Original Post

Πλήρες Κείμενο:

«Λυκαυγές του Πολέμου». Η παρουσίαση του ιστορικού μυθιστορήματος του Νίκου Μαρίνου.

Εκεί όπου η Ιστορία ξυπνά πριν ακόμη ξημερώσει… Συνήθως οι πόλεμοι αρχίζουν όταν σηκώνονται τα όπλα.

Άλλοι όμως, έχουν αρχίσει πολύ νωρίτερα, μέσα σε μια σκέψη, σε μια διεκδίκηση, σε ένα φόβο, σε μια φιλοδοξία που κάποιος αποφάσισε να βαφτίσει πεπρωμένο.

Γιατί ο πόλεμος, πριν γίνει φωτιά, είναι πάντοτε μια ιδέα.

Γι’ αυτό τα μεγάλα ιστορικά μυθιστορήματα δεν έχουν πραγματικό ενδιαφέρον μόνο για το παρελθόν που αναπαριστούν.

Το ενδιαφέρον τους βρίσκεται στο ότι χρησιμοποιούν το παρελθόν για να μιλήσουν για το παρόν.

Για τον άνθρωπο που, χιλιάδες χρόνια τώρα, εξακολουθεί να κάνει τα ίδια λάθη με διαφορετικά ονόματα, να αγαπά με την ίδια ένταση, να φοβάται με τους ίδιους φόβους και να αναζητά στην εξουσία, στον έρωτα ή στη δόξα μια απάντηση στην αβεβαιότητα της ύπαρξής του.

Αυτόν τον κόσμο επιχειρεί να ανασυστήσει ο κ.Νίκος Μαρίνος στο πρώτο του μυθιστόρημα, «Λυκαυγές του Πολέμου», ένα ιστορικό αφήγημα τοποθετημένο στη μυκηναϊκή εποχή, στα χρόνια που προετοιμάζουν το έδαφος για τον Τρωικό Πόλεμο.

Από την Ιθάκη έως την Τροία, από τα ανάκτορα μέχρι τους τόπους όπου ο άνθρωπος μετατρέπεται σε λάφυρο, το βιβλίο κινείται μέσα σε έναν κόσμο όπου η πολιτική, η βία, η επιθυμία και η μοίρα αλληλοσυγκρούονται και συνυπάρχουν.

Και ο τίτλος του είναι το πρώτο μεγάλο κλειδί για να τον προσεγγίσει κανείς: «Λυκαυγές». Όχι φως.

Όχι ακόμη τουλάχιστον.

Η στιγμή εκείνη που η νύχτα δεν έχει φύγει, αλλά το σκοτάδι έχει αρχίσει να υποχωρεί.

Μια μεταιχμιακή ώρα, κατά την οποία κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα αν αυτό που έρχεται είναι ελπίδα ή απλώς η προετοιμασία μιας μεγαλύτερης καταστροφής.

Και πίσω από το λυκαυγές, ο πόλεμος.

Το βιβλίο μοιάζει να κατοικεί σε αυτή τη λεπτή γραμμή.

Στο πριν.

Εκεί όπου τίποτε δεν έχει ακόμη κριθεί, αλλά όλα έχουν ήδη αρχίσει να συμβαίνουν.

Οι άρχοντες συγκεντρώνουν δύναμη.

Οι συμμαχίες μετακινούνται.

Τα μυστικά αναζητούν διέξοδο.

Οι άνθρωποι ερωτεύονται χωρίς να γνωρίζουν ότι ο έρωτάς τους μπορεί να επηρεάσει την ισορροπία ολόκληρων κόσμων.

Η προσωπική μοίρα συναντά την Ιστορία και εκεί γεννιέται η μεγάλη τραγωδία: ο άνθρωπος πιστεύει πως επιλέγει ελεύθερα, ενώ την ίδια στιγμή κινείται μέσα σε ένα δίκτυο από συνθήκες, κληρονομιές, φόβους και αποφάσεις άλλων.

Τότε εμφανίζεται η λέξη που διατρέχει ολόκληρο το εγχείρημα: μοίρα.

Τι είναι άραγε η μοίρα; Ένας προδιαγεγραμμένος δρόμος; Ή το όνομα που δίνουμε εκ των υστέρων σε όλα όσα δεν μπορέσαμε να αλλάξουμε; Ο κ.Μαρίνος φαίνεται να ενδιαφέρεται ιδιαιτέρως για αυτή την αμφισημία.

Για το σημείο όπου το «έπρεπε να γίνει» συναντά το «θα μπορούσε να είχε γίνει αλλιώς». Γιατί ο άνθρωπος λατρεύει τη μοίρα όσο δεν αντέχει να αναλάβει όλο το βάρος των επιλογών του.

Και ο πόλεμος είναι εν τέλει η πιο ακραία μορφή αυτής της ανθρώπινης ανάγκης.

Όταν οι άνθρωποι πολεμούν, είναι ευκολότερο να πουν ότι «έτσι ήταν γραφτό», παρά να αναρωτηθούν ποιος πήρε την απόφαση, ποιος έδωσε την εντολή και ποιος θα μπορούσε να είχε σταματήσει τη φωτιά πριν γίνει πυρκαγιά.

Αυτό είναι που κάνει τον ιστορικό χρόνο του μυθιστορήματος τόσο ενδιαφέροντα.

Η μυκηναϊκή εποχή δεν λειτουργεί ως σκηνικό εποχής για να θαυμάσουμε απλώς πανοπλίες, ανάκτορα και ήρωες.

Γίνεται ένα εργαστήριο ανθρώπινης συμπεριφοράς.

Ένας κόσμος όπου η εξουσία, η τιμή, η κατοχή, η επιθυμία και η επιβίωση βρίσκονται σε διαρκή σύγκρουση.

Ένας κόσμος αρκετά παλιός ώστε να μοιάζει ξένος και, ταυτόχρονα, αρκετά οικείος ώστε να μας τρομάζει.

Γιατί οι άνθρωποι του Ομήρου δεν είναι τελικά τόσο μακριά από εμάς.

Αγαπούν, φοβούνται, προδίδουν, εκδικούνται, ονειρεύονται.

Και, όπως κι εμείς, ελπίζουν πως μπορούν να ξεγελάσουν τη μοίρα.

Στην παρουσίαση που πραγματοποιήθηκε στην αυλή του Λαογραφικού Μουσείου Αίγινας, αυτό το ταξίδι προς έναν ήδη γνωστό ιστορικά πόλεμο πήρε μια ιδιαίτερη διάσταση.

Το βιβλίο παρουσιάστηκε μπροστά σε ένα πολυπληθές κοινό και με τη συμμετοχή κορυφαίων προσωπικοτήτων σε ένα (ας μου επιτραπεί η έκφραση) all-star πάνελ.

Τον συντονισμό είχε ο δημοσιογράφος κ.Γιώργος Κακούσης, ενώ το βιβλίο προσέγγισαν από διαφορετικές αφετηρίες ο Ακαδημαϊκός, μέλος του Συμβουλίου Διοίκησης του ΕΚΠΑ, Καθηγητής Βυζαντινής Μουσικολογίας και Ψαλτικής Τέχνης κ.Αχιλλέας Χαλδαιάκης, η Ομότιμη Καθηγήτρια Προϊστορικής Αρχαιολογίας του ΕΚΠΑ κ.Νάγια Πολυχρονάκου-Σγουρίτσα και η Αντιπεριφερειάρχης Παιδείας Περιφέρειας Αττικής κ.Έρρικα Πρεζεράκου.

Αυτή η πολυφωνία δεν μοιάζει καθόλου τυχαία.

Γιατί ένα ιστορικό μυθιστόρημα χρειάζεται πολλά βλέμματα.

Και ο αναγνώστης προσπαθεί να τα ενώσει όλα αυτά, για να μπορέσει να δει όχι απλώς τί συνέβη, αλλά πώς θα μπορούσε να ήταν να ζεις μέσα σε αυτό που συνέβη.

Εδώ βρίσκεται και η αξία της μυθοπλασίας όταν συνομιλεί με την Ιστορία. Η Ιστορία μάς λέει ότι έγινε πόλεμος.

Η λογοτεχνία προσπαθεί να μας κάνει να ακούσουμε το βήμα εκείνου που έμεινε πίσω. Η Ιστορία καταγράφει πως μια πόλη έπεσε.

Το μυθιστόρημα αναρωτιέται ποια ήταν η τελευταία σκέψη εκείνου που την κοίταξε να καίγεται. Η Ιστορία γνωρίζει τους βασιλιάδες και τους ήρωες.

Η λογοτεχνία θυμάται και εκείνους που δεν κατάφεραν ποτέ να γίνουν ονόματα.

Το πραγματικό στοίχημα του βιβλίου δεν είναι να μας μεταφέρει απλώς στη μυκηναϊκή Ελλάδα, αλλά να μας δώσει πρόσβαση σε εκείνη την περιοχή όπου το ιστορικό γεγονός μετατρέπεται σε προσωπικό βίωμα.

Και αυτό έχει ιδιαίτερο βάρος σε μια εποχή σαν τη σημερινή, όπου οι λέξεις «πόλεμος», «πρόσφυγας», «απώλεια», «σύνορα» και «εξουσία» έχουν πάψει προ πολλού να ανήκουν μόνο στα βιβλία της Ιστορίας.

Ο πόλεμος δεν είναι αρχαίος.

Είναι απολύτως παρών.

Γι’ αυτό και ένα μυθιστόρημα που μιλά για έναν πόλεμο πριν από τον Τρωικό Πόλεμο μπορεί να γίνει, παραδόξως, ένα βιβλίο για το σήμερα.

Γιατί οι εποχές αλλάζουν.

Ο άνθρωπος όχι τόσο.

Ο κ.Νίκος Μαρίνος, γεννημένος στην Αθήνα το 1965 και μεγαλωμένος στην Αίγινα, έχει επαγγελματική πορεία που κινείται από την πληροφορική και την ηλεκτρολογία μέχρι την εκπαίδευση, τη δημόσια διοίκηση και την αυτοδιοίκηση.

Παράλληλα καλλιέργησε επί χρόνια την ενασχόλησή του με τη γραφή και την Ιστορία, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το ομηρικό ζήτημα και τη συνάντηση της αρχαίας παράδοσης με τη σύγχρονη οπτική.

Το μυθιστόρημα «Λυκαυγές του Πολέμου» αποτελεί την πρώτη του λογοτεχνική έκδοση και είναι καρπός μακράς ενασχόλησης και έρευνας.

Για έναν άνθρωπο που μεγάλωσε στην Αίγινα, ένα νησί όπου η Ιστορία δεν είναι ποτέ πολύ μακριά από το βλέμμα, η συγγραφή ενός έργου που επιστρέφει στις απαρχές του ελληνικού μυθολογικού κόσμου μοιάζει σαν μια προσωπική επιστροφή στις ρίζες της αφήγησης.

Από την Αίγινα της καθημερινότητας προς την Ιθάκη του μύθου και από εκεί προς την Τροία του πολέμου.

Ένα ταξίδι που δείχνει πόσο κοντά μπορούν να σταθούν η τοπική μνήμη και η παγκόσμια ανθρώπινη ιστορία.

Η εκδήλωση είχε επίσης τη δική της μουσική γλώσσα.

Ο κ.Αναστάσιος Στάβερης, με ταμπουρά, αρχαιοελληνική πανδουρίδα και κλασική κιθάρα, πλαισίωσε την παρουσίαση προσθέτοντας έναν ήχο που λειτούργησε σαν γέφυρα ανάμεσα στη σύγχρονη ώρα και σε έναν κόσμο τόσο μακρινό, ώστε να τον γνωρίζουμε περισσότερο μέσα από τις αφηγήσεις παρά από την άμεση εμπειρία.

Το παράδοξο κάθε καλού ιστορικού μυθιστορήματος, είναι ότι δεν μας γυρίζει πραγματικά στο παρελθόν, αλλά ότι μας επιστρέφει στο παρόν διαφορετικούς.

Και το «λυκαυγές» του τίτλου, δεν είναι τελικά η πρώτη χαραμάδα φωτός πριν από έναν πόλεμο, αλλά η ίδια η στιγμή που ο άνθρωπος, λίγο πριν όλα σκοτεινιάσουν, προλαβαίνει ακόμη να διακρίνει ποιον δρόμο πρέπει να πάρει.

Γιατί, αν η Ιστορία μας έχει διδάξει κάτι, είναι πως οι μεγαλύτερες καταστροφές δεν αρχίζουν πάντοτε μέσα στο σκοτάδι.

Μερικές φορές αρχίζουν την ώρα που ξημερώνει και όλοι πιστεύουν πως έρχεται το φως. Φωτό: Ειρήνη Κουνάδη / Ανέστης Κορνέζος Κείμενο: Ανέστης Κορνέζος Ηχοληψία / Φωτισμοί: Ηχοοπτική ήχος-εικόνα-φως Catering: Φώτης Πούντος

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους