ΡΕΪΚΙ: Όταν η χαλάρωση βαφτίζεται «θεραπευτική ενέργεια» Γράφει ο Dr Δημήτριος Γ. Κίμογλου Υπάρχουν πρακτικές που χρησιμοποιούν λέξεις όπως «ενέργεια», «θεραπεία», «συχνότητες» και «εξισορρόπηση» για...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Μία από τις πιο γνωστές είναι το Reiki.

Οι υποστηρικτές του ισχυρίζονται ότι ένας άνθρωπος μπορεί, μέσω των χεριών του ή ακόμη και από απόσταση, να μεταφέρει κάποια αόρατη «ζωτική ενέργεια» σε έναν άλλο άνθρωπο, να απομακρύνει «ενεργειακά μπλοκαρίσματα», να αποκαταστήσει την «ενεργειακή ισορροπία» του οργανισμού και με αυτόν τον τρόπο να συμβάλει στη θεραπεία ή στην ανακούφιση διαφόρων προβλημάτων.

Το ερώτημα όμως δεν είναι αν αυτές οι περιγραφές ακούγονται όμορφες.

Το ερώτημα είναι πολύ συγκεκριμένο: Υπάρχει αυτή η ενέργεια; Μπορεί να μετρηθεί; Υπάρχει βιολογικός μηχανισμός μέσω του οποίου δρα; Και όταν το Reiki ελέγχεται κλινικά απέναντι σε εικονική παρέμβαση, εξακολουθεί να εμφανίζει ειδικό θεραπευτικό αποτέλεσμα; Εδώ ακριβώς αρχίζουν τα προβλήματα.

Το αμερικανικό National Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH) αναφέρει ότι δεν υπάρχει επιστημονική απόδειξη για την ύπαρξη του ενεργειακού πεδίου που υποτίθεται ότι εμπλέκεται στο Reiki, ενώ δεν έχει αποδειχθεί με σαφήνεια αποτελεσματικό για κάποιο συγκεκριμένο θεραπευτικό σκοπό.

Πού ακριβώς βρίσκεται αυτή η «ενέργεια»; Στη φυσική, η λέξη ενέργεια έχει συγκεκριμένη έννοια. Μετριέται.

Έχει μονάδες.

Μπορεί να μετατραπεί από μία μορφή σε άλλη και αλληλεπιδρά με την ύλη μέσω συγκεκριμένων φυσικών μηχανισμών.

Στη βιολογία επίσης δεν υπάρχει τίποτε μυστηριώδες όταν μιλάμε για ενέργεια.

Τα κύτταρα χρησιμοποιούν ATP.

Οι κυτταρικές μεμβράνες διατηρούν ηλεκτροχημικές βαθμίδες Na⁺, K⁺, Ca²⁺ και Cl⁻. Η Na⁺/K⁺-ATPάση καταναλώνει ATP για να διατηρήσει μεμβρανικά δυναμικά.

Οι νευρώνες επικοινωνούν μέσω δυναμικών ενέργειας, ιοντικών διαύλων και νευροδιαβιβαστών.

Το ενδοκρινικό σύστημα χρησιμοποιεί ορμόνες.

Το ανοσοποιητικό σύστημα χρησιμοποιεί κυτταροκίνες, χημειοκίνες και υποδοχείς.

Αυτά μπορούμε να τα μετρήσουμε.

Μπορούμε να καταγράψουμε ηλεκτρική δραστηριότητα με EEG και ECG.

Μπορούμε να μετρήσουμε κορτιζόλη, κατεχολαμίνες, γλυκόζη, ιντερλευκίνες, μεταβολίτες, νευροδιαβιβαστές και χιλιάδες άλλες βιολογικές παραμέτρους.

Ποια όμως είναι η μονάδα μέτρησης της «ενέργειας Reiki»; Ποιος υποδοχέας την αναγνωρίζει; Ποιο μόριο τη μεταφέρει; Ποιο ηλεκτρομαγνητικό πεδίο έχει καταγραφεί; Ποιο όργανο μπορεί να την ανιχνεύσει; Ποια είναι η σχέση δόσης–απόκρισης; Πώς διασχίζει ιστούς; Στη μεταγωγή σήματος μπορούμε να εξετάσουμε φωσφορυλιώσεις πρωτεϊνών, δεύτερους αγγελιοφόρους, μεταγραφικούς παράγοντες και γονιδιακή έκφραση.

Αυτή είναι η πραγματική βιοχημεία.

Τώρα ας εφαρμόσουμε τα ίδια κριτήρια στο Reiki.

Ποιο μόριο είναι η «ενέργεια Reiki»; Δεν υπάρχει γνωστό.

Σε ποιον υποδοχέα συνδέεται; Δεν έχει προσδιοριστεί.

Ποιο κυτταρικό signalling pathway ενεργοποιεί; Δεν έχει τεκμηριωθεί.

Ποια είναι η μονάδα μέτρησής της; Δεν υπάρχει καθιερωμένη.

Ποιο όργανο την ανιχνεύει; Κανένα επικυρωμένο επιστημονικό όργανο.

Ποια είναι η σχέση δόσης–απόκρισης; Άγνωστη.

Ποια είναι η φαρμακοδυναμική ή η βιοφυσική της; Δεν υπάρχει τεκμηριωμένο μοντέλο.

Αυτό δεν είναι μία μικρή λεπτομέρεια που «η επιστήμη δεν έχει ανακαλύψει ακόμη». Και στην περίπτωση του λεγόμενου «Reiki εξ αποστάσεως», ποιος ακριβώς φυσικός φορέας μεταφέρει την πληροφορία από έναν άνθρωπο σε έναν άλλον που μπορεί να βρίσκεται εκατοντάδες ή χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά; Μέχρι σήμερα δεν έχει τεκμηριωθεί τέτοιος μηχανισμός.

Η βιβλιογραφία για τα λεγόμενα biofield therapies δεν έχει καταφέρει να προσδιορίσει κάποιο αναπαραγώγιμο ειδικό βιολογικό ή φυσιολογικό σήμα που να αποτελεί την υποτιθέμενη «θεραπευτική ενέργεια». «Μα κάποιοι νιώθουν καλύτερα μετά το Reiki» Αυτό μπορεί πράγματι να συμβαίνει.

Αλλά δεν αποδεικνύει την ύπαρξη ενεργειακής μεταφοράς.

Ένας άνθρωπος ξαπλώνει σε ένα ήσυχο περιβάλλον για 30 ή 60 λεπτά.

Κάποιος ασχολείται αποκλειστικά μαζί του.

Υπάρχει προσδοκία ότι θα αισθανθεί καλύτερα.

Μειώνονται τα εξωτερικά ερεθίσματα.

Υπάρχει ανθρώπινη παρουσία, ενδεχομένως αφή και μία τελετουργική διαδικασία που ενισχύει την προσδοκία θεραπείας.

Όλα αυτά μπορούν να έχουν πραγματικές ψυχοβιολογικές επιδράσεις χωρίς να υπάρχει καμία «ενεργειακή μετάδοση». Το placebo μάλιστα δεν σημαίνει ότι κάποιος «φαντάζεται» το αποτέλεσμα.

Η νευροβιολογία του placebo είναι πραγματική.

Η προσδοκία, η μάθηση και το θεραπευτικό πλαίσιο μπορούν να τροποποιήσουν κυκλώματα πόνου και ανταμοιβής και να εμπλέξουν ενδογενή οπιοειδή, ντοπαμινεργικούς και ενδοκανναβινοειδείς μηχανισμούς.

Άρα κάποιος μπορεί πραγματικά να αισθανθεί λιγότερο πόνο ή άγχος.

Αυτό όμως δεν αποτελεί απόδειξη ότι πέρασε αόρατη ενέργεια από τα χέρια του θεραπευτή στο σώμα του.

Και οι κλινικές μελέτες; Εδώ τα πράγματα έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Παλαιότερες συστηματικές ανασκοπήσεις βρήκαν ότι πολλές μελέτες Reiki είχαν μικρά δείγματα, προβλήματα τυχαιοποίησης και τυφλοποίησης και γενικά χαμηλή μεθοδολογική ποιότητα.

Σε μία χαρακτηριστική τυχαιοποιημένη και ελεγχόμενη με sham μελέτη ασθενών με ινομυαλγία συγκρίθηκαν πραγματικοί Reiki practitioners με άτομα που προσποιούνταν ότι έκαναν Reiki, τόσο με επαφή όσο και χωρίς επαφή.

Τα αποτελέσματα για πόνο, λειτουργικότητα, χρήση φαρμάκων και επισκέψεις σε γιατρούς δεν έδειξαν ουσιαστική ειδική υπεροχή του Reiki.

Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι σε αρκετές έρευνες βελτιώνονται και άνθρωποι που λαμβάνουν ψεύτικο Reiki.

Και αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό.

Γιατί όταν βελτιώνεται και η ομάδα που δεν λαμβάνει την υποτιθέμενη «ενέργεια», τότε πρέπει να εξετάσουμε πολύ σοβαρά άλλους μηχανισμούς: προσδοκία, χαλάρωση, θεραπευτικό περιβάλλον, ανθρώπινη προσοχή και placebo response.

Για να είμαστε όμως επιστημονικά έντιμοι, υπάρχουν και νεότερες εργασίες που αναφέρουν θετικά αποτελέσματα σε ορισμένες παραμέτρους, όπως άγχος, πόνο ή ποιότητα ζωής.

Αυτό όμως δεν αποδεικνύει τον υποτιθέμενο μηχανισμό του Reiki.

Άλλο: «Σε μία ομάδα ανθρώπων καταγράφηκε μικρότερη υποκειμενική ένταση πόνου μετά τη συνεδρία» και τελείως διαφορετικό: «Αποδείχθηκε ότι ένας θεραπευτής μετέφερε βιολογικά ενεργή ενέργεια μέσω των χεριών του». Το δεύτερο δεν προκύπτει από αυτά τα δεδομένα.

Και όταν στις μελέτες υπάρχουν μικρά δείγματα, προβλήματα τυφλοποίησης, ετερογένεια και σημαντική εξάρτηση από υποκειμενικές κλίμακες, απαιτείται ακόμη μεγαλύτερη προσοχή στην ερμηνεία.

Και το Reiki εξ αποστάσεως; Εδώ ο ισχυρισμός γίνεται ακόμη πιο δύσκολος βιοφυσικά.

Για να επηρεάσει το σώμα ενός ανθρώπου κάτι που βρίσκεται σε άλλη τοποθεσία πρέπει να υπάρχει κάποια μορφή μεταφοράς ενέργειας ή πληροφορίας και ένας μηχανισμός αλληλεπίδρασης με τη βιολογική ύλη.

Στο «distance Reiki» δεν έχει προσδιοριστεί τέτοιος φορέας.

Δεν υπάρχει γνωστό σωματίδιο, ηλεκτρομαγνητικό σήμα, χημικό μόριο, μηχανική αλληλεπίδραση ή άλλο μετρήσιμο φυσικό φαινόμενο που να εξηγεί πώς η πρόθεση ενός ανθρώπου στην Αθήνα, για παράδειγμα, θα μπορούσε να μεταβάλει τη βιοχημεία ενός άλλου ανθρώπου στη Νέα Υόρκη.

Και βέβαια η επίκληση λέξεων όπως «κβαντικό πεδίο», «συχνότητα» ή «δόνηση» δεν λύνει το πρόβλημα.

Η κβαντομηχανική δεν αποτελεί έναν μαγικό μηχανισμό μέσω του οποίου η ανθρώπινη πρόθεση μεταφέρει κατά βούληση θεραπευτική πληροφορία σε έναν μακροσκοπικό οργανισμό.

Για να γίνει ένας τέτοιος ισχυρισμός επιστημονικός, χρειάζεται μετρήσιμο φυσικό μέγεθος, σαφής μηχανισμός, πειραματική πρόβλεψη και ανεξάρτητη αναπαραγωγή.

Όχι απλώς η λέξη «κβαντικό». Άρα τι είναι τελικά; Αν κάποιος πει: «Κάνω Reiki γιατί με χαλαρώνει και μου αρέσει», αυτό είναι προσωπική επιλογή.

Αν όμως ο ισχυρισμός γίνει: «καθαρίζω ενεργειακά μπλοκαρίσματα», «διοχετεύω θεραπευτική ενέργεια», «εξισορροπώ τα ενεργειακά πεδία», «θεραπεύω μέσω Reiki», ή ακόμη περισσότερο: «σου στέλνω θεραπευτική ενέργεια από απόσταση», τότε έχουμε έναν βιοϊατρικό ισχυρισμό χωρίς τεκμηριωμένο βιοφυσικό μηχανισμό και χωρίς επαρκή κλινική απόδειξη της υποτιθέμενης ενεργειακής διαδικασίας.

Με αυτή την έννοια, όταν το Reiki παρουσιάζεται ως θεραπεία μέσω μιας αόρατης, μη μετρημένης και μη επαληθευμένης «ενέργειας», ο συγκεκριμένος θεραπευτικός μηχανισμός ανήκει στην περιοχή της ψευδοεπιστημονικής και ψευδοθεραπευτικής σκέψης.

Η χαλάρωση είναι πραγματική.

Η προσδοκία είναι πραγματική.

Το placebo έχει πραγματική νευροβιολογία.

Η ανθρώπινη φροντίδα μπορεί επίσης να έχει αξία.

Αλλά τίποτε από αυτά δεν αποτελεί απόδειξη ότι ένας άνθρωπος διαθέτει κάποια αόρατη θεραπευτική ενέργεια στα χέρια του.

Και μέχρι να αποδειχθεί ότι αυτή η «ενέργεια» υπάρχει, να μετρηθεί, να χαρακτηριστεί φυσικά και να παρουσιάσει αναπαραγώγιμη ειδική δράση πέρα από placebo, sham interventions και μη ειδικά αποτελέσματα χαλάρωσης, δεν υπάρχει επιστημονική βάση για να αντιμετωπίζεται ως αποδεδειγμένος θεραπευτικός μηχανισμός.

Στην επιστήμη το βάρος της απόδειξης δεν το έχει αυτός που ζητά τα στοιχεία.

Το έχει αυτός που ισχυρίζεται ότι θεραπεύει. Ο Dr. Δημήτριος Κίμογλου είναι ερευνητής και κατασκευαστής προηγμένων τεχνολογικών συστημάτων, με σπουδές και μεταπτυχιακή εκπαίδευση στην ψυχολογία (Level 7). Αναγνωρισμένο από το Ofqual (Office of Qualifications, UK Government). και διεθνείς πιστοποιήσεις από κορυφαία πανεπιστήμια όπως το Χάρβαρντ, το Johns Hopkins και το MIT κ.α στους τομείς των Νευροεπιστημών, της Γενετικής, της Συνθετικής Βιολογίας, της Ογκολογίας Ακριβείας, των Γενετικών Κυκλωμάτων της Βιοπληροφορικής της μηχανικής μάθησης και του προγραμματισμού καθώς και κρατικό δίπλωμα στον τομέα της ηλεκτρονικής.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους