Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Ο Γιώργος Περαντωνάκης επανέρχεται στο θέμα της ηθογραφίας και της νεοηθογραφίας σε αναλυτικό άρθρο του.

Καταγράφει πλήθος κειμένων, αρχής γενομένης από το 1883 (ιδρυτικό έτος της ηθογραφίας με την προκήρυξη του διαγωνισμού της Εστίας), και αντλώντας από τη νεότερη βιβλιογραφία χρήσιμες έννοιες, όπως τη διάκριση μεταξύ ειδυλλιακής, ρεαλιστικής και αστικής ηθογραφίας, την ''ποιητική της εντοπιότητας'', την ''περιφερειακότητα'', τη χρήση τοπικών ιδιωμάτων κ.λπ σχολιάζει κείμενα σύγχρονων Ελλήνων συγγραφέων, που, σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, μπορούν να ενταχθούν στη συγκεκριμένη ειδολογική κατηγορία.

Μεταξύ αυτών αναφέρεται στα εξής βιβλία της Κίχλης: Γράφει για τη συλλογή του Δημήτρη Κανελλόπουλου ''Ο θάνατος του αστρίτη'': Έχουμε λοιπόν ένα είδος «ποιητικής της εντοπιότητας», μια «αισθητική του τόπου» (Δημητρίου 2021), έναν «εναλλακτικό κοινοτισμό» (Κοτζιά 2020: 344), που εντοπίζεται εμφανώς σε συγγραφείς όπως ο Δημήτρης Κανελλόπουλος (''Ο θάνατος του αστρίτη και άλλες ιστορίες'', 2018), με διηγήματα που «αναδεικνύουν τη συγκεκριμένη περιοχή, την αγροτική, τη χωριάτικη (δεν είναι τυχαίο που στο τέλος του τόμου υπάρχει γλωσσάρι), την επαρχιακή, όσο λίγα έργα και συγγραφείς έχουν πράξει για τις ιδιαίτερες πατρίδες τους» (Παπαγεωργίου, 2018) και φωτίζουν την «ανθρωπογεωγραφία της επαρχίας, αν κανείς αναλογιστεί ότι η γιγάντωση του πληθυσμού στην Αθήνα και σε άλλες πόλεις πραγματοποιήθηκε από την εσωτερική μετανάστευση της επαρχίας προς τα αστικά κέντρα.

Η επαρχία με όλες τις αρετές, ή τα ελαττώματα της είναι σφιχταγκαλιασμένη με την ταυτότητα μας ως λαός και χώρα (sic), και το βιβλίο του Κανελλόπουλου είναι μια σπουδαία κατάθεση για την γνώση της ταυτότητάς μας». (Μπακονίκα 2018). Για τη Δήμητρα Λουκά και το πρώτο βιβλίο της ''Κόμπο τον κόμπο'' παρατηρεί η Έλενα Μαρούτσου (2020): «Καθώς τα επεισόδια αυτά διαδραματίζονται ως επί το πλείστον στην ελληνική επαρχία και συντελούν στην ανάδυση των ηθών της εποχής, θα μπορούσε κανείς να κατατάξει τα κείμενα της Λουκά στην παράδοση της ηθογραφίας, όχι όμως στην εθιμική, περιγραφική και εν πολλοίς γραφική εκδοχή της.

Τα διηγήματα της συλλογής έλκουν, πιστεύω, την καταγωγή τους από την παράδοση της αγροτικής ρεαλιστικής ηθογραφίας, εκπρόσωπος της οποίας είναι φέρ’ ειπείν ο Θεοτόκης.

Οπως στα διηγήματα του Κερκυραίου πεζογράφου (με χαρακτηριστικό παράδειγμα το «Πίστομα»), έτσι κι εδώ η φύση δεν περιβάλλεται την αχλή της αθωότητας, η ζωή της ελληνικής υπαίθρου δεν εξιδανικεύεται και η κοινωνία της εποχής δείχνει το σκληρό αρχαϊκό της πρόσωπο» (Η υπογράμμιση δική .'' Και για τον Μιχάλη Μακρόπουλο: Ο Μιχάλης Μακρόπουλος (΄΄Το δέντρο του Ιούδα'', 2014) ακροπατά «στο αόρατο σύνορο της ηθογραφίας με την αλληγορία» (Κουρμουλής 2015). Για τον Στάθη Κοψαχείλη γράφει: ''Μιλώντας, μάλιστα, για τον Στάθη Κοψαχείλη (''Η δρακοντιά'' 2015), ο Δημήτρης Κόκορης (2016) ονομάζει ''νεωτερική ηθογραφία'' τη γραφή αυτή: « κινείται στην αφηγηματική περιοχή του βιωματικού νεορεαλισμού μικρής φόρμας, ενώ από τις αφηγήσεις του αναδύεται και η αύρα μιας νεωτερικότητας, που ξαφνιάζει γόνιμα τον αναγνώστη με ψυχολογικές εμβαθύνσεις και σποραδικές μεταφυσικές προεκτάσεις.

Μια πεζογραφία που εκκινεί από τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη και τον Γεώργιο Βιζυηνό ως μείζονες συγγραφείς της ηθογραφίας, συνεχίζει με σημαντικούς μεταπολεμικούς μας πεζογράφους σαν τον Δημήτρη Χατζή, τον Γιώργο Ιωάννου, τον Χριστόφορο Μηλιώνη, τον Θανάση Βαλτινό, τον Πρόδρομο Μάρκογλου και φτάνει έως τους νεότερους του βιωματικού ρεαλισμού με βαθύτατο υπαρξιακό άνοιγμα, τον Δημήτρη Πετσετίδη, τον Τάσο Καλούτσα, τον Βασίλη Τσιαμπούση, τον Σωτήρη Δημητρίου, κ.π.ά». Το καινούργιο βιβλίο του Στάθη Κοψαχείλη ''Βάλτος'', το οποίο θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Κίχλη, εντάσσεται, και κατά τη δικἠ μου γνώμη στην ίδια κατηγορία της νεωτερικής ηθογραφίας. https://bookpress.gr/stiles/eponimos/26884-ithografia-neo-ithografia-perifereiakotita-meletontas-tis-poikiles-faseis-tis-ithografias-me-mia-eniaia-optiki?fbclid=IwY2xjawUd9ENwZG9mBWV4dG4DYWVtAjExAHNydGMGYXBwX2lkEDIyMjAzOTE3ODgyMDA4OTIAAR5vR6Vrmvil12TR9e6NGSOjLmyaPxTK9gAeSPhlDIM0GYaMQdj7fiS_tjSbeg_aem_ttaQtZhaBDe1sxagxAuKKA

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους