Οδηγώ και ανοίγω το ραδιόφωνο, ψάχνω σταθμό και εκεί ακούγονται οι εξαγγελίες όλων των κομμάτων. 500 ευρώ ο ένας, 13ος μισθός ο άλλος, επίδομα έκτακτου επιδόματος ο τρίτος, ένας επιπλέον μισθός ο...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Κάποια στιγμή σηκώνω τα μάτια και βλέπω από την ταμπέλα ενός βενζινάδικου τη βενζίνη, 2,40 ευρώ.

Λίγο παρακάτω, αφού με έπιασε η ουρά, από το ανοιχτό παράθυρο του αυτοκινήτου, ακούω έναν άνθρωπο να ρωτάει τον βενζινοπώλη "με τι τιμή λες να ξεκινήσει το πετρέλαιο θέρμανσης φέτος;" "Με τις τωρινές τάσεις; Γύρω στα 2,10 και βλέπουμε!". Σταματάω στο φανάρι.

Η κίνηση αφόρητη, τα πάντα μποτιλιαρισμένα και όσο περίμενα κάποια στιγμή να προχωρήσουμε έστω πέντε μέτρα, μέσα σε όλο αυτό το πανηγύρι εκατομμυρίων, επιδομάτων και μισθών που μοίραζε το ραδιόφωνο, μου ήρθε μία πολύ απλή σκέψη.

Ρε παιδιά, πόσα πρέπει τελικά να δώσεις στον άνθρωπο για να καλύψεις όσα του παίρνει καθημερινά το κόστος ζωής; Μπορείς να του δώσεις 500 ευρώ, μπορείς να του δώσεις έναν 13ο μισθό, μπορείς να ονομάσεις την επόμενη ενίσχυση όπως θέλεις, αν όμως ταυτόχρονα ακριβαίνουν η ενέργεια, η βενζίνη, η θέρμανση, το σούπερ μάρκετ, η στέγη, οι υπηρεσίες, τα ασφάλιστρα και γενικά όσα χρειάζεται ένας άνθρωπος για να λειτουργήσει μέσα σε έναν μήνα, τότε δεν αρκεί να ρωτάς πόσα ευρώ τού έδωσες αλλά πρέπει να ρωτάς τι μπορούν πλέον να αγοράσουν αυτά τα ευρώ, ειδικά όταν οι πρώτες ύλες Σεπτεμβρίου άνοιξαν τον χορό των αυξήσεων για τον πρωτογενή τομέα με αυξήσεις από 100% μέχρι 300% και θα φτάσουν κάποια στιγμή και στον τελικό καταναλωτή μέσω των παρεχόμενων υπηρεσιών και προϊόντων.

Κάπου εκεί, ανάμεσα σε αυτές τις σκέψεις, θυμήθηκα και μία φράση που ακούστηκε πριν από λίγες ημέρες στο Action24. "Για να ψωνίζουμε πάει να πει ότι έχουμε, άρα κάπου τα βρίσκουμε", τάδε έφη το πολιτικό μου ίνδαλμα Άδωνις Γεωργιάδης.

Η συγκεκριμένη διατύπωση καταγράφηκε στη συνέντευξή του στο Action24.

Ωραία, ας κάνουμε λοιπόν λίγη Οικονομία Δημοτικού, διότι κάπου μπερδέψαμε την κατανάλωση με την οικονομική ευχέρεια.

Ο άνθρωπος δεν σταματά να τρώει όταν δεν του φτάνει ο μισθός, δεν σταματά να βάζει βενζίνη για να πάει στη δουλειά, δεν σταματά να αγοράζει γάλα για τα παιδιά του, φάρμακα, χαρτί υγείας ή ψωμί.

Το ότι συνεχίζει να ψωνίζει δεν αποδεικνύει ότι "έχει λεφτά" αλλά πρωτίστως ότι συνεχίζει να έχει ανάγκες.

Ω ναι! Ανάγκες! Μπορεί να κόβει από αλλού, να μη βάζει τίποτε στην άκρη, να τρώει τις αποταμιεύσεις του, να χρησιμοποιεί πιστωτική, να μεταθέτει λογαριασμούς για τον επόμενο μήνα, να βοηθιέται από τους γονείς του ή απλώς να έχει αντικαταστήσει το μοσχάρι με μακαρόνια. Στο POS όλα αυτά μπορεί να εμφανιστούν απλά και ψυχρά ως "κατανάλωση" αλλά από πουθενά όμως δεν ονομάζεται οικονομική άνεση.

Πάμε τώρα στο περίφημο 3%, διότι εδώ η συζήτηση γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρουσα.

Η ανάλυση που παρουσιάστηκε από τον Μιχάλη Αργυρού, προϊστάμενο του Οικονομικού Γραφείου του Πρωθυπουργού, βασίστηκε σε συγκεντρωτικά στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος για δαπάνες με ελληνικές κάρτες από τον Ιανουάριο του 2023 έως τον Ιούνιο του 2026.

Η δαπάνη την τέταρτη εβδομάδα του μήνα εμφανίζεται έως 3,4% χαμηλότερη από την πρώτη και στα σούπερ μάρκετ περίπου 3% χαμηλότερη.

Ε και; Μία χαρά τα είπε το πολιτικό μου ίνδαλμα.

Λοιπόν, ακούστε! Ναι, ναι, ναι! Δεν πιστεύω τίποτα από όλα αυτά και να σας πω γιατί δεν τα πιστεύω; Αυτό το 3% μας λέει κάτι απολύτως συγκεκριμένο και χρήσιμο, ότι η συνολική καταγεγραμμένη δαπάνη με κάρτες στα σούπερ μάρκετ δεν καταρρέει στο δεύτερο μισό του μήνα και αυτό και μόνο, μέχρι εκεί.

Δεν μας λέει ότι ο μισθός φτάνει, ούτε μας λέει πόσα χρήματα έχει στον λογαριασμό του ο μισθωτός στις 20 ή στις 28 του μήνα.

Δεν μας λέει πόσα χρωστάει, δεν μας λέει αν τραβάει από αποταμιεύσεις, δεν μας λέει αν χρησιμοποιεί πίστωση, και κυρίως δεν μας λέει ποιος ξοδεύει.

Βασικότατο και αυτό! Ο άνθρωπος των 900 ευρώ; Ο άνθρωπος των 1.500 ή εκείνος των 4.000; Αυτό είναι το πρόβλημα όταν παίρνεις ένα συγκεντρωτικό στατιστικό και προσπαθείς να το μετατρέψεις σε ακτινογραφία του πορτοφολιού κάθε Έλληνα.

Μπορεί, για παράδειγμα, οι χαμηλότερες εισοδηματικές ομάδες να περικόπτουν έντονα τις δαπάνες τους προς το τέλος του μήνα, ενώ οι υψηλότερες να τις διατηρούν ή ακόμη και να τις αυξάνουν.

Όμως, στο συνολικό άθροισμα μπορεί να δεις μια μικρή μεταβολή, όπως το 3% αλλά στην πραγματική ζωή μπορεί από κάτω από το χαλί να κρύβονται δύο εντελώς διαφορετικές Ελλάδες και για να είμαστε απολύτως ακριβείς η Τράπεζα της Ελλάδος δεν ανακοίνωσε ότι ο μισθός δεν τελειώνει στις 15. Τα συγκεντρωτικά δεδομένα συναλλαγών προέρχονταν από την Τράπεζα της Ελλάδος αλλά η ανάλυση και η ερμηνεία τους παρουσιάστηκαν από τον Μιχάλη Αργυρού.

Τώρα ας αφήσουμε για λίγο τα POS και ας βάλουμε δίπλα τους μερικούς ακόμη αριθμούς.

Το 2025, σύμφωνα με τη Eurostat, το 50,5% του πληθυσμού της Ελλάδας δήλωνε αδυναμία να αντιμετωπίσει μια απρόβλεπτη οικονομική δαπάνη, έναντι 29,2% στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δηλαδή περίπου ένας στους δύο ανθρώπους σε αυτή τη χώρα δεν έχει επαρκές οικονομικό περιθώριο για ένα ξαφνικό έξοδο.

Την ίδια χρονιά, το 27,5% του πληθυσμού της Ελλάδας βρισκόταν σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, δεύτερο υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ μετά τη Βουλγαρία με 29,0%. Άρα έχουμε μια χώρα όπου ένας στους δύο δυσκολεύεται να αντιμετωπίσει ένα απρόβλεπτο έξοδο, αλλά επειδή εξακολουθεί να περνά την κάρτα στο σούπερ μάρκετ, φτάνουμε στο αφελές συμπέρασμα "για να ψωνίζει, πάει να πει ότι έχει λεφτά". Λυπάμαι, όχι.

Για να ψωνίζει, πάει να πει ότι πρέπει να ζήσει, το αν έχει λεφτά είναι εντελώς διαφορετικό ερώτημα.

Για να είμαστε δίκαιοι, το πρόβλημα δεν είναι μία ατάκα ενός υπουργού ακόμα και αν είναι το πολιτικό μου ίνδαλμα, ούτε αφορά αποκλειστικά ένα κόμμα.

Το βαθύτερο πρόβλημα είναι ότι ολόκληρη η πολιτική συζήτηση κινδυνεύει να μετατραπεί σε δημοπρασία, 500 εγώ, 800 εσύ, 13ο μισθό εγώ, έκτακτο επίδομα επιδόματος εσύ, έναν ακόμη μισθό ο άλλος.

Μόνο που, αν το κόστος της καθημερινής ζωής τρέχει γρηγορότερα, όπως δείχνουν οι τάσεις της πιάτσας θα εκτοξευθεί, σε σχέση με το διαθέσιμο εισόδημα, τότε ένα μεγάλο μέρος αυτής της παροχολογίας καταλήγει να λειτουργεί σαν προσπάθεια να γεμίσεις μια μπανιέρα με νερό ενώ η τάπα έχει φύγει.

Ανοίγεις περισσότερο τη βρύση και πανηγυρίζεις ότι βάζεις νερό, ναι, βάζεις μόνο που από κάτω συνεχίζει να φεύγει.

Η πραγματική συζήτηση επομένως δεν είναι μόνο πόσα χρήματα θα μοιράσει κάθε κυβέρνηση ή πόσους επιπλέον μισθούς θα υποσχεθεί κάθε αντιπολίτευση αλλά είναι πολύ δυσκολότερη.

Πόσο πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα μένει στον άνθρωπο αφού πληρώσει τις υποχρεώσεις του για να ζήσει; Τι γίνεται με την αγοραστική δύναμη; Με το κόστος στέγασης; Με την ενέργεια; Με τα βασικά αγαθά; Με την αποταμίευση; Με το ιδιωτικό χρέος; Με τις ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις; Και κυρίως πώς κατανέμονται όλα αυτά ανάμεσα στα διαφορετικά εισοδηματικά στρώματα; Μισθός 1.000 ευρώ σε μια οικονομία όπου το αναγκαίο κόστος ζωής τον καταπίνει δεν γίνεται ξαφνικά επαρκής επειδή μία φορά τον χρόνο του προσθέσαμε 500 ευρώ.

Οι έκτακτες ενισχύσεις μπορούν να ανακουφίσουν πραγματικές ανάγκες, δεν πρέπει όμως να τις μπερδεύουμε με την αποκατάσταση της αγοραστικής δύναμης.

Άλλο πράγμα η ανακούφιση και άλλο η θεραπεία.

Διαφορετικά, μπορούμε να οδηγηθούμε και στο εξής αριστούργημα οικονομικής σκέψης που άνετα μπορεί μελλοντικά να ακουστεί από χείλη πολιτικών ή δημοσιογράφων, όπως το "αφού ο άστεγος αγόρασε σήμερα ένα κουλούρι, προφανώς δεν έχει οικονομικό πρόβλημα". Ε, όχι, παιδιά! Έτσι δεν γίνεται ούτε οικονομική ανάλυση ούτε σοβαρή ανάγνωση στατιστικών.

Αναλώνεστε σε ένα συμπέρασμα που ζητά από τα δεδομένα να απαντήσουν σε μια ερώτηση στην οποία τα συγκεκριμένα δεδομένα δεν μπορούν να απαντήσουν.

Κάπου εκεί μια κόρνα από το αυτοκίνητο πίσω μου με επανέφερε στις αισθήσεις μου.

Το φανάρι είχε γίνει πράσινο, έβαλα πρώτη και συνέχισα ενώ στο ραδιόφωνο εξακολουθούσαν να μοιράζουν λεφτά. Δημήτρης Ποντίκας (απλά ένας άνθρωπος)

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους