταν ένας από τους χαρακτήρες που ξεχώρισα, καθώς ο ορθολογισμός του δεν τον μετατρέπει σε έναν ακόμη αλάνθαστο ερευνητή.

Κουβαλά απώλειες, συναισθηματικές εκκρεμότητες και προσωπικές ρωγμές, κι αυτή ακριβώς η αντίθεση ανάμεσα στην ανάγκη του να εξηγεί τα πάντα και σε όσα μέσα του παραμένουν άλυτα τον κάνει πολύ πιο ανθρώπινο.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε για μένα η επιλογή του συγγραφέα να συνδέσει το μυστήριο του παρόντος με την Ελλάδα του 19ου αιώνα και, κυρίως, με μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της νεότερης ιστορίας μας, τον Ιωάννη Καποδίστρια.

Τα κεφάλαια που εκτυλίσσονται στο παρελθόν, μέσα από το ημερολόγιο του Νικηφόρου Πράου, ήταν από εκείνα που απόλαυσα περισσότερο και περίμενα κάθε φορά με ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Ο Καποδίστριας δεν χρησιμοποιείται ως ένα αναγνωρίσιμο ιστορικό πρόσωπο που απλώς προσδίδει κύρος στην αφήγηση, αλλά εντάσσεται οργανικά στην πλοκή, δίνοντας ουσιαστικό βάρος στη σύνδεση των δύο εποχών.

Και εδώ βρίσκεται μία από τις πιο ενδιαφέρουσες ιδέες του βιβλίου: Στον 19ο αιώνα ο φόβος, οι δεισιδαιμονίες, η πίστη και ο φανατισμός μπορούσαν να γίνουν εργαλεία χειραγώγησης, ενώ σήμερα στο ίδιο οπλοστάσιο έχουν προστεθεί οι αλγόριθμοι, η τεχνητή νοημοσύνη, η εικονική πραγματικότητα και η δυνατότητα παραποίησης σχεδόν όσων βλέπουμε.Τα μέσα άλλαξαν, η ανθρώπινη φύση όμως παραμένει ευάλωτη στους ίδιους αρχέγονους φόβους, στην ανάγκη για έναν σωτήρα, στη δύναμη της μάζας και στην ευκολία με την οποία μπορεί να παραδώσει την κρίση της όταν πρώτα φοβηθεί αρκετά.

Εξίσου πετυχημένη θεωρώ τη διαχείριση της αμφιβολίας. Ο Καραθύμιος δεν βιάζεται να αφαιρέσει το μεταφυσικό περίβλημα της ιστορίας ούτε επιτρέπει στον ορθολογισμό του Γάκου να προσφέρει εξαρχής εύκολες και καθησυχαστικές απαντήσεις.

Ένα ακόμη από τα δυνατά σημεία του μυθιστορήματος είναι η ίδια η γραφή του Καραθύμιου, έξυπνη, κοφτή και συχνά αιφνιδιαστικά χιουμοριστική.

Το χιούμορ δίνει ανάσες χωρίς να αποδυναμώνει τη σκοτεινή ατμόσφαιρα, ενώ οι γρήγορες εναλλαγές και η κινηματογραφική διαδοχή των σκηνών δημιουργούν έναν ρυθμό που παρασύρει χωρίς να θυσιάζεται ο προβληματισμός στον βωμό της δράσης. ⚠️ Πέρα όμως από το μυστήριο, την ιστορική διάσταση και τον γρήγορο ρυθμό της αφήγησης, ο Καραθύμιος θέλει να χωρέσει στο μυθιστόρημά του και έναν ευρύτερο προβληματισμό γύρω από αρκετά ζητήματα της σύγχρονης κοινωνίας.

Και ακριβώς σε αυτή την πληθώρα θεματικών εντοπίζεται μία από τις βασικές μου ενστάσεις.

Ο συγγραφέας ανοίγει ζητήματα όπως ο ρατσισμός, η πατριαρχία, η ενδοοικογενειακή βία, η διαφορετικότητα, οι κοινωνικές ανισότητες, η τεχνητή νοημοσύνη , ο σεξισμός και η χειραγώγηση της πληροφορίας, όμως η συσσώρευσή τους λειτουργεί κάποιες φορές εις βάρος της εμβάθυνσης.

Προσωπικά θα προτιμούσα λιγότερες θεματικές και μεγαλύτερη διείσδυση σε καθεμία από αυτές.

Πιο έντονος, ωστόσο, ήταν ο προβληματισμός μου απέναντι στον τρόπο με τον οποίο το μυθιστόρημα υιοθετεί σε ορισμένα σημεία μια συγκεκριμένη γλώσσα πολιτικής ορθότητας, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα την αναφορά στην «κακή προνομιούχα λευκή φυλή». Έχω την αίσθηση ότι αρκετοί συγγραφείς, αλλά και γενικότερα αρκετοί άνθρωποι, υιοθετούν σχεδόν αυτούσιο ένα λεξιλόγιο που γεννήθηκε μέσα στις πολύ συγκεκριμένες ιστορικές συνθήκες των Ηνωμένων Πολιτειών, όπου οι σχέσεις λευκών και μαύρων σημαδεύτηκαν από αιώνες δουλείας, θεσμοθετημένης φυλετικής ανισότητας και διαχωρισμού και το μετατρέπουν σε καθολικό ερμηνευτικό σχήμα.

Η μετατροπή μιας τόσο συγκεκριμένης ιστορικής πραγματικότητας σε ένα καθολικό σχήμα ερμηνείας και, ακόμη περισσότερο, σε μια μορφή συλλογικής ενοχής με μοναδικό κριτήριο το χρώμα του δέρματος είναι κάτι που προσωπικά με προβληματίζει βαθιά.

Η καταπολέμηση του ρατσισμού είναι πολύ σοβαρό ζήτημα για να εξαντλείται σε νέες γενικεύσεις και εύκολους διαχωρισμούς ανθρώπων.

Οι ενστάσεις μου δεν αναιρούν μια αναγνωστική εμπειρία που με κράτησε, με διασκέδασε και μου άφησε ερωτήματα πολύ μετά την τελευταία σελίδα.

Ο «Μεσσίας» αγγίζει έναν από τους βαθύτερους φόβους της εποχής μας, την ολοένα και πιο εύθραυστη σχέση μας με αυτό που ονομάζουμε πραγματικότητα και τη βεβαιότητα με την οποία εμπιστευόμαστε όσα βλέπουμε.

Και ίσως αυτή να είναι η πιο σκοτεινή σκιά που αφήνει πίσω του το βιβλίο, η υποψία πως πλησιάζει μια εποχή στην οποία δεν θα φοβόμαστε μόνο μήπως πιστέψουμε ένα ψέμα, αλλά μήπως βρεθούμε μπροστά στην αλήθεια και δεν υπάρχει πια κανένας τρόπος να την αναγνωρίσουμε. Rate: 4 / 5 ⭐ Εκδόσεις ΜΙΝΩΑΣ

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους