🛑 ΟΤΑΝ Ο ΦΟΒΟΣ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΓΙΝΕΤΑΙ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑ ✓ Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΑΡΑΔΟΞΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΠΡΟΟΔΟΥ Με αφορμή μια τραγική απώλεια, όπως ο θάνατος του Γιώργου Μαζωνάκη, άνοιξε μια συζήτηση που υπερβαίνει κατά...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Είναι μια συζήτηση για τον φόβο του ανθρώπου απέναντι στη φθορά, στην ασθένεια, στα γηρατειά και τελικά στον θάνατο.

Υπάρχει, όμως, εδώ μια μεγάλη ειρωνεία.

Ο άνθρωπος κατάφερε, χάρη στην επιστήμη, να νικήσει πολλές από τις ασθένειες που άλλοτε σκότωναν εκατομμύρια, να μειώσει θεαματικά τη βρεφική και μητρική θνησιμότητα, να αυξήσει το προσδόκιμο ζωής και, κυρίως, να αυξήσει τα χρόνια κατά τα οποία μπορούμε να ζούμε με καλύτερη υγεία.

Και ακριβώς αυτή η μεγάλη επιτυχία της επιστήμης δημιούργησε μια νέα αγορά.

Μια αγορά που δεν πουλά μόνο φάρμακα ή υπηρεσίες υγείας.

Πουλά την υπόσχεση ότι μπορεί να καθυστερήσει το αναπόφευκτο.

Πουλά την ψευδαίσθηση ότι ίσως υπάρχει κάπου ένα ελιξίριο νεότητας, μια «αποτοξίνωση», μια «αναγέννηση», μια «κβαντική» ή «ολιστική» θεραπεία που θα μας επιτρέψει να ξεφύγουμε από τους νόμους της βιολογίας.

Και όπου υπάρχει φόβος, υπάρχει αγορά. ✓ Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΥΤΑΠΑΤΗ: ΜΑΚΡΟΖΩΙΑ ΔΕΝ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΑΙΩΝΙΑ ΝΙΟΤΗ Ίσως εδώ βρίσκεται η βαθύτερη αιτία της ευπιστίας απέναντι στους σύγχρονους «σαμάνους». Έχουμε συνηθίσει τόσο πολύ στην παράταση της ζωής, ώστε αρχίσαμε να θεωρούμε αυτονόητο ότι η ζωή μπορεί να παρατείνεται χωρίς να παρατείνεται και η φθορά.

Όμως η παράταση της ζωής δεν σημαίνει αυτομάτως παράταση της νεότητας.

Σημαίνει, σε σημαντικό βαθμό, παράταση της ίδιας της διαδικασίας της γήρανσης.

Και αυτή η απλή αλήθεια είναι δύσκολο να γίνει αποδεκτή από τον σύγχρονο άνθρωπο.

Γιατί ο άνθρωπος θέλει να ζήσει περισσότερο, αλλά δεν θέλει να γεράσει.

Θέλει περισσότερα χρόνια, αλλά όχι περισσότερες ρυτίδες.

Θέλει να φτάσει στα ογδόντα, αλλά θα ήθελε να αισθάνεται σαράντα.

Θέλει την παράταση της ζωής χωρίς να πληρώσει το βιολογικό τίμημα της φθοράς.

Εκεί ακριβώς γεννιέται η αυταπάτη.

Και εκεί ακριβώς αρχίζει να ανθίζει η αγορά της αιώνιας νεότητας. ✓ Η ΜΑΤΑΙΟΔΟΞΙΑ ΩΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ Δεν πρέπει, βέβαια, να υποτιμούμε έναν πολύ ανθρώπινο παράγοντα: τη ματαιοδοξία.

Ο σύγχρονος άνθρωπος δεν φοβάται μόνο τον θάνατο.

Φοβάται και την εικόνα του απέναντι στον χρόνο.

Η κοινωνία της εικόνας μάς έχει μάθει να αξιολογούμε τον εαυτό μας με βάση την εμφάνιση, τη νεότητα, τη φυσική κατάσταση, την κοινωνική επιτυχία.

Το σώμα έγινε project.

Η ηλικία έγινε ελάττωμα που πρέπει να κρυφτεί.

Οι ρυτίδες έγιναν κάτι που πρέπει να διορθωθεί.

Τα γηρατειά κάτι που πρέπει να καταπολεμηθεί.

Και έτσι η φυσιολογική φθορά του ανθρώπινου σώματος μετατρέπεται σε προσωπική αποτυχία.

Δεν λέμε πλέον «γερνάω». Λέμε «πρέπει να κάνω κάτι για να μην φαίνεται ότι γερνάω». Αυτή η άρνηση του χρόνου είναι εξαιρετικά επικερδής.

Γιατί ο άνθρωπος που αποδέχεται ότι θα γεράσει δεν χρειάζεται να αγοράσει την υπόσχεση της αιώνιας νεότητας.

Ο άνθρωπος, όμως, που δεν αντέχει να αποδεχθεί τη φθορά του είναι ο τέλειος πελάτης. ✓ ΟΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ «ΣΑΜΑΝΟΙ» ΚΑΙ Η ΑΠΟΕΝΟΧΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Κάπου εδώ εμφανίζονται οι σύγχρονοι «σαμάνοι». Άνθρωποι που χρησιμοποιούν επιστημονικοφανή γλώσσα, περίπλοκους όρους, εντυπωσιακές θεωρίες και ένα περίβλημα «εναλλακτικότητας», προκειμένου να προσδώσουν κύρος σε πρακτικές που συχνά στερούνται επαρκούς επιστημονικής τεκμηρίωσης.

Το πρόβλημα δεν είναι ότι υπάρχουν άνθρωποι που πιστεύουν.

Το βαθύτερο πρόβλημα είναι ότι η σύγχρονη κοινωνία έχει αρχίσει να εξισώνει την επιστημονική γνώση με την προσωπική πεποίθηση. «Εγώ το πιστεύω» έγινε σχεδόν ισοδύναμο με το «υπάρχουν στοιχεία που το αποδεικνύουν». Δεν είναι.

Η επιστήμη δεν είναι σύστημα πεποιθήσεων.

Είναι μέθοδος ελέγχου των πεποιθήσεων.

Δεν απαιτεί να πιστέψουμε τον επιστήμονα επειδή είναι επιστήμονας.

Απαιτεί να εξετάσουμε τα δεδομένα, τις αποδείξεις, τη μεθοδολογία, την αναπαραγωγιμότητα των αποτελεσμάτων.

Αντίθετα, ο σύγχρονος «σαμάνος» ζητά κάτι πολύ απλούστερο: Να τον πιστέψεις. ✓ ΟΤΑΝ Η ΑΓΟΡΑ ΠΟΥΛΑΕΙ ΕΛΠΙΔΑ Και εδώ βρίσκεται η πιο επικίνδυνη πλευρά της υπόθεσης.

Η αγορά κατάλαβε ότι ο φόβος του θανάτου είναι ένα από τα ισχυρότερα ανθρώπινα συναισθήματα.

Και τον μετέτρεψε σε προϊόν.

Δεν πουλά πλέον μόνο καλλυντικά.

Πουλά «αντιγήρανση». Δεν πουλά μόνο συμπληρώματα.

Πουλά «μακροζωία». Δεν πουλά μόνο θεραπείες.

Πουλά ελπίδα.

Και όταν η ελπίδα συνδέεται με την αγωνία του ανθρώπου για τη ζωή του, η οικονομική εκμετάλλευση μπορεί να γίνει ιδιαίτερα σκληρή.

Γιατί ο πελάτης δεν αγοράζει απλώς ένα προϊόν.

Αγοράζει την υπόσχεση ότι μπορεί να κερδίσει χρόνο.

Και όταν πρόκειται για τον χρόνο της ζωής, ο άνθρωπος είναι διατεθειμένος να πληρώσει σχεδόν οποιοδήποτε τίμημα. ✓ Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΕΝ ΚΑΤΑΡΓΕΙ ΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΕΥΠΙΣΤΙΑ Η σύγχρονη τεχνολογία έκανε τη γνώση πιο προσβάσιμη από ποτέ.

Ταυτόχρονα, όμως, έκανε και την παραπληροφόρηση πιο εύκολη από ποτέ.

Ο καθένας μπορεί να εμφανιστεί ως «ειδικός». Ένα βίντεο μπορεί να αποκτήσει εκατομμύρια προβολές.

Μια αυθαίρετη θεωρία μπορεί να παρουσιαστεί ως «κρυμμένη αλήθεια». Ένας influencer μπορεί να αποκτήσει μεγαλύτερη επιρροή από έναν επιστημονικό φορέα.

Και έτσι δημιουργείται ένας παράδοξος «εκδημοκρατισμός» της πληροφορίας: όλοι έχουν δικαίωμα να μιλούν, αλλά δεν έχουν όλες οι απόψεις την ίδια αξία.

Η επιστημονική γνώση δεν γίνεται αληθινή επειδή είναι δημοφιλής.

Και μια ανοησία δεν γίνεται αλήθεια επειδή συγκέντρωσε ένα εκατομμύριο likes. ✓ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΛΙΓΟΤΕΡΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ — ΕΙΝΑΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΗ Η λύση, επομένως, δεν είναι να φοβηθούμε την επιστήμη ούτε να επιστρέψουμε σε έναν ρομαντικοποιημένο κόσμο «φυσικών» θεραπειών και μαγικών λύσεων.

Το αντίθετο.

Χρειαζόμαστε περισσότερη επιστήμη.

Περισσότερη δημόσια έρευνα.

Ισχυρότερους θεσμούς ελέγχου.

Αυστηρότερη προστασία των πολιτών.

Καθολική πρόσβαση σε ποιοτική δημόσια Υγεία.

Εκπαίδευση στην επιστημονική σκέψη και στην αξιολόγηση της πληροφορίας.

Και κυρίως, πρέπει να διασφαλίσουμε ότι οι κατακτήσεις της επιστήμης δεν θα μετατραπούν σε ένα νέο ταξικό προνόμιο.

Γιατί αν κάποτε η επιστήμη καταφέρει να παρατείνει σημαντικά τα χρόνια υγιούς ζωής, το ερώτημα δεν θα είναι μόνο «πόσο μπορούμε να ζήσουμε;». Θα είναι: Ποιοι θα μπορούν να το αντέξουν οικονομικά; ✓ ΤΟ ΠΙΟ ΔΥΣΚΟΛΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΝΑΙ ΝΑ ΑΠΟΔΕΧΘΟΥΜΕ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟ Ίσως, τελικά, το πιο δύσκολο πράγμα που καλούμαστε να αποδεχθούμε δεν είναι ο θάνατος.

Είναι ο χρόνος.

Ότι μεγαλώνουμε.

Ότι αλλάζουμε.

Ότι το σώμα μας φθείρεται.

Ότι τίποτα ανθρώπινο δεν είναι αιώνιο.

Η αποδοχή αυτής της πραγματικότητας δεν σημαίνει παραίτηση από τη ζωή.

Σημαίνει ακριβώς το αντίθετο: να μάθουμε να την εκτιμούμε χωρίς να απαιτούμε από αυτήν το αδύνατο.

Η επιστήμη οφείλει να μας προσφέρει περισσότερα χρόνια υγιούς και αξιοπρεπούς ζωής.

Δεν οφείλει να μας υποσχεθεί αθανασία.

Και η κοινωνία οφείλει να μας προστατεύσει από εκείνους που μετατρέπουν τον φόβο μας σε επιχειρηματική ευκαιρία.

Γιατί τελικά το πραγματικό ζητούμενο δεν είναι να νικήσουμε τον χρόνο.

Είναι να μπορέσουμε να ζήσουμε όσο περισσότερο γίνεται με υγεία, αξιοπρέπεια, ελευθερία και ποιότητα ζωής, χωρίς να γινόμαστε όμηροι της ματαιοδοξίας μας και της αγωνίας μας για το αναπόφευκτο.

Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη ειρωνεία της εποχής μας: Η επιστήμη μάς χάρισε περισσότερα χρόνια ζωής.

Η αγορά προσπαθεί τώρα να μας πουλήσει την ψευδαίσθηση ότι μπορεί να μας χαρίσει και την αιώνια νεότητα.

Ας κρατήσουμε το πρώτο. Και ας είμαστε πολύ προσεκτικοί απέναντι σε όποιον υπόσχεται το δεύτερο. . .

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους