Original Post

Πλήρες Κείμενο:

ΗΜΕΡΑ ΜΝΗΜΗΣ 14 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ . Οι κραυγές ακούγονταν μίλια μακριά, μέσα στη θάλασσα.

Σαν σήμερα, το 1922, ο Τζορτζ Γουόρντ Πράις στεκόταν στο κατάστρωμα ενός βρετανικού πολεμικού πλοίου και έβλεπε μια ολόκληρη πόλη να καίγεται.

Μπροστά του υψωνόταν αυτό που ο ίδιος περιέγραψε ως «ένα αδιάσπαστο τείχος φωτιάς, μήκους δύο μιλίων». Τα νερά κάτω από τις φλόγες είχαν πάρει ένα χρώμα χαλκοκόκκινο.

Ανάμεσα σε εκείνο το τείχος φωτιάς και τη θάλασσα, εκατοντάδες χιλιάδες απελπισμένοι άνθρωποι ήταν εγκλωβισμένοι στη στενή παραλιακή ζώνη.

Στην πλειονότητά τους ήταν Έλληνες και Αρμένιοι.

Μητέρες έσφιγγαν στην αγκαλιά τους τα παιδιά τους.

Οικογένειες κουβαλούσαν ό,τι είχαν καταφέρει να διασώσουν.

Ηλικιωμένοι κείτονταν εξαντλημένοι πάνω στις πέτρες.

Ο κόσμος ωθούνταν προς το νερό, μόνο και μόνο για να διαπιστώσει ότι τα πλοία που ήταν αγκυροβολημένα ανοιχτά δεν έρχονταν για να τους παραλάβουν.

Πίσω τους, η Σμύρνη καιγόταν.

Μπροστά τους, τα πολεμικά πλοία του πολιτισμένου κόσμου παρακολουθούσαν.

Η πόλη υπήρξε ένα από τα κοσμήματα της ανατολικής Μεσογείου.

Εκεί ζούσαν και εργάζονταν Έλληνες, Αρμένιοι, Τούρκοι, Εβραίοι, Ευρωπαίοι και Αμερικανοί.

Οι εκκλησίες, τα σχολεία, οι επιχειρήσεις, τα θέατρα και τα καφενεία της καθιστούσαν τη Σμύρνη μία από τις πιο ακμάζουσες και κοσμοπολίτικες πόλεις της περιοχής.

Η χριστιανική της ιστορία ήταν παλαιότερη από την ιστορία των περισσότερων εθνών. Η Σμύρνη ήταν μία από τις επτά εκκλησίες στις οποίες απευθύνεται το βιβλίο της Αποκάλυψης.

Τον δεύτερο αιώνα, ο επίσκοπός της, ο Άγιος Πολύκαρπος, οδηγήθηκε ενώπιον των ρωμαϊκών αρχών και διατάχθηκε να απαρνηθεί τον Χριστό.

Εκείνος αρνήθηκε και κάηκε ζωντανός.

Τώρα, σχεδόν δεκαοκτώ αιώνες αργότερα, η χριστιανική πόλη επρόκειτο να αφανιστεί.

Η καταστροφή δεν ξεκίνησε στη Σμύρνη.

Αποτέλεσε την τελευταία, φρικτή πράξη στον αφανισμό των αρχαίων χριστιανικών κοινοτήτων της Μικράς Ασίας.

Κατά τα τελευταία χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, οι Αρμένιοι, οι Ασσύριοι και οι Οθωμανοί Έλληνες είχαν υποστεί εκτοπισμούς, πορείες θανάτου, σφαγές, αναγκαστικούς εξισλαμισμούς και την καταστροφή των χωριών τους.

Το τουρκικό εθνικιστικό κίνημα, που αναδύθηκε μέσα από τα ερείπια της αυτοκρατορίας, συνέχισε την προσπάθεια δημιουργίας ενός θρησκευτικά και εθνοτικά ομοιογενούς τουρκικού κράτους. Η Σμύρνη ήταν το μέρος όπου κατέφευγαν οι επιζώντες, όταν δεν υπήρχε πια άλλο καταφύγιο.

Μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1922, η ελληνική στρατιωτική εκστρατεία στη Μικρά Ασία είχε καταρρεύσει.

Ο υποχωρών ελληνικός στρατός διέπραξε ωμότητες εις βάρος Τούρκων αμάχων ως αντίποινα για τις τουρκικές σφαγές Ελλήνων και Α Ωστόσο, οι άμαχοι που είχαν συγκεντρωθεί στη Σμύρνη δεν αποτελούσαν στρατό.

Πολλοί ήταν πρόσφυγες που είχαν ήδη γλιτώσει μία φορά από διωγμούς.

Πίστευαν ότι η παρουσία αμερικανικών, βρετανικών, γαλλικών και ιταλικών πολεμικών πλοίων στο λιμάνι θα τους προστάτευε.

Έκαναν λάθος.

Τα στρατεύματα των Τούρκων εθνικιστών εισήλθαν στη Σμύρνη στις 9 Σεπτεμβρίου.

Αρχικά, η κατοχή φαινόταν σχετικά ελεγχόμενη.

Ακολούθησαν λεηλασίες, δολοφονίες και σεξουαλική βία. Σπίτια Αρμενίων και Ελλήνων παραβιάστηκαν.

Άνδρες σύρθηκαν βίαια μακριά.

Γυναίκες χάθηκαν μέσα σε κτίρια.

Ξένοι κάτοικοι ανέφεραν ότι έβλεπαν πτώματα στους δρόμους.

Ένα από τα πρώτα εξέχοντα θύματα ήταν ο Χρυσόστομος, ο Ελληνορθόδοξος Μητροπολίτης Σμύρνης.

Ο ηλικιωμένος ιεράρχης είχε αρνηθεί να εγκαταλείψει το ποίμνιό του. Ο Τούρκος διοικητής Νουρεντίν Πασάς τον κάλεσε σε απολογία, τον κατηγόρησε και στη συνέχεια τον παρέδωσε σε ένα εχθρικό πλήθος.

Το μαινόμενο πλήθος χτύπησε και ακρωτηρίασε τον Χρυσόστομο προτού τον σκοτώσει. Οι Γάλλοι στρατιώτες που φέρονται να έγιναν μάρτυρες της δολοφονίας είχαν λάβει εντολή να μην παρέμβουν.

Τέσσερις ημέρες αργότερα, στις 13 Σεπτεμβρίου, ξέσπασαν οι πυρκαγιές. Η Μίνι Μιλς, Αμερικανίδα ιεραπόστολος και διευθύντρια του Αμερικανικού Κολεγίου Θηλέων της πόλης, παρακολουθούσε τα γεγονότα από το σχολείο.

Αργότερα κατέθεσε ότι έβλεπε Τούρκους στρατιώτες να μεταφέρουν δοχεία με πετρέλαιο μέσα σε κτίρια. «Μπορούσα να δω καθαρά τους Τούρκους να μεταφέρουν τενεκέδες με πετρέλαιο στα σπίτια», θυμόταν η ίδια.

Αμέσως μετά ξεπηδούσαν φλόγες.

Άλλοι ξένοι μάρτυρες ανέφεραν ότι είδαν Τούρκους στρατιώτες να διασκορπίζουν εύφλεκτο υγρό, να τοποθετούν εμπρηστικά υλικά μέσα σε κτίρια και να βάζουν φωτιά σε διάφορα σημεία της αρμενικής συνοικίας.

Η κυβέρνηση της σύγχρονης Τουρκίας αμφισβητεί εδώ και καιρό την ευθύνη για την έναρξη της πυρκαγιάς, ενώ εναλλακτικές εκδοχές έχουν επιρρίψει την ευθύνη σε Αρμένιους ή Έλληνες.

Ωστόσο, πολυάριθμοι Αμερικανοί, Βρετανοί και Ευρωπαίοι αυτόπτες μάρτυρες απέδωσαν τον εμπρησμό στα τουρκικά στρατεύματα.

Το γεγονός ότι οι ελληνικές και αρμενικές συνοικίες καταστράφηκαν, ενώ μεγάλο μέρος της τουρκικής συνοικίας γλίτωσε από τις φλόγες, ενίσχυσε το συμπέρασμά τους.

Αυτό που δεν μπορεί να αμφισβητηθεί βάσιμα είναι όσα ακολούθησαν.

Ο άνεμος έσπρωχνε τις φλόγες προς την προκυμαία.

Η φωτιά μεταδιδόταν από σπίτι σε σπίτι και από δρόμο σε δρόμο.

Τουρκικά στρατεύματα απέκλεισαν πολλές οδούς διαφυγής από την παραλιακή ζώνη.

Όσοι επιχειρούσαν να περάσουν μέσα από τις γραμμές τους κινδύνευαν να πέσουν θύματα ληστείας, ξυλοδαρμού, σύλληψης ή θανάτωσης.

Οι άνδρες σε ηλικία στράτευσης χωρίζονταν από τις οικογένειές τους και...οδηγήθηκαν μακριά για να εκτοπιστούν στο εσωτερικό της χώρας.

Πολλοί δεν επέστρεψαν ποτέ.

Κάποιοι πρόσφυγες ρίχτηκαν στο λιμάνι.

Μητέρες έμπαιναν στο νερό κρατώντας τα μωρά τους ψηλά, πάνω από τα κεφάλια τους.

Άλλοι προσπαθούσαν να κολυμπήσουν προς τα πλοία των Συμμάχων.

Οι βάρκες απομακρύνονταν καθώς απελπισμένα χέρια άπλωναν για να τις φτάσουν.

Οι ναύτες στα ξένα πλοία άκουγαν τις κραυγές. Ο Τζορτζ Γουόρντ Πράις έγραψε ότι οι «μανιώδεις κραυγές απόλυτου τρόμου» ακούγονταν πάνω από το νερό σε απόσταση μιλίων.

Αμερικανοί αξιωματικοί του ναυτικού περιέγραψαν την προκυμαία ως μια συμπαγή μάζα ανθρώπων, εγκλωβισμένων ανάμεσα στις φλόγες και τη θάλασσα.

Τα συμμαχικά πλοία διέθεταν πληρώματα, πυροβόλα, λέμβους και χώρο στα καταστρώματά τους.

Αυτό που δεν είχαν ήταν εντολές να σώσουν τον πληθυσμό.

Οι κυβερνήσεις της Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών είχαν κουραστεί από τον πόλεμο.

Οι ηγέτες τους δεν επιθυμούσαν μια σύγκρουση με τον νικηφόρο στρατό του Μουσταφά Κεμάλ.

Εξέταζαν ήδη το ενδεχόμενο διπλωματικών σχέσεων, εμπορικών συμφωνιών και πρόσβασης στη νέα Τουρκία.

Οι πρόσφυγες της Σμύρνης είχαν καταστεί ενοχλητικοί.

Κάποιοι θαρραλέοι ναύτες, ιεραπόστολοι, διπλωμάτες και εθελοντές ανθρωπιστικών οργανώσεων αψήφησαν ή διεύρυναν τα όρια των εντολών τους για να σώσουν ζωές.

Έβγαζαν επιζώντες από το νερό, προσέφεραν καταφύγιο σε παιδιά, μοίραζαν τρόφιμα και μετέφεραν πρόσφυγες σε ασφαλές μέρος.

Ανάμεσά τους ήταν ο Άσα Τζένινγκς, ένας μικρόσωμος Αμερικανός πάστορας των Μεθοδιστών με σωματική αναπηρία, ο οποίος αρνήθηκε να δεχτεί ότι δεν μπορούσε να γίνει τίποτα. Ο Τζένινγκς βοήθησε στη συγκέντρωση πλοίων και οργάνωσε μια επιχείρηση εκκένωσης που τελικά μετέφερε τεράστιο αριθμό προσφύγων απέναντι, στο Αιγαίο.

Όμως, προτού φτάσει η σωτηρία, οι άνθρωποι στην προκυμαία υπέμειναν ημέρες πείνας, δίψας, τρόμου και αποχωρισμού.

Ο ακριβής αριθμός των νεκρών δεν θα γίνει ποτέ γνωστός.

Οι εκτιμήσεις ποικίλλουν σημαντικά.

Χιλιάδες άνθρωποι δολοφονήθηκαν, κάηκαν, πνίγηκαν ή πέθαναν κατά τη διάρκεια των εκτοπίσεων που ακολούθησαν.

Εκατοντάδες χιλιάδες εκδιώχθηκαν οριστικά από τις εστίες τους. Ο Αμερικανός πρόξενος Τζορτζ Χόρτον πέρασε τις τελευταίες του ώρες στη Σμύρνη υπογράφοντας άδειες διέλευσης για όσους δικαιούνταν αμερικανική προστασία.

Αναχώρησε τη στιγμή που η πόλη καιγόταν.

Αναπολώντας τα γεγονότα, ο Χόρτον έγραψε ότι μία εντύπωση υπερίσχυε όλων των άλλων: «Ένα αίσθημα ντροπής που ανήκα στο ανθρώπινο γένος». Όταν οι φλόγες έσβησαν, οι ελληνικές και αρμενικές συνοικίες είχαν μετατραπεί σε στάχτη.

Τα χριστιανικά ιδρύματα της Σ Κοινότητες που είχαν επιβιώσει από ρωμαϊκούς διωγμούς, εισβολές, πολέμους και αιώνες οθωμανικής κυριαρχίας εξαφανίστηκαν από τα εδάφη όπου είχαν κηρύξει οι απόστολοι και είχαν υψωθεί οι πρώτες εκκλησίες. - Τόνι Βαλερίνο απο Maria Nikolakaki

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους