Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Ο ΒΙΟΣ ΚΑΙ Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΤΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΒΟΥΛΠΙΩΤΗ: Ο Ιωάννης Βουλπιώτης, ο Έλληνας της δυναστείας Siemens, ήταν μια από τις πιο αμφιλεγόμενες προσωπικότητες της προπολεμικής, κατοχικής αλλά και μεταπολεμικής Ελλάδας O Ιωάννης Βουλπιώτης γεννήθηκε το 1902 Πατέρας του ο Κωνσταντίνος Βουλπιώτης, πρότυπο αξιωματικού, με σπουδές στη Στρατιωτική Ακαδημία του Πότσνταμ, και μητέρα του η αυταρχική Θαλία Αγγελοπούλου-Αθανάτου (γόνος της παλιάς αθηναϊκής οικογένειας των νομικών που εξέδιδαν το περιοδικό «Θέμις»), η οποία επιθυμεί διακαώς να του προσφέρει την παιδεία που θα αναδείξει το εξαιρετικά φιλόδοξο πνεύμα του Με τις αδιαμφισβήτητες ικανότητές του, ο «χερ ντόκτορ Βουλπιώτης» ανέβηκε πολύ γρήγορα όλη την κλίμακα της ιεραρχίας και, προτού συμπληρώσει τα 25 χρόνια του ανέλαβε το ερευνητικό τμήμα της εταιρείας Ο Ιωάννης Βουλπιώτης υπήρξε ο Ελληνας γαμπρός του Γερμανού μεγαλοβιομήχανου και μεγιστάνα Carl Friedrich von Siemens, του οποίου την κόρη Χέρτα παντρεύτηκε και μαζί της απέκτησε μια κόρη Έτσι έγινε ισότιμο μέλος της οικογένειας των Γερμανών μεγαλοβιομηχάνων, εκπροσωπώντας τα συμφέροντα του ομίλου Siemens σε όλη την Ευρώπη Ήταν όμως και ο αγαπημένος μαθητής του σπουδαίου Έλληνα εκπαιδευτικού Δημήτρη Γληνού, που τον παρότρυνε να σπουδάσει φιλοσοφία στη Γερμανία Εγινε ο αγαπημένος μαθητής του εισηγητή της σχολής αναλυτικής ψυχολογίας Καρλ Γιουνγκ και εξελίχθηκε στη συνέχεια σε συνομιλητή του Χίτλερ, του Γερμανού ναυάρχου Βίλχελμ Φραντς Κανάρις, που υπήρξε κατά τη διάρκεια του ναζιστικού καθεστώτος Αρχηγός της Υπηρεσίας Αντικατασκοπείας του γερμανικού Γενικού Επιτελείου, του Ιωάννη Μεταξά, του Πλαστήρα, του Κυριάκου Βενιζέλου, Ναπολέοντος Ζέρβα, του Γερμανού πρέσβυ στην Αθήνα, αλλά και του θρυλικού πράκτορα της Intelligence Service, Ντέιβιντ Μπαλφούρ Το πρόσωπο του Ιωάννη Βουλπιώτη, που αποτέλεσε σημαίνον μέλος της ελληνικής ελίτ στα γκρίζα χρόνια της Γερμανικής Κατοχής αλλά και μεταπολεμικά, θα παρέμενε στο ημίφως αν η Ιζαμπέλλα Παλάσκα, κόρη του από τον δεύτερο γάμο του με την Έλεν Ευγενίδη, δεν αποφάσιζε να φέρει στο φως με τη μορφή μυθιστορηματικής βιογραφίας την πράγματι μυθιστορηματική, αλλά και σκοτεινή ζωή ενός ευφυούς, δαιμόνιου, επιτήδειου και ακραία φιλόδοξου ανθρώπου Ενός ανθρώπου, που εν τέλει προτιμούσε το χρήμα και την επιρροή και όχι τη δόξα, ενώ οι κινήσεις του σε επίπεδο παρασκηνίου, καθώς και η ικανότητα του να ισορροπεί επικίνδυνα ανάμεσα σε ακραία αντιμαχόμενες πλευρές και να διαθέτει επαφές και “φίλους” και με τις δύο, είχαν τη δεξιοτεχνία αριστοτέχνη Σημαντικός συντελεστής για τη συγγραφή και την ιστορική έρευνα του βιβλίου "Άγγελος ή Δαίμονας: ο αμφιλεγόμενος πατέρας μου" της Ιζαμπέλλας Παλάσκα, υπήρξε ο γνωστός ιστορικός Δημοσθένης Κούκουνας, συγγραφέας μεταξύ άλλων της πολύ σημαντικής μελέτης για τα Κατοχικά Δάνεια με τίτλο "Η ελληνική οικονομία κατά την Κατοχή", που έχει ερευνήσει σε βάθος την περίπτωση Βουλπιώτη Όταν ο Ιωάννης Βουλπιώτης χώρισε με τη Χέρτα Ζίμενς, λόγω των ψυχολογικών προβλημάτων που εκείνη αντιμετώπιζε, ήρθε στην Ελλάδα τη δεκαετία του ’30 ως επίσημος εκπρόσωπος της Siemens και της θυγατρικής Telefunken έναντι του ελληνικού δημοσίου Στο σημείο αυτό της ζωής του αρχίζει και το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της, δεδομένου ότι ο βίος και η πολιτεία του συνδέθηκαν με πολύ σημαντικές και τραγικές στιγμές της νεότερης ελληνικής ιστορίας Την εποχή εκείνη, οι Ναζί και ο Χίτλερ ήταν στην εξουσία της Γερμανίας, όμως δεν είχαν εκδηλωθεί ακόμη οι επεκτατικές τάσεις του ναζιστικού καθεστώτος και δεν είχε ξεκινήσει ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος Ο Βουλπιώτης ήταν ο άνθρωπος που έθεσε τα θεμέλια της Ανώνυμης Ελληνικής Τηλεφωνικής Εταιρείας (ΑΕΤΕ), προδρόμου του ΟΤΕ, την οποία προμήθευε με τεχνολογικό εξοπλισμό, αλλά και της Ανώνυμης Ελληνικής Ραδιοφωνικής Εταιρείας (ΑΕΡΕ), προδρόμου του ΕΙΡ Ήταν ο επίσημος εκπρόσωπος της γερμανικής προσπάθειας για διείσδυση στους νευραλγικούς τομείς των ελληνικών τηλεπικοινωνιών και φυσικά της ραδιοφωνικής προπαγάνδας Την εποχή εκείνη το γερμανικό κεφάλαιο, με όχημα μεταξύ των άλλων τη Siemens, έκανε ισχυρές προσπάθειες να διεισδύσει στην ευρωπαϊκή και ελληνική αγορά, χρησιμοποιώντας κάθε δυνατό μέσον, όπως ήταν οι διαβόητες μέχρι σήμερα μίζες Ο Βουλπιώτης με την καθοδήγηση του πεθερού του, Carl Friedrich von Siemens, είχε στη διάθεση του ειδικό τραπεζικό λογαριασμό, για να δίνει αφανείς προμήθειες, όποτε και όταν το έκρινε απαραίτητο Και βέβαια όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά σε οποιαδήποτε χώρα κάτι τέτοιο ήταν εφικτό Τα σχέδια της Γερμανίας και της Siemens να διεισδύσουν στην ελληνική αγορά στην αρχή στέφθηκαν με επιτυχία, αφού τόσο η Ελληνική Τηλεφωνική Εταιρεία (ΑΕΤΕ) όσο και η Ανώνυμη Ραδιοφωνική Εταιρεία (ΑΕΡΕ) δέχτηκαν τον πλήρη τεχνολογικό εξοπλισμό της Siemens, η οποία ορίστηκε ως στρατηγικός επενδυτής και ο Ιωάννης Βουλπιώτης προοριζόταν για γενικός διευθυντής Όμως, καθώς τα σύννεφα του πολέμου είχαν αρχίσει να πυκνώνουν πάνω από την Ευρώπη, ο Ιωάννης Βουλπιώτης βρήκε απέναντί του έναν απροσδόκητο αντίπαλο: τον δικτάτορα Ιωάννη Μεταξά Ο Μεταξάς τον κάλεσε αιφνιδιαστικά στο γραφείο του και του ανακοίνωσε με αδιαπραγμάτευτο και σκαιό τρόπο ότι η ίδρυση της Ανώνυμης Ελληνικής Ραδιοφωνικής Εταιρείας αναβαλλόταν και η ραδιοφωνία θα προχωρούσε μεν, αλλά θα ήταν πλέον κρατική ώστε να υπάρχει απόλυτος κυβερνητικός έλεγχος Όσο για τον Βουλπιώτη, απαλασσόταν από τα καθήκοντα του γενικού διευθυντή Ως προς την αιτιολογία αυτής της απόφασης, ο Μεταξάς δε φαίνεται να έκρυψε τα λόγια του και είπε κατάμουτρα στον Βουλπιώτη ότι “Αν ποτέ τύχει και βρεθούμε, σε αντίθεση συμφερόντων με τη Γερμανία, το γερμανικό κράτος θα έχει νόμιμη επιρροή στη διαχείριση της εθνικής μας προπαγάνδας, τουτέστιν της εθνικής μας κυριαρχίας” Όπως είναι προφανές, ο Βουλπιώτης κίνησε γη και ουρανό και όλες τις πανίσχυρες γνωριμίες του για να ανατρέψει αυτή την απόφαση, χωρίς ωστόσο κάποιο αποτέλεσμα Να διευκρινίσουμε ότι το καθεστώς της 4ης Αυγούστου, δηλαδή η δικτατορία Μεταξά, είχε αρκετές σημαντικές ιδιαιτερότητες και διαφοροποιήσεις σε σχέση με άλλα δικτατορικά καθεστώτα που επικρατούσαν στην Ευρώπη εκείνη την εποχή Εξ αυτών η κυριότερη ήταν ότι, ενώ εξωτερικά είχε όλα τα χαρακτηριστικά της φασιστικής-ναζιστικής δικτατορίας, ανάλογης με εκείνη που επικρατούσε στην Ιταλία του Μουσολίνι και στη Γερμανία του Χίτλερ, στην πραγματικότητα τόσο ο Μεταξάς όσο και βασιλιάς Γεώργιος ο Β’ που τον είχε διορίσει πρωθυπουργό, ήταν σύμμαχοι των Βρετανών, δηλαδή των Συμμάχων (γεγονός που καθόρισε και τη στάση της Ελλάδας στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου) Καθ’ όλη τη διάρκεια της Κατοχής, ο Ιωάννης Βουλπιώτης υπήρξε εκλεκτός συνομιλητής των Γερμανών και με το διαμέρισμά του στην οδό Βασιλίσσης Σοφίας απέναντι από τη Γερμανική πρεσβεία, μπορούσε να μπαινοβγαίνει χωρίς διατυπώσεις και να δέχεται σε δείπνο στο σπίτι του Γερμανούς και Έλληνες αξιωματούχους Ο γερμανοτραφής Βουλπιώτης ειχε διπλή υπηκοότητα και μάλλον και διχασμένη προσωπικότητα, ανάμεσα στα γερμανικά του συμφέροντα και την ελληνική του συνείδηση Έχαιρε της προστασίας των Γερμανών, πολύ περισσότερο που η κόρη του από τον πρώτο γάμο με την Χέρτα Ζίμενς, η Αννίτα, ζούσε με απόλυτη μυστικότητα στην κατεχόμενη Ελλάδα μαζί με τη δεύτερη σύζυγό του, την Έλεν Ευγενίδη Σε κάθε περίπτωση ο Βουλπιώτης επέδειξε αξιοθαύμαστη διορατικότητα Αντιλαμβανόμενος προφανώς ότι η Γερμανική Κατοχή θα είχε ημερομηνία λήξης, αρνήθηκε επίμονα να αναλάβει τιμητικές διοικητικές θέσεις και δημόσια αξιώματα Από την άλλη πλευρά, κυριολεκτικά “λάμπουν δια της απουσίας τους” οι τραγικές, αλλά γνωστές σε όλους σκηνές εξαθλίωσης από την ασιτία και την πείνα που θέριζαν την Κατοχική Αθήνα Με την έλλειψη βασικών τροφίμων και φαρμάκων, με τους μαυραγορίτες και τα σκελετωμένα πτώματα παιδιών που συσσωρεύονταν στους δρόμους και τα μάζευαν τα κάρα Σκηνές εφιαλτικές, για τις οποίες μιλούν όχι μόνο όλα τα ιστορικά βιβλία, αλλά και όλοι οι αυτόπτες μάρτυρες που έζησαν τον τρόμο στα μαύρα εκείνα χρόνια, ασχέτως πολιτικών πεποιθήσεων Είναι προφανές ότι ο κόσμος του Ιωάννη Βουλπιώτη δεν επηρεαζόταν από όλα αυτά, ούτε ασφαλώς τον αφορούσαν Και η εισβολή των Γερμανών στην Αθήνα καταλήγει ώρες-ώρες να θυμίζει πρόσκληση σε γερμανική χοροεσπερίδα Ανάμεσα στις εκλεκτές γνωριμίες του Βουλπιώτη με τη γερμανική ναζιστική ελίτ ήταν και εκείνη με τον περίφημο ναύαρχο Βίλχελμ Φραντς Κανάρις, για τον οποίο υπήρξε και συνεχίζει μέχρι σήμερα να πλανάται η (ανεπιβεβαίωτη) φήμη ότι ήταν ελληνικής καταγωγής και φέρεται ως απόγονος του θρυλικού μπουρλοτιέρη Μια από τις ιδέες που σύμφωνα με το βιβλίο αποδίδονται στον Βουλπιώτη ήταν εκείνη που προέβλεπε την εγκατάσταση του φον Κανάρις στην Ελλάδα με το όνομα Γουλιέλμος Κανάρης, όπου θα προβάλλονταν οι υποτιθέμενες "ελληνικές" του ρίζες και θα ανακηρυσσόταν Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας Ο φον Κανάρις την περίοδο εκείνη ήταν Αρχηγός της Υπηρεσίας Αντικατασκοπείας του γερμανικού επιτελείου της Αμπβέρ και είχε αρχίσει να δυσφορεί με το χιτλερικό καθεστώς, βλέποντας τις στρατιωτικές του αποτυχίες Ωστόσο η πρόταση αυτή δεν έγινε δεκτή από τον ίδιο, ο οποίος προτίμησε να παραμείνει στα καθήκοντά του Τελικά κρίθηκε από τον Χίτλερ ένοχος προδοσίας και πέθανε τον Απρίλιο του 1945 στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Φλόσενμπεργκ Ανάμεσα στις αδιαμφισβήτητες “πρωτοβουλίες” του Ιωάννη Βουλπιώτη ήταν η δημιουργία των κατοχικών Ταγμάτων Ασφαλείας Πρόκειται για τους διαβόητους γερμανοτσολιάδες ή ταγματασφαλίτες που μέχρι σήμερα έχουν μείνει στη λαϊκή κουλτούρα ως συνώνυμοι της προδοσίας και του δωσιλογισμού Τα Τάγματα Ααφαλείας ήταν ένα υβριδικό (κυριολεκτικά) ένοπλο σώμα, με εμφανώς παρακρατική φυσιογνωμία, το οποίο συγκροτήθηκε με τη σύμφωνη γνώμη και τις ευλογίες της Βέρμαχτ την περίοδο 1943-1944 Στην αρχή, οι Γερμανοί ήταν διστακτικοί για την έγκριση αυτών των παραστρατιωτικών ομάδων που εν τέλει σιτίζονταν και αμείβονταν από τον γερμανικό στρατό «Αγαπητέ μου, η ιδέα για τη δημιουργία των Ταγμάτων Ασφαλείας στηριζόταν αποκλειστικά και μόνο στην προσπάθεια του αστικού καθεστώτος, δηλαδή στη μη κομμουνιστικοποίηση της Ελλάδας, όταν κάποια στιγμή θα απελευθερωνόταν από τους κατακτητές» είχε δηλώσει ο Βουλπιώτης στον Δημοσθένη Κούκουνα, σε μία από τις πρώτες κατ’ ιδίαν συζητήσεις τους, πριν από 40 χρόνια «Πράγματι, έγιναν παρεκτροπές και ακόμη, θα έλεγα, εγκληματικές πράξεις Τέτοια όμως έγιναν και από την άλλη πλευρά, μάλιστα κατά κόρον, με τις δολοφονίες αθώων πολιτών Ποιος μπορεί να έχει αντίρρηση ότι με τα Τάγματα Ασφαλείας δε διασώσαμε το αστικό καθεστώς και δεν αποφύγαμε να γίνει στάχτη η Ελλάδα;» Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτό ακριβώς το επιχείρημα (την προστασία του αστικού καθεστώτος απέναντι στον αντεθνικό ΕΛΑΣ, για να μη γίνει η Ελλάδα Σοβιετική Ενωση) επικαλούνταν στις συνομιλίες του με τους Γερμανούς ο κατοχικός πρωθυπουργός, Ιωάννης Ράλλης «Τα Τάγματα Ασφαλείας δεν είναι μια ελληνική ιδιαιτερότητα» υπογραμμίζει ο Δορδανάς «Η συνεργασία με τους κατακτημένους ή με τμήματα των κατακτημένων ήταν ένα ευρωπαϊκό φαινόμενο, το οποίο μετά τον πόλεμο όλες οι ευρωπαϊκές κοινωνίες φρόντισαν να κρύψουν επιμελώς κάτω από το χαλάκι της Ιστορίας τους Παραγνωρίζουμε συχνά τον ρόλο των Γερμανών σε αυτό το ζήτημα Οταν η αντίσταση αρχίζει να προσλαμβάνει διαστάσεις μη ελεγχόμενες από τους κατακτητές, οι Γερμανοί ρίχνουν νερό στον μύλο των εθνικών διαιρέσεων και ρηγματώσεων, στρέφοντας εθνικόφρονες εναντίον κομμουνιστών, επισείοντας τον κίνδυνο η Ελλάδα να περιπέσει, μετά την αποχώρηση των κατακτητών, στον έλεγχο των Σοβιετικών (παρ’ ό,τι εμείς γνωρίζουμε από τον Οκτώβριο του ’44, με τη Συμφωνία των ποσοστών ότι κάτι τέτοιο δεν υφίσταται) Ολα αυτά βέβαια, όπως γράφουν οι Γερμανοί της εποχής εκείνης, για να εξοικονομηθεί πολύτιμο γερμανικό αίμα» Τα Τάγματα Ασφαλείας, που συγκροτήθηκαν για να αποκρούσουν τον “κομμουνιστικό κίνδυνο”, δηλαδή το ΕΑΜ και τον ΕΛΑΣ, έγιναν καταφύγιο για πάσης φύσεως εξαθλιωμένα και κακοποιά στοιχεία (εγκληματίες, ποινικούς υπόδικους, καταζητούμενους) και σε συνεργασία και υπό την καθοδήγηση των Γερμανών προέβησαν σε απίστευτες αυθαιρεσίες και αγριότητες και θηριωδίες εναντίον του άμαχου πληθυσμού που αγωνιζόταν εναντίον του κατακτητή Από τους βασικούς εισηγητές για τη δημιουργία των Ταγμάτων Ασφαλείας ήταν οι στρατηγοί Στυλιανός Γονατάς και Θεόδωρος Πάγκαλος, οι οποίοι ανέθεσαν στον Ιωάννη Βουλπιώτη να βολιδοσκοπήσει τις προθέσεις των Γερμανών γι' αυτό το θέμα μέσω της προσωπικής φιλίας που διατηρούσε με τον πρώην στρατιωτικό ακόλουθο της Γερμανίας στην Αθήνα, Κρίστιαν φον Κλεμ Εκείνος ενημέρωσε τον αρχηγό των Ες-Ες της Ελλάδας και παίρνοντας τη σύμφωνη γνώμη του, ενημέρωσαν τον Ιωάννη Ράλλη που είχε αναλάβει πρωθυπουργός Μετά την Απελευθέρωση, όσοι γερμανοτσολιάδες δεν είχαν αμνηστευθεί κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου κατηγορήθηκαν για δωσιλογισμό Ο Ιωάννης Ράλλης, όπως και ο Θεόδωρος Πάγκαλος, που θεωρήθηκαν πρωτεργάτες, δικάστηκαν από τα δικαστήρια των δωσιλόγων, αλλά αθωώθηκαν Ωστόσο, ο Ράλλης καταδικάστηκε σε ισόβια για εσχάτη προδοσία και πέθανε στη φυλακή Παραδόξως οι πραγματικοί εμπνευστές, εισηγητές και εν τέλει ηθικοί αυτουργοί της δημιουργίας των Ταγμάτων Ασφαλείας, είτε δε λογοδότησαν είτε έτυχαν ευνοϊκής μεταχείρισης από τη δικαιοσύνη Ανάλογη ευνοϊκή μεταχείριση επεφύλαξαν τα ελληνικά δικαστήρια και για τον Ιωάννη Βουλπιώτη, ο οποίος δεν καταδικάστηκε ποτέ ως δωσίλογος ούτε από τα πρωτοβάθμια ούτε από τα δευτεροβάθμια ειδικά δικαστήρια δωσιλόγων Απαλλάχτηκε τελεσίδικα Απαλλάχτηκε απόλυτα και για την κατηγορία του πλουτισμού κατά τη διάρκεια της Κατοχής, αφού άλλωστε έχασε μεγάλο τμήμα της περιουσίας που κατείχε πριν από τον πόλεμο Συνεπώς ούτε πολιτικός ούτε οικονομικός δωσίλογος υπήρξε ποτέ Πράγματι, ο Ιωάννης Βουλπιώτης προσήχθη ενώπιον της ελληνικής δικαιοσύνης με βαρύτατες κατηγορίες Όπως είχε δημοσιευθεί στην εφημερίδα “Τα Νέα” στις 22 -2-1946, παραπέμφθηκε κατηγορούμενος ότι “ενίσχυσε την πολεμικήν προσπάθεια του εχθρού και εξήρεν το έργον αυτού διά του ραδιοφώνου, ενσπείρων την ηττοπάθειαν μεταξύ του ελληνικού λαού Κατέδωκεν Έλληνας πολίτας και αξιωματικούς εις τον εχθρόν, εκμεταλλευόμενος δε την γερμανομάθειάν του και την θέσιν του συνήψε μετά της γερμανικής εταιρείας Τελεφούνκεν εις την οποίαν παρέδωκεν όλους τους ελληνικούς ραδιοσταθμούς” Τελικά πέτυχε την αθώωσή του, καθώς ένα πλήθος από μάρτυρες υπεράσπισης κατέθεσαν ότι τους έσωσε από το απόσπασμα Μάλιστα, όπως τονίζει η Ιζαμπέλλα Παλάσκα, στο αρχείο του πατέρα της που πέρασε στην κατοχή της, βρέθηκαν πάνω από 1500 ευχαριστήριες επιστολές ανθρώπων που διασώθηκαν από τον ίδιο στη διάρκεια του πολέμου Ωστόσο, δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι αμέσως μετά την Απελευθέρωση, όταν άρχισε να “μεσουρανεί” το διαβόητο “φακέλωμα”, στήθηκε μια ολόκληρη βιομηχανία παραγωγής βεβαιώσεων “εθνικής νομιμοφροσύνης” και δηλώσεων “μετανοίας” αντίστοιχα, με στόχο την κοινωνική αποκατάσταση Τι ήταν τελικά ο Ιωάννης Βουλπιώτης; Ήταν “αγγελικός” ή “δαιμόνιος”; Ενας Σίντλερ ή ένας Κουίσλινγκ; Η μυθιστορηματική βιογραφία “Άγγελος ή Δαίμονας: ο αμφιλεγόμενος πατέρας μου” εκτός από μια ενδιαφέρουσα αναγνωστική εμπειρία, προσφέρει μια διαφορετική προσέγγιση σε άγνωστες πλευρές της προπολεμικής και Κατοχικής Ελλάδας και των ανθρώπων που τη στελέχωσαν, ενώ αποκαλύπτει πολλές ιστορικές αλήθειες που έχουν μείνει κρυμμένες κάτω από πολλά κατά συνθήκην ψεύδη Την ίδια στιγμή ωστόσο χαρακτηρίζεται από καθοριστικές παραλείψεις και ηθελημένες ή “αθέλητες” αποσιωπήσεις, που καταλήγουν να παρουσιάζουν μόνο ένα μικρό μέρος της όποιας “αλήθειας" Η υπόλοιπη αλήθεια, που υπήρξε μια τεράστια και αιματηρή τραγωδία ενός έθνους και ενός λαού που σφαγιάστηκε από τους Ναζί, απουσιάζει εντελώς από το βιβλίο της Παλάσκα

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους