Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Βρωμόδεντρα ή Βρομοκαρυδιά: Ένας καταληψίας που ξεκίνησε από τον Εθνικό Κήπο και "απειλεί" τη χλωρίδα της Αθήνας και όχι μόνο! Είναι παντού, στις άκρες δρόμων, στις αυλές μονοκατοικιών, σε ερείπια σπιτιών, σε ολόκληρες συστάδες στην Πειραιώς, στον περιφερειακό του Λυκαβηττού, στου Γκύζη, στα Εξάρχεια, στον Κεραμεικό, και παρότι συνεισφέρουν στο πράσινο της πόλης, έχουν εξαπλωθεί σε τέτοιο βαθμό, που σήμερα αποτελούν απειλή.

H εισβολή έχει ξεκινήσει.

Πρόκειται για κάτι που δεν παραπέμπει σε στενές επαφές τρίτου τύπου και το οποίο, δεν έχει προσελκύσει σχεδόν καθόλου την προσοχή: η εξάπλωση του αείλανθου του υψηλότατου (Ailanthus altissima), γνωστού και ως «βρωμοκαρυδιά» ή «βρωμόδεντρο» στην ελληνική επικράτεια.

Συγκεκριμένα, η εισβολή ξεκίνησε περίπου το 1850, όταν η βασίλισσα Αμαλία έφερε το κινεζικής προέλευσης καλλωπιστικό αυτό φυτό στην Αθήνα, μεταξύ άλλων για να κοσμήσει τον Βασιλικό -μετέπειτα Εθνικό- Κήπο, που ήταν τότε στα πρώτα χρόνια της ζωής του.

Καλλιεργήθηκε σε δενδροστοιχίες και πάρκα λόγω της ταχείας ανάπτυξής του, της ανθεκτικότητάς του στο ψύχος, στην ξηρασία, στην ατμοσφαιρική ρύπανση, αλλά και της παρουσίας ελάχιστων φυσικών εχθρών.

Σύντομα διέφυγε από την καλλιέργεια, εγκαταστάθηκε και άρχισε να σχηματίζει βιώσιμους πληθυσμούς, όπως συμβαίνει με τα ιθαγενή φυτά.

Είναι εγκατεστημένο ξενικό φυτό στην περιοχή της Μεσογείου αλλά και σε άλλες περιοχές της Γης, μάλιστα σε πολλές από αυτές θεωρείται βιολογικός εισβολέας.

Υπάρχουν επιστημονικές μελέτες που έχουν γίνει σε διάφορες χώρες, που δείχνουν ότι μειώνει τη φυτική ποικιλότητα, ανταγωνιζόμενο άλλα φυτικά είδη, και ότι μπορεί να μεταβάλει την ποιότητα του εδάφους (συγκεντρώσεις νιτρικών, φωσφόρου, αμμωνιακών, pH) καθώς και τη δομή των μικροβιακών κοινοτήτων.

Στο «Φυτολογικόν Λεξικόν» του Π. Γ. Γεννάδιου (η πρώτη έκδοση του οποίου χρονολογείται από το 1914), αναφέρονται οι αντοχές του στο κρύο, στη ζέστη και στις φυτικές ασθένειες.

Το ένστικτο επιβίωσης του αείλανθου πάντως είναι εντυπωσιακά ισχυρό: φυτρώνει και ευδοκιμεί σε χωματερές, σε σιδηροδρομικές ράγες, στην άσφαλτο, στο τσιμέντο.

Από δαρβινική άποψη, είναι ένα θαύμα της φύσης.

Ωστόσο το λεξικό σημείωνε και ένα κρίσιμο μειονέκτημα – τη «δυσάρεστη οσμή την οποία αναδίδει». Το πρόβλημα της ανεξέλεγκτης και ραγδαίας εξάπλωσης της βρομοκαρυδιάς δεν είναι αθηναϊκό, ούτε μόνο ελληνικό (γιατί έχει μετοικήσει σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια). Έχει εξαπλωθεί σχεδόν σε ολόκληρο τον κόσμο. «Είναι είδος ιθαγενές σε υποτροπικά/θερμά εύκρατα κλίματα, ωστόσο είναι σε θέση να εισβάλει σε περιοχές με κλίμα από εύκρατο δροσερό έως τροπικό» λέει ο κ. Μπαζός. «Στη Νότια Αφρική εισβάλλει στα όρια δασών, στις άκρες δρόμων και στις όχθες ποταμών, σε δροσερές και υγρές θέσεις. Στην Ευρώπη, και ιδιαίτερα στην περιοχή της Μεσογείου, έχει εποικίσει διαταραγμένες θέσεις σε άκρες δρόμων, παλαιούς αγρούς, θαμνώδεις εκτάσεις και άκρες δασών. «Τόσο από αισθητικής όσο και από οικολογικής άποψης, πρέπει να ανησυχούμε» για την παρουσία του αείλανθου στην Αθήνα, σύμφωνα με τον Γιάννη Μπαζό, επιμελητή του Βοτανικού Μουσείου και του Βοτανικού Κήπου και μέλος προσωπικού του Τμήματος Βιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Ο δρ Μπαζός χαρακτηρίζει τα συγκεκριμένα δέντρα παρεμφερή με τα λεγόμενα «διαταραχόφυλλα» – ιθαγενή φυτά που τείνουν να αναφύονται σε περιβάλλοντα διαταραγμένα από τον άνθρωπο και εχθρικά προς την ανάπτυξη χλωρίδας.

Τι είναι αυτό που καθιστά προβληματική την εξάπλωση του αείλανθου; Δεν θέλουμε, υποτίθεται, περισσότερο πράσινο στην πόλη; Δεν είχε δίκιο η γειτόνισσα του απεσταλμένου της «Κ», που τον προέτρεψε να μη φωτογραφίσει τις βρωμοκαρυδιές στη γειτονιά τους, ώστε να μη γίνουν στόχοι «κατεδαφίσεων»; Το ζήτημα δεν είναι μόνο η δυσάρεστη μυρωδιά. «Πρόκειται για είδος ιδιαίτερα επιθετικό, αλλά και δυσεξόντωτο», λέει στην «Κ» ο Αρτέμιος Γιαννίτσαρος, ομότιμος καθηγητής του Τμήματος Βιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Ο αείλανθος παράγει τοξικές ουσίες (κουασσινοειδή), που παρεμποδίζουν την ανάπτυξη άλλων ειδών.

Επιπλέον, όπως σημειώνει ο καθηγητής, το συγκεκριμένο είδος έχει ιδιαίτερα ισχυρές ρίζες που μπορούν να προκαλέσουν ζημιές σε υπόγειες σωληνώσεις και καλώδια, αλλά και σε αρχαιολογικά ευρήματα, αν δεν περιοριστεί η επέκτασή του σε αρχαιολογικούς χώρους.

Πέρα από τον αδίστακτο τρόπο με τον οποίο δηλητηριάζει τον ανταγωνισμό και επικρατεί σε μια περιοχή, ο αείλανθος έχει την ικανότητα να πολλαπλασιάζεται ευρέως, καθώς, όπως εξηγεί ο δρ Μπαζός, «τα σπέρματά του διαθέτουν μια πτητική συσκευή, ένα πτερύγιο, που τους επιτρέπει να ταξιδεύουν μακριά». Αν οι σπόροι πιάσουν, το φυτό αναπτύσσεται ταχύτατα – «μέσα σε μία πενταετία, έχει γίνει δέντρο μερικών μέτρων», λέει ο επιμελητής του Βοτανικού Κήπου.

Το ευτύχημα είναι ότι -μέχρι στιγμής τουλάχιστον- οι αείλανθοι δεν έχουν επεκταθεί στα ελληνικά δάση. «Τα είδη που υπάρχουν στα μεσογειακά δάση -τα πεύκα, οι θάμνοι- είναι κι αυτά ιδιαίτερα ανταγωνιστικά και έχουν καταφέρει να αποτρέψουν την εισβολή», εξηγεί ο δρ Μπαζός.

Μέτρα επιφυλακής Ο Δημήτρης Κυριακάκης, επικεφαλής της Διεύθυνσης Περιβάλλοντος και Πρασίνου του Δήμου Αθηναίων, είναι καθησυχαστικός. «Είναι ένα επεκτατικό είδος και πρέπει να το περιορίσουμε ώστε να επιτρέψει την ανάπτυξη άλλων φυτών.

Οι εργαζόμενοι του δήμου το γνωρίζουν αυτό και περιοδικά καθαρίζουν περιοχές από συστάδες νεαρών φυτών του είδους», δηλώνει στην «Κ». Ωστόσο, όταν έχουν αποκτήσει κορμό, ο δήμος δεν τα ξεριζώνει. «Επιτελούν κι αυτά τον ρόλο τους στη δημιουργία πρασίνου», λέει ο κ. Κυριακάκης. «Μάλιστα, είναι προικισμένα από τη φύση με μεγαλύτερη ικανότητα απορρόφησης διοξειδίου του άνθρακα από το μέσο δένδρο και απελευθερώνουν περισσότερο οξυγόνο». Ο δρ Μπαζός αναδεικνύει κι αυτός μια από τις ευεργετικές χρήσεις του αείλανθου. «Οι τοξικές ουσίες που παράγει χρησιμοποιούνται από ορισμένους καλλιεργητές ως φυσικό ζιζανιοκτόνο, αντί των ρυπογόνων χημικών». Ακόμα και οι εισβολείς, φαίνεται, έχουν τα θετικά τους. *Πληροφορίες από Καθημερινή και Lifo

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους