Original Post

Πλήρες Κείμενο:

17 Αυγούστου 1922, Μικρά Ασία Στο Αλή Βεράν, που αργότερα από τους Έλληνες στρατιώτες ονομάστηκε "Κοιλάδα του Θανάτου", περικυκλώθηκαν περίπου 25.000 άνδρες των Μεραρχιών του Νικόλαου Τρικούπη, που είχαν ήδη χάσει την συνοχή τους Ο Τρικούπης καταγόταν από την γνωστή οικογένεια Τρικούπη: ήταν ανηψιός του πρωθυπουργού Χαρίλαου Τρικούπη και διοικούσε το Α' Σώμα Στρατού στη Μικρά Ασία Οι άνδρες των εναπομεινάντων Μεραρχιών ήταν μετά την αντεπίθεση του Κεμάλ στο Αφιόν Καραχισάρ εξαντλημένοι από τις προηγούμενες σκληρές συγκρούσεις πέντε ημερών, πεινασμένοι και σχεδόν χωρίς πυρομαχικά Όμως αυτοί οι άνδρες αντιμετώπισαν στο Αλή Βεράν τις καλύτερες διαθέσιμες μονάδες του κεμαλικού στρατού, που διοικούσε ο ίδιος ο Κεμάλ Αυτές είχαν καταλάβει τα γύρω υψώματα και χτυπούσαν τους Έλληνες με πυροβολικό, πολυβόλα και άπειρα πυρομαχικά, που είχαν εξασφαλίσει από τους πρώην συμμάχους μας (κυρίως τη Γαλλία) Ο Υποστράτηγος Νικόλαος Τρικούπης, αφού είχε διατάξει βιαστική οπισθοχώρηση από το Αφιόν Καραχισάρ βασιζόμενος σε μη διασταυρωμένες πληροφορίες, οδήγησε τις μεραρχίες προς τα δυτικά και το Αλή Βεράν Μαζί του είχε πολλούς τραυματίες Αυτή η απόφαση ήταν μοιραία, καθώς οι άνδρες του αποκόπηκαν από τις υπόλοιπες ελληνικές δυνάμεις και εγκλωβίστηκαν στα στενά στην Κοιλάδα του Αλή Βεράν, που μετατράπηκε σε παγίδα θανάτου για τους Έλληνες Ο τουρκικός στρατός είχε ήδη προλάβει να τοποθετηθεί σε κρίσιμα υψώματα και είχε κλείσει την διέξοδο Οι τηλεφωνικές γραμμές είχαν καταστραφεί Η επικοινωνία γινόταν μόνο με έφιππους αγγελιαφόρους, πολλοί από τους οποίους δεν επέστρεφαν ποτέ από την αποστολή τους Ανάμεσα στους μαχόμενους Έλληνες βρισκόταν ο Συνταγματάρχης Κωνσταντίνος Τσάκαλος από το Μεσολόγγι, που ήταν διοικητής του 2ου Συντάγματος Πεζικού Ο Κωνσταντίνος Τσάκαλος ήταν μπαρουτοκαπνισμένος και εξαιρετικά καταρτισμένος στρατιωτικός με σπουδές στην Ιταλία Είχε λάβει μέρος στους Βαλκανικούς Πολέμους, αλλά και στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο στο Μακεδονικό Μέτωπο με τον Στρατό της Εθνικής Αμύνης, ακολουθώντας ήδη από το 1916 τον Βενιζέλο Τον Μάιο του 1919, αποβιβάστηκε στη Σμύρνη ως διοικητής του 5ου Συντάγματος Πεζικού και υπηρέτησε στην περιοχή του Αϊδινίου Μετά τις χαμένες εκλογές του Βενιζέλου τον Νοέμβριο του 1920, έπεσε σε δυσμένεια από τους αντιβενιζελικούς, που τον απέσυραν από την Μικρά Ασία Αργότερα τον επανέφεραν και τον τοποθέτησαν διοικητή Συντάγματος νεοσυλλέκτων στα μετόπισθεν Όμως τον Ιούλιο του 1922, λίγο πριν την τελική τουρκική αντεπίθεση, τοποθετήθηκε διοικητής του 2ου Συντάγματος Πεζικού, κάτω από τη διοίκηση του Τρικούπη και βρέθηκε πάλι στην πρώτη γραμμή του πυρός Έτσι ο Κωνσταντίνος Τσάκαλος, μετά την υποχώρηση στο Αφιόν Καραχισάρ, βρέθηκε με το Σύνταγμά του στο Αλή Βεράν περικυκλωμένος από τους Τούρκους του Κεμάλ Ο Τσάκαλος ήξερε πως, αν το 2ο Σύνταγμα υποχωρούσε άτακτα, ολόκληρη η ελληνική φάλαγγα θα διαλυόταν και χιλιάδες στρατιώτες ή θα σκοτώνονταν ή θα έπεφταν αιχμάλωτοι στα χέρια των Τούρκων Η θέση του 2ου Συντάγματος ήταν το κλειδί της άμυνας Έτσι, αντί να το βάλει στα πόδια ή να διαλέξει την παράδοση, ο Τσάκαλος έμεινε δίπλα στους άνδρες του H αντίσταση του Συντάγματος υπό τις οδηγίες του υπήρξε επική Οι άνδρες του επιτέθηκαν επανειλημμένα για να ανοίξουν δίοδο μέσα από τον τουρκικό κλοιό για τους Έλληνες στρατιώτες, όμως κάθε προσπάθεια συναντούσε πυκνά πυρά από τους Τούρκους, που καλά προστατευμένοι θέριζαν τους Έλληνες με πολυβόλα από τα γύρω υψώματα Κατά τη διάρκεια των σκληρών συγκρούσεων ο Κωνσταντίνος Τσάκαλος έπεσε μαχόμενος Υπάρχουν αναφορές πως οβίδες τού διέλυσαν και τα δύο πόδια, όμως εκείνος συνέχισε να μάχεται Οι στρατιώτες του τον τοποθέτησαν πάνω σε έναν βράχο και εκείνος εξακολουθούσε να δίνει οδηγίες και να ρωτά για την έκβαση της μάχης ώσπου κατέληξε Λίγες ημέρες αργότερα, στις 20 Αυγούστου 1922, ο Υποστράτηγος και Διοικητής του Α' Σώματος Στρατού Νικόλαος Τρικούπης παραδόθηκε στον Κεμάλ Μαζί με αυτόν έπεσαν στα χέρια των Τούρκων οι άντρες των διαλυμένων Μεραρχιών του που δεν είχαν σκοτωθεί στην "Κοιλάδα του Θανάτου" Αυτοί οδηγήθηκαν σε στρατόπεδα και εξοντώθηκαν μαζικά από την κακομεταχείριση των Τούρκων, την έλλειψη καθαρού νερού, την απουσία τροφής και υγειονομικής περίθαλψης και τις μεταδοτικές ασθένειες, τη δυσεντερία και τον τύφο Το Μικρασιατικό Μέτωπο είχε καταρρεύσει Αμέσως μετά η άτακτη, ασύντακτη υποχώρηση των εναπομεινάντων στρατιωτών σε μικρές ομάδες προς τα παράλια εξελίχτηκε στη μεγαλύτερη τραγωδία της νεότερης ελληνικής ιστορίας Ανάμεσα στους στρατιώτες που κατάφεραν να φτάσουν τελικά με τα πόδια στην Σμύρνη και να περάσουν με πλοία στην Ελλάδα βρίσκονταν και άντρες που είχαν καταφέρει να ξεφύγουν από την παγίδα θανάτου του Αλή Βεράν χάρη στις υπεράνθρωπες προσπάθειες του Συνταγματάρχη Κωνσταντίνου Τσάκαλου και του Συντάγματος του Ο Κωνσταντίνος Τσάκαλος δεν απέκτησε την αναγνωρισιμότητα που γνώρισαν άλλοι αξιωματικοί, που έλαβαν μέρος στην Μικρασιατική Εκστρατεία Δεν έχουμε για αυτόν ούτε μια γραμμή στα σχολικά βιβλία ιστορίας Δε γύρισε ποτέ πίσω στην Ελλάδα από τη Μικρά Ασία, δεν οργάνωσε επαναστάσεις και στρατιωτικά κινήματα, δεν έγινε βουλευτής και υπουργός στις ελληνικές κυβερνήσεις του Μεσοπολέμου, ούτε πρωθυπουργός, δεν αυτοανακηρύχθηκε δικτάτορας, όπως ο Γεώργιος Κονδύλης, δεν πρόφτασε να γράψει απομνημονεύματα, όπως οι συνάδελφοί του Θεόδωρος Πάγκαλος και Στυλιανός Γονατάς Έπεσε ηρωϊκά μαχόμενος στην "Κοιλάδα του Θανάτου" το απόγευμα της 17ης Αυγούστου 1922, σε ηλικία 40 χρονών, δίπλα στους άνδρες του Συντάγματός του και σε χιλιάδες ακόμα ανώνυμους νέους Έλληνες Τα κόκκαλά του έμειναν άθαφτα στην Μικρά Ασία Οι στρατιώτες στο Αλή Βεράν έδειξαν αξιοθαύμαστη γενναιότητα και αυτοθυσία, παρόλο που βρίσκονταν σε πολύ κακή κατάσταση, αποδεκατισμένοι, πεινασμένοι, διψασμένοι και άγρυπνοι μετά από πέντε μέρες συνεχών συγκρούσεων και καταδίωξης, χωρίς πυρομαχικά, περικυκλωμένοι από τον εχθρό, που διέθετε καλύτερο και άφθονο οπλισμό και υπερτερούσε αριθμητικά, ενώ είχε και το ψυχολογικό αβαντάζ Ο Χρήστος Σπανομανώλης ήταν αυτόπτης μάρτυρας της μάχης και αιχμαλωτίστηκε μετά την παράδοση του Τρικούπη Επέζησε όμως, και στην Ελλάδα έγραψε βιβλίο με τις εμπειρίες του από την αιχμαλωσία Για την μάχη του Αλή Βεράν έγραψε: "Πώς να περιγράψεις τους ημίθεους, τους Αίαντες, τα παληκάρια αυτά του Αλή Βεράν; Έτυχα σε πολλές σκληρές μάχες και είδα τι θα πει Έλληνας στρατιώτης, τι θα πει τσολιάς Αυτά που είδα όμως στη Μάχη του Αλή Βεράν υπερβαίνουν τα όρια και της φαντασίας ακόμα Δεν μπορούσα να φανταστώ τέτοιους ηρωισμούς αξιωματικών και στρατιωτών μας" Ο Νικόλαος Τρικούπης ανήκει μέχρι σήμερα στις αμφιλεγόμενες μορφές της ελληνικής στρατιωτικής ιστορίας, καθώς στην κριτική που του ασκείται επισημαίνεται η κακή διαχείριση της υποχώρησης του Α' Σώματος Στρατού, η αδυναμία συντονισμού με τους συναδέλφους του, πανικός και σοβαρά επιχειρησιακά λάθη που κατέληξαν στην παγίδευση των Ελλήνων στην "Κοιλάδα του Θανάτου". Αφού παραδόθηκε στα κεμαλικά στρατεύματα έμαθε (κατά ειρωνικό τρόπο) πως είχε προαχθεί σε Αρχιστράτηγο του Ελληνικού Στρατού Μικράς Ασίας, δηλαδή σε Διοικητή όλων των ελληνικών δυνάμεων στην Μικρά Ασία Την πληροφορία αυτή όμως δεν είχε προλάβει να την πάρει από τους Έλληνες, εξαιτίας του χάους που επικρατούσε στην επικοινωνία τις τελευταίες ημέρες πριν την ολοκληρωτική κατάρευση του Μετώπου Ο Τρικούπης πέρασε έναν χρόνο στην αιχμαλωσία Σε αντίθεση με τους χιλιάδες αιχμαλώτους, απλούς στρατιώτες, αξιωματικούς και Μικρασιάτες αμάχους, που αποδεκατίστηκαν στις πορείες θανάτου και στα κεμαλικά στρατόπεδα είχε καλή μεταχείριση από τους Τουρκους Όταν επέστρεψε στην Ελλάδα, δε λογοδότησε για τις επιχειρησιακές του αποφάσεις και παραλείψεις Συνέχισε την καριέρα του στον ΕΣ, προάχθηκε και τελικά αποστρατεύθηκε με το βαθμό του Αντιστράτηγου, τερματίζοντας τη στρατιωτική του σταδιοδρομία Πέθανε το 1959 σε ηλικία 91 ετών και θάφτηκε στο Α' Νεκροταφείο Αθηνών Το ξίφος του, που το παρέδοσε όταν αιχμαλωτίστηκε, βρίσκεται σήμερα στο Πολεμικό Μουσείο της Άγκυρας ως λάφυρο των Τούρκων και σύμβολο της ελληνικής ήττας στον ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1919-1922 Via Οι Έλληνες στην Ιστορία

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους