💠Η λογοτεχνική μνήμη της Καλύμνου κάτω από την πλάκα της αδιαφορίας Σακελλάρης Καμπούρης Η Κάλυμνος δεν υπήρξε μονάχα το νησί των σφουγγαράδων, των καπεταναίων και των ανθρώπων που αναμετρήθηκαν με...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Υπήρξε και τόπος των Γραμμάτων και των Τεχνών.

Ένας τόπος που, παρά τη σκληρότητα της πέτρας του, γέννησε ζωγράφους, μουσικούς, ποιητές, λογοτέχνες και ανθρώπους του πνεύματος.

Κάποτε η Κάλυμνος ήταν ένα αληθινό στολίδι ανάμεσα στα νησιά του Αιγαίου, όχι μονάχα για τη ναυτοσύνη και την ιστορία της, αλλά και για την πνευματική της δημιουργία.

Δεν το λέμε από τοπική αυταρέσκεια ούτε για να στολίσουμε με εύκολους επαίνους το παρελθόν μας.

Το μαρτυρούν οι άνθρωποι που γεννήθηκαν εδώ και άφησαν το έργο τους να ταξιδέψει πολύ μακρύτερα από τα όρια του νησιού.

Από αυτή τη γη γεννήθηκε ο Γιάννης Μαγκλής, ένας από τους σημαντικότερους πεζογράφους της μεταπολεμικής Ελλάδας.

Ένας λογοτέχνης τιμημένος τρεις φορές με Κρατικό Λογοτεχνικό Βραβείο, που έβαλε μέσα στα βιβλία του τον μόχθο, τη θάλασσα, την αγωνία, την αδικία και την αξιοπρέπεια του απλού ανθρώπου.

Ένας συγγραφέας του οποίου το έργο εξακολουθεί να περιλαμβάνεται στα σχολικά βιβλία, την ίδια ώρα που παραμένει ελάχιστα γνωστό σε πολλά από τα παιδιά της ιδιαίτερης πατρίδας του.

Ένας λογοτέχνης που έκαμε γνωστή την Κάλυμνο στα πέρατα του κόσμου.

Που κατείχε έδρα σε Πανεπιστήμια της Ευρώπης.

Από την ίδια γη γεννήθηκε ο ποιητής και δάσκαλος Γιάννης Κλ. Ζερβός, όπως και πολλοί ακόμη δημιουργοί που υπηρέτησαν αθόρυβα αλλά ουσιαστικά τον πολιτισμό.

Δίπλα τους υπάρχουν και σύγχρονοι Καλύμνιοι λογοτέχνες, ποιητές, συγγραφείς, ζωγράφοι και μουσικοί, άνθρωποι που εξακολουθούν να δημιουργούν και να κρατούν ζωντανή την πνευματική φωνή του τόπου.

Κι όμως, πολλά από αυτά τα ονόματα παραμένουν άγνωστα στη νεολαία της Καλύμνου.

Πολλοί νέοι δεν γνωρίζουν ποιος ήταν ο Γιάννης Μαγκλής, γιατί το έργο του κατέχει ξεχωριστή θέση στη νεοελληνική πεζογραφία και ποιο κομμάτι της καλύμνικης ψυχής διέσωσε μέσα στις σελίδες του.

Δεν γνωρίζουν τον Γιάννη Ζερβό ούτε τους νεότερους δημιουργούς που γράφουν, εκδίδουν και δημιουργούν σήμερα πάνω σε αυτό το νησί.

Μαζί με τη λογοτεχνική μνήμη υποχωρούν η καλλιέργεια της γλώσσας, η σωστή εκφορά του λόγου, η ευγένεια του δημόσιου διαλόγου και το ήθος που γεννά η ουσιαστική παιδεία.

Και αυτό είναι πράγματι ντροπή.

Όχι ντροπή για τα παιδιά και τους νέους, αλλά για όλους εκείνους που είχαν την ευθύνη να τους παραδώσουν την πνευματική κληρονομιά του τόπου και δεν το έκαναν.

Η "αγνωσία" και ο προβληματικός τρόπος έκφρασης που οφείλεται στην αδιαφορία για τα γράμματα που δεν εμφυσήθηκαν στο πνέυμα των νέων, είναι η ντροπή.

Κανένα παιδί δεν γεννιέται γνωρίζοντας τη μνήμη της πατρίδας του.

Κάποιος οφείλει να του την παραδώσει.

Η οικογένεια, το σχολείο, οι εκπαιδευτικοί, οι πνευματικοί άνθρωποι, αλλά και ο ίδιος ο Δήμος, που δεν μπορεί να θυμάται τον πολιτισμό μόνο όταν χρειάζεται μία τελετή, μία φωτογραφία ή έναν πανηγυρικό λόγο. Στην Κάλυμνο, ό,τι σχετικό με τη λογοτεχνία κατορθώνει ακόμη να αναπνέει, στηρίζεται κυρίως στην επιμονή ιδιωτών.

Σε εκπαιδευτικούς, συλλόγους, συγγραφείς και απλούς ανθρώπους που διαθέτουν προσωπικό χρόνο, κόπο και συχνά δικά τους χρήματα, για να κρατήσουν αναμμένο ένα μικρό καντήλι πνευματικής ζωής.

Βεβαίως, κατά καιρούς πραγματοποιούνται και μεμονωμένες δημοτικές εκδηλώσεις.

Κάθε τέτοια πρωτοβουλία είναι καλοδεχούμενη.

Μία εκδήλωση, όμως, όσο αξιόλογη κι αν είναι, δεν συγκροτεί πολιτιστική πολιτική.

Μία βραδιά αφιερωμένη σε έναν λογοτέχνη δεν αναπληρώνει δεκαετίες αδράνειας ούτε δημιουργεί από μόνη της σχέση των νέων με το βιβλίο.

Η μνήμη δεν μπορεί να λειτουργεί επετειακά.

Χρειάζεται συνέχεια, καλλιέργεια, διάρκεια και θεσμούς.

Ακόμη χειρότερο είναι αυτό που συναντούν συχνά οι άνθρωποι που προσέρχονται στις δημοτικές αρχές με συγκεκριμένες προτάσεις, σχέδια και ιδέες.

Ακούν πρώτα τη φιλική πρόσκληση: "Έλα από το γραφείο μου". "Στείλε μου πρόταση". Ύστερα ακολουθούν τα γνωστά: "Θα το δούμε". "Θα το συζητήσουμε". "Θα το εξετάσουμε". Μία χειραψία, λίγα καλά λόγια, ένα καθησυχαστικό χαμόγελο και κατόπιν σιωπή.

Γίνονται άφαντοι.

Η κοροϊδία δεν εκδηλώνεται πάντοτε με προσβολές.

Μπορεί να μιλά ευγενικά, να υπόσχεται ενδιαφέρον, να ζητά υπομονή και να παραπέμπει διαρκώς τα πάντα στην επόμενη συνεδρίαση, στην επόμενη χρονιά ή ...στην επόμενη δημοτική θητεία.

Όταν η πρόσκληση "έλα από το γραφείο μου" δεν οδηγεί ποτέ σε απόφαση αλλά ούτε και σε εμφάνιση του προσκαλούντος και όταν το "θα" δεν συνοδεύεται από χρονοδιάγραμμα, υπεύθυνο και συγκεκριμένη πράξη, τότε η υπόσχεση παύει να αποτελεί δέσμευση.

Μετατρέπεται σε εμπαιγμό.

Όταν, μάλιστα, αυτή η συμπεριφορά επαναλαμβάνεται από δημοτική αρχή σε δημοτική αρχή, δεν μπορεί πλέον να ονομάζεται απλή παράλειψη.

Γίνεται σταθερή πολιτική αναβολής, η οποία κουράζει τους ανθρώπους, αποδυναμώνει τις πρωτοβουλίες τους και τελικά τους οδηγεί στην παραίτηση.

Να εξαντληθούν εκείνοι που ζητούν, ώστε να ησυχάσουν εκείνοι που υποσχέθηκαν.

Οι δήμαρχοι, όμως, δεν κρίνονται από το πόσες φορές είπαν σε κάποιον "έλα από το γραφείο μου" και μετά γίνηκαν αφανείς.

Κρίνονται από το πόσες ιδέες βγήκαν από εκείνο το γραφείο και έγιναν έργο.

Η πολιτιστική πολιτική δεν είναι μερικές καλοκαιρινές εκδηλώσεις, πανηγύρια, μικρόφωνα, εξέδρες και φωτογραφίες.

Τα πανηγύρια έχουν τη θέση τους στην παράδοση και στην κοινωνική ζωή του νησιού, αλλά δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τη λογοτεχνική παιδεία.

Πολιτισμός δεν είναι μόνο η ψυχαγωγία.

Είναι πρωτίστως η συνείδηση και η μνήμη ενός τόπου.

Πολιτιστική πολιτική σημαίνει σταθερό πρόγραμμα γνωριμίας των μαθητών με τους Καλύμνιους λογοτέχνες, παλιούς και σύγχρονους.

Σημαίνει δημοτικό λογοτεχνικό αρχείο, επανεκδόσεις εξαντλημένων έργων, αγορά βιβλίων για την στελέχωση σχολικών βιβλιοθηκών, δημόσιες αναγνώσεις, επισκέψεις συγγραφέων στα σχολεία, εργαστήρια δημιουργικής γραφής, διαλέξεις, εκθέσεις και ουσιαστικά αφιερώματα.

Σημαίνει μία δημοτική βιβλιοθήκη ζωντανή, ανοιχτή στους νέους και όχι έναν χώρο που απλώς φυλάσσει σιωπηλά βιβλία.

Σημαίνει την καθιέρωση ενός ετήσιου λογοτεχνικού θεσμού με το όνομα του Γιάννη Μαγκλή και του Γιάννη Ζερβού.

Σημαίνει μία προτομή σε δημόσιο χώρο, όχι ως άψυχο διακοσμητικό αντικείμενο, αλλά ως αφορμή ώστε οι νέοι να ρωτούν ποιος ήταν αυτός ο άνθρωπος.

Σημαίνει ακόμη τη σταθερή παρουσία της τοπικής λογοτεχνίας στα σχολεία, στις βιβλιοθήκες και στις πολιτιστικές εκδηλώσεις του νησιού.

Σημαίνει, τέλος, αναγνώριση και ουσιαστική στήριξη των σύγχρονων δημιουργών.

Γιατί ένας τόπος που τιμά μόνο τους νεκρούς του (αν τους τιμά), ενώ αγνοεί τους ζωντανούς του, δεν υπηρετεί πραγματικά τον πολιτισμό.

Απλώς τον μνημονεύει για εντυπωσιασμό, όταν εκείνος δεν μπορεί πια να ενοχλήσει.

Δεν ζητά κανείς χάρη για τους λογοτέχνες.

Ζητά το αυτονόητο χρέος απέναντι στη συλλογική μνήμη.

Η λογοτεχνία είναι η μνήμη μιας κοινότητας.

Είναι ο τρόπος με τον οποίο ένας τόπος θυμάται ποιος υπήρξε, πώς πόνεσε, πώς αγάπησε, πώς ταξίδεψε και πώς αντιστάθηκε.

Χωρίς αυτή τη μνήμη, ένας λαός δεν γνωρίζει τον εαυτό του.

Υπάρχει μέσα στον χρόνο, αλλά δεν ξέρει από πού έρχεται ούτε προς τα πού βαδίζει.

Η στάση των Δημοτικών αρχών ως τώρα, δείχνει οτι βολεύονται στην αμάθεια των κατοίκων και κατά κόρον της αυριανής κοινωνίας.

Τα ονόματα του Γιάννη Μαγκλή, του Γιάννη Ζερβού και τόσων άλλων δεν επιτρέπεται να παραμένουν θαμμένα κάτω από την πλάκα της δημοτικής αδιαφορίας.

Δεν ανήκουν στα συρτάρια κανενός γραφείου ούτε στις ανεκπλήρωτες υποσχέσεις κανενός δημάρχου.

Ανήκουν στα παιδιά της Καλύμνου.

Ανήκουν στα σχολεία, στις βιβλιοθήκες, στις πλατείες και στην καθημερινή ζωή του νησιού. Ο Καλύμνιος οφείλει και θέλει να είναι υπερήφανος για τα διαχρονικά μνημεία που άφησαν πίσω τους οι λογοτέχνες του.

Οι δήμαρχοι έρχονται και παρέρχονται.

Η λογοτεχνική μνήμη ενός τόπου, όμως, ανήκει στους αιώνες. Η Κάλυμνος δεν χρειάζεται άλλα "θα". Ούτε άλλες κενές προσκλήσεις του τύπου "έλα από το γραφείο μου" και "παρουσίασέ μου πρόταση" γιατί ούτε στο γραφείο σου βρίσκεσαι, ούτε την πρόταση ενδιαφέρεσαι να διαβάσεις. Η Κάλυμνος χρειάζεται έργο, συνέχεια, χρονοδιάγραμμα και προπάντων πολιτιστική συνείδηση.

Χρειάζεται μία δημοτική αρχή που δεν θα αντιμετωπίζει τους ανθρώπους του πνεύματος ως ενοχλητικούς επισκέπτες, αλλά ως φορείς της ζωντανής μνήμης του νησιού.

Το νησί εξακολουθεί να διαθέτει φωνή.

Εκείνο που του λείπει είναι η θεσμική βούληση να την ακούσει.

Υπάρχουν, όμως, ακόμη άνθρωποι εδώ που βαστούν την πένα.

Και η πένα, όπως είναι γνωστό, γράφει την Ιστορία.

Γράφει, όμως, και ποιοι υπηρέτησαν τη μνήμη αυτού του τόπου και ποιοι την έθαψαν κάτω από την αδιαφορία και τις υποσχέσεις. Δεν ξέρω αν είναι μόνο δική μου άποψη... εγώ αυτά βλέπω όμως.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους