Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Η Ύψωση του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού. Η Εκκλησία του Χριστού, στις 14 Σεπτεμβρίου, εορτάζει την Παγκόσμια Ύψωση του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού.

Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες δεσποτικές εορτές του εκκλησιαστικού έτους, η οποία τοποθετεί ενώπιόν μας όχι απλώς ένα ιστορικό γεγονός, αλλά το ίδιο το κέντρο του μυστηρίου της σωτηρίας. Ο Σταυρός βρίσκεται στην καρδιά του Ευαγγελίου.

Δεν αποτελεί ένα συμπληρωματικό στοιχείο της χριστιανικής πίστεως ούτε ένα απλό θρησκευτικό σύμβολο. Ο Σταυρός είναι ο τόπος όπου φανερώνεται με τον πιο συγκλονιστικό τρόπο η άπειρη αγάπη του Θεού για τον άνθρωπο.

Είναι ο τόπος της άκρας ταπεινώσεως του Υιού του Θεού, αλλά συγχρόνως και ο τόπος της δόξης Του.

Είναι το σημείο όπου ο θάνατος συναντά τη ζωή, η αδυναμία τη δύναμη, η ταπείνωση τη δόξα, η ανθρώπινη αμαρτία τη θεία φιλανθρωπία.

Γι’ αυτό και η Εκκλησία δεν φοβάται να ονομάσει τον Σταυρό «ζωοποιό». Εκεί όπου ο άνθρωπος θα ανέμενε να συναντήσει μόνο τον θάνατο, η Εκκλησία βλέπει τη ζωή. Ο Σταυρός του Χριστού είναι πλέον ο «καινός παράδεισος», διότι επάνω του ο Χριστός αποκαθιστά εκείνο που ο άνθρωπος είχε χάσει με την πτώση.

Για να κατανοήσουμε το βάθος του μυστηρίου του Σταυρού, πρέπει πρώτα να τον δούμε μέσα στο συνολικό μυστήριο της Ενανθρωπήσεως του Υιού και Λόγου του Θεού. Ο Θεός δεν σώζει τον άνθρωπο από μακριά.

Δεν παραμένει ένας απρόσιτος θεατής της ανθρώπινης τραγωδίας. Ο Υιός του Θεού προσλαμβάνει πραγματικά την ανθρώπινη φύση.

Ο άκτιστος Θεός εισέρχεται στην ιστορία.

Ο αιώνιος εισέρχεται στον χρόνο. Ο Δημιουργός γίνεται άνθρωπος, χωρίς να παύει να είναι Θεός.

Αυτή είναι η μεγάλη αλήθεια της Ορθοδόξου πίστεως: ο Ιησούς Χριστός είναι τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος.

Η θεία και η ανθρώπινη φύση ενώνονται στο ένα Πρόσωπο του Θεού Λόγου «ασυγχύτως, ατρέπτως, αδιαιρέτως, αχωρίστως». Επομένως, ο Σταυρός δεν μπορεί να απομονωθεί από τη Βηθλεέμ. Ο Χριστός γεννιέται για να προσλάβει τον άνθρωπο και να τον οδηγήσει στη θέωση.

Το σπήλαιο της Γεννήσεως και ο Γολγοθάς ανήκουν στο ίδιο σωτηριολογικό μυστήριο. Ο Χριστός προσλαμβάνει ολόκληρη την ανθρώπινη φύση, εκτός της αμαρτίας, και εισέρχεται μέχρι τα έσχατα όρια της ανθρώπινης υπάρξεως.

Πεινά, διψά, κουράζεται, δακρύζει, πάσχει και τελικά γεύεται τον θάνατο.

Όχι επειδή η θεότητά Του υποτάσσεται στη φθορά, αλλά επειδή ο ίδιος ο Θεός Λόγος, παραμένοντας Θεός, προσέλαβε αληθινή ανθρώπινη φύση.

Έτσι, ο Σταυρός είναι η κορύφωση της θείας συγκαταβάσεως. Ο Θεός κατεβαίνει στον άνθρωπο, για να ανεβάσει τον άνθρωπο στον Θεό.

Το βαθύτερο νόημα του Σταυρού είναι η αγάπη. «Ούτως γαρ ηγάπησεν ο Θεός τον κόσμον, ώστε τον Υιόν αυτού τον μονογενή έδωκεν». Η χριστιανική πίστη δεν μιλά για έναν απρόσωπο Θεό, αλλά για τον Θεό της αγάπης. Ο Πατήρ, ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα είναι η κοινωνία της τέλειας και αιώνιας θείας αγάπης.

Ο άνθρωπος, όμως, απομακρύνθηκε από αυτή την κοινωνία.

Η αμαρτία δεν είναι απλώς παράβαση κάποιων εντολών.

Είναι βαθύτερα αποξένωση από τον Θεό, διακοπή της κοινωνίας μαζί Του και κίνηση του ανθρώπου προς την αυτονομία.

Ο άνθρωπος θέλησε να γίνει «ως θεός» χωρίς τον Θεό.

Και όμως ο Θεός δεν εγκαταλείπει τον άνθρωπο. Ο Θεός αναζητά τον Αδάμ.

Ολόκληρη η ιστορία της θείας οικονομίας είναι η ιστορία αυτής της αναζητήσεως. Ο Θεός καλεί τον άνθρωπο πίσω στην κοινωνία μαζί Του.

Και η κλήση αυτή φτάνει στην αποκορύφωσή της στο πρόσωπο του Χριστού. Ο Σταυρός, λοιπόν, είναι η αποκάλυψη μιας αγάπης που δεν υποχωρεί μπροστά στην ανθρώπινη αχαριστία.

Ο άνθρωπος απομακρύνεται, αλλά ο Θεός πλησιάζει.

Ο άνθρωπος πληγώνει, αλλά ο Θεός συγχωρεί.

Ο άνθρωπος σταυρώνει, αλλά ο Χριστός προσεύχεται:«Πάτερ, άφες αυτοίς· ου γαρ οίδασι τι ποιούσι». Εδώ βρίσκεται το ανυπέρβλητο μεγαλείο του Χριστιανισμού: η παντοδυναμία του Θεού φανερώνεται ως ταπείνωση και θυσιαστική αγάπη. Ο Απόστολος Παύλος γράφει:«Ο λόγος γαρ ο του σταυρού τοις μεν απολλυμένοις μωρία εστίν, τοις δε σωζομένοις ημίν δύναμις Θεού εστίν». Ο Σταυρός, από ανθρώπινη άποψη, φαίνεται παράδοξος.

Πώς μπορεί ο θάνατος να είναι νίκη; Πώς μπορεί η αδυναμία να είναι δύναμη; Πώς μπορεί η ταπείνωση να είναι δόξα; Πώς μπορεί ένας καταδικασμένος σε σταυρικό θάνατο να είναι ο Σωτήρας του κόσμου; Αυτό είναι το «μυστήριο» του Σταυρού.

Η λογική του Θεού δεν ταυτίζεται με τη λογική του κόσμου.

Ο κόσμος θεωρεί ισχυρό εκείνον που επιβάλλεται. Ο Χριστός αποκαλύπτει την πραγματική δύναμη μέσα από την αυτοπροσφορά.

Ο κόσμος θεωρεί μεγάλο εκείνον που εξουσιάζει. Ο Χριστός αποκαλύπτει το μεγαλείο της διακονίας.

Ο κόσμος επιδιώκει τη δόξα. Ο Χριστός φανερώνει τη δόξα μέσα από την ταπείνωση.

Ο κόσμος αποφεύγει τον πόνο. Ο Χριστός μεταμορφώνει τον πόνο, όταν αυτός προσφέρεται με αγάπη, σε οδό κοινωνίας με τον Θεό.

Γι’ αυτό ο Σταυρός δεν είναι «αποτυχία» του Χριστού. Ο Σταυρός είναι η ελεύθερη αυτοπροσφορά του Υιού προς τον Πατέρα για τη σωτηρία του κόσμου. Η Εκκλησία συνδέει πάντοτε τον Σταυρό με την Ανάσταση.Δεν υπάρχει ορθόδοξη θεολογία του Σταυρού χωρίς Ανάσταση. Ο Χριστός πεθαίνει αληθινά ως άνθρωπος, αλλά ο θάνατος δεν μπορεί να κρατήσει Εκείνον που είναι η ίδια η Ζωή.

Γι’ αυτό το τροπάριο της Αναστάσεως διακηρύσσει: «Χριστός ανέστη εκ νεκρών, θανάτω θάνατον πατήσας». Το παράδοξο του Ευαγγελίου είναι ότι ο Χριστός νικά τον θάνατο όχι αποφεύγοντάς τον, αλλά εισερχόμενος μέσα σε αυτόν.

Κατέρχεται μέχρι τον Άδη και συντρίβει τις πύλες του. Ο Σταυρός γίνεται έτσι η γέφυρα από τον θάνατο προς τη ζωή.

Δεν είναι τυχαίο ότι στην ορθόδοξη εικονογραφία ο Σταυρός βρίσκεται πάντοτε σε άμεση σχέση με την Ανάσταση. Το Πάθος και η Ανάσταση αποτελούν ένα ενιαίο σωτηριολογικό γεγονός. Ο Χριστός δεν σταυρώνεται απλώς για να πεθάνει.

Σταυρώνεται για να αναστηθεί.Και ανασταίνεται για να αναστήσει τον άνθρωπο.

Η εορτή της 14ης Σεπτεμβρίου συνδέεται ιδιαίτερα με την εύρεση του Τιμίου Σταυρού στα Ιεροσόλυμα από την Αγία Ελένη, μητέρα του Μεγάλου Κωνσταντίνου.

Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, η Αγία Ελένη αναζήτησε τον Τίμιο Σταυρό στον Γολγοθά και, μετά την εύρεσή του, ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων Μακάριος τον ύψωσε, ώστε να τον δει και να τον προσκυνήσει ο λαός. Η Ύψωση, επομένως, δεν είναι απλώς ανάμνηση της ευρέσεως ενός αρχαίου αντικειμένου.

Είναι η φανέρωση ότι το ξύλο του Σταυρού, το οποίο υπήρξε όργανο του Πάθους, έχει καταστεί πλέον σύμβολο και φορέας της νίκης του Χριστού. Η Εκκλησία δεν λατρεύει το υλικό ξύλο ως θεότητα.

Η τιμή αποδίδεται στον ίδιο τον Χριστό, του οποίου ο Σταυρός έγινε όργανο της σωτηρίας.

Η προσκύνηση του Σταυρού είναι προσκύνηση του Χριστού. Η Εκκλησία δεν ονομάζει τον Σταυρό απλώς «Τίμιο», αλλά και «Ζωοποιό». Η λέξη αυτή συμπυκνώνει ολόκληρη την ορθόδοξη σωτηριολογία. Ο Σταυρός είναι ζωοποιός επειδή επάνω του ο Χριστός νίκησε τον θάνατο.

Είναι ζωοποιός επειδή ο άνθρωπος, διά του Χριστού, επαναφέρεται στην κοινωνία με τον Θεό.

Είναι ζωοποιός επειδή ο θάνατος μεταβάλλεται σε πέρασμα προς την αιώνια ζωή.

Είναι ζωοποιός επειδή η χάρη του Θεού θεραπεύει τον άνθρωπο από την εσωτερική νέκρωση της αμαρτίας.

Υπάρχει, άλλωστε, και ένας βαθύτερος συμβολισμός.

Το ξύλο του Σταυρού αντιπαραβάλλεται στην πατερική παράδοση με το ξύλο του Παραδείσου.

Από το ξύλο ήλθε η πτώση.

Διά του ξύλου του Σταυρού έρχεται η σωτηρία.

Εκεί όπου ο άνθρωπος γεύθηκε τον καρπό της παρακοής, ο Χριστός προσφέρει τον εαυτό Του ως τροφή ζωής.

Ο παλαιός Αδάμ έπεσε.

Ο νέος Αδάμ, ο Χριστός, ανυψώνεται επάνω στον Σταυρό και ανοίγει τον δρόμο της επιστροφής στον Πατέρα. Η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν βλέπει τη σωτηρία απλώς ως νομική απαλλαγή από μία ενοχή.

Η σωτηρία είναι θεραπεία και ανακαίνιση ολόκληρου του ανθρώπου.

Ο άνθρωπος τραυματίστηκε από την αμαρτία.

Ο νους σκοτίστηκε, η καρδιά απομακρύνθηκε από τον Θεό και ο άνθρωπος εισήλθε στη φθορά και στον θάνατο. Ο Χριστός προσλαμβάνει την ανθρώπινη φύση και τη θεραπεύει. Ο Σταυρός αποτελεί την κορυφαία πράξη αυτής της θεραπείας. Ο Χριστός εισέρχεται στην περιοχή του ανθρώπινου πόνου και του θανάτου και την ανακαινίζει εκ των έσω.

Γι’ αυτό ο Σταυρός δεν μας λέει ότι ο πόνος είναι καλός από μόνος του.

Ο πόνος, η φθορά και ο θάνατος ανήκουν στην τραυματισμένη κατάσταση του κόσμου. Ο Χριστός όμως εισέρχεται μέσα σε αυτή την πραγματικότητα και τη μεταμορφώνει. Ο Χριστιανός, επομένως, δεν καλείται να αναζητά τον πόνο, αλλά να μη χάνει τον Θεό όταν συναντά τον πόνο.

Ο ίδιος ο Κύριος λέγει:«Εί τις θέλει οπίσω μου ελθείν, απαρνησάσθω εαυτόν και αράτω τον σταυρόν αυτού και ακολουθείτω μοι». Ο λόγος αυτός αποτελεί μία από τις πιο απαιτητικές προσκλήσεις του Ευαγγελίου. Ο Χριστός δεν υπόσχεται στους μαθητές Του μία ζωή χωρίς δοκιμασίες.

Τους καλεί να Τον ακολουθήσουν.

Και η ακολουθία του Χριστού περνά μέσα από τον Σταυρό.

Ο προσωπικός μας σταυρός μπορεί να είναι η ασθένεια, η απώλεια, η μοναξιά, η αδικία, η θλίψη, η αποτυχία, η ευθύνη, η θυσία, η συγχώρηση ενός ανθρώπου που μας πλήγωσε, η καθημερινή προσπάθεια να παραμείνουμε πιστοί στο θέλημα του Θεού.

Ο σταυρός μας, όμως, δεν είναι απλώς η δυσκολία που υφιστάμεθα.

Σταυρός γίνεται η δυσκολία όταν την αντιμετωπίζουμε εν Χριστώ.

Ένας άνθρωπος μπορεί να υποφέρει και να οδηγηθεί στην απελπισία.

Μπορεί όμως να υποφέρει και να οδηγηθεί βαθύτερα στην εμπιστοσύνη του Θεού.

Η διαφορά δεν βρίσκεται πάντοτε στην εξωτερική κατάσταση, αλλά στη σχέση του ανθρώπου με τον Θεό. Ο Σταυρός μάς διδάσκει ότι η αληθινή χριστιανική ζωή δεν είναι ζωή αυτοδικαιώσεως αλλά ζωής θυσιαστικής.

Ο άνθρωπος της εποχής μας συχνά αναζητά την αυτοπροβολή, την επιβεβαίωση, την επιτυχία και την αναγνώριση. Ο Χριστός όμως μας δείχνει έναν άλλο δρόμο: τον δρόμο της ταπεινώσεως. Ο Σταυρός είναι το σχολείο της ταπεινώσεως.

Επάνω στον Σταυρό ο Χριστός δεν ανταποδίδει το κακό.

Δεν εκδικείται.

Δεν καταριέται.

Δεν εγκαταλείπει την αγάπη. Συγχωρεί.

Και εδώ βρίσκεται μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τον σύγχρονο άνθρωπο: να μάθει να αγαπά χωρίς να απαιτεί ανταπόδοση. Ο Σταυρός μάς καλεί να συγχωρούμε.

Να υπηρετούμε.

Να προσφέρουμε.

Να προσευχόμαστε ακόμη και για εκείνους που μας δυσκολεύουν.

Να νικούμε το κακό όχι με περισσότερο κακό, αλλά με το αγαθό. Ο Σταυρός δεν βρίσκεται μόνο στις εικόνες και στους ναούς.

Βρίσκεται στο ίδιο το σώμα της Εκκλησίας.

Ο πιστός σφραγίζεται με το σημείο του Σταυρού.

Το σημείο του Σταυρού συνοδεύει την προσευχή του.

Ο ναός είναι γεμάτος από τον Σταυρό.

Τα μυστήρια της Εκκλησίας φέρουν τη σφραγίδα του.

Το βάπτισμα είναι είσοδος στον θάνατο και την Ανάσταση του Χριστού. Ο Απόστολος Παύλος λέγει: «Όσοι εβαπτίσθημεν εις Χριστόν Ιησούν, εις τον θάνατον αυτού εβαπτίσθημεν». Ο άνθρωπος κατέρχεται στο βάπτισμα και αναδύεται σε νέα ζωή.

Η ίδια η χριστιανική ύπαρξη είναι μία συνεχής πορεία από τον παλαιό άνθρωπο στον νέο άνθρωπο.

Γι’ αυτό ο Σταυρός δεν είναι απλώς κάτι που «φορούμε». Είναι κάτι που καλούμαστε να ζούμε. Ο Σταυρός χωρίζει δύο τρόπους υπάρξεως.

Από τη μία βρίσκεται ο παλαιός άνθρωπος, ο οποίος ζει για τον εαυτό του.

Από την άλλη βρίσκεται ο νέος άνθρωπος, ο οποίος ζει εν Χριστώ. Ο Απόστολος Παύλος γράφει: «Χριστώ συνεσταύρωμαι· ζω δε ουκέτι εγώ, ζη δε εν εμοί Χριστός». Αυτό δεν σημαίνει εξαφάνιση της προσωπικότητας του ανθρώπου.

Σημαίνει μεταμόρφωση της υπάρξεώς του μέσα στη χάρη.

Ο άνθρωπος παύει να είναι κλεισμένος στον εαυτό του.

Μαθαίνει να υπάρχει ως πρόσωπο σε σχέση με τον Θεό και τον συνάνθρωπο.

Η ζωή του γίνεται κοινωνία.

Και αυτό είναι βαθύτατα εκκλησιαστικό: ο Σταυρός μας απελευθερώνει από τον εγωκεντρισμό και μας οδηγεί στην κοινωνία της αγάπης.

Η εορτή της Υψώσεως έρχεται μέσα στον εκκλησιαστικό χρόνο ως μία δυνατή υπενθύμιση.

Ο κόσμος αλλάζει.Οι άνθρωποι αλλάζουν.Οι εποχές αλλάζουν.Οι κοινωνίες αλλάζουν.

Όμως το Ευαγγέλιο του Σταυρού παραμένει.

Και παραμένει επειδή ο άνθρωπος εξακολουθεί να έχει ανάγκη από σωτηρία.

Εξακολουθεί να φοβάται.Εξακολουθεί να πονά.

Εξακολουθεί να πεθαίνει.Εξακολουθεί να αναζητά νόημα.

Και ο Χριστός στέκεται ενώπιόν του επάνω στον Σταυρό και του λέγει χωρίς λόγια: Δεν είσαι μόνος. Ο Θεός δεν παραμένει έξω από τον ανθρώπινο πόνο. Ο Χριστός γνωρίζει τον ανθρώπινο πόνο από μέσα.

Και ακριβώς γι’ αυτό ο Σταυρός μπορεί να γίνει για τον άνθρωπο πηγή παρηγοριάς.

Το σημαντικότερο, όμως, είναι να μην σταματήσουμε στον Γολγοθά. Η Εκκλησία δεν κηρύττει έναν Χριστιανισμό της απελπισίας. Ο Σταυρός οδηγεί στην Ανάσταση. Η Μεγάλη Παρασκευή οδηγεί στο Πάσχα.

Το σκοτάδι του Γολγοθά δεν είναι το τελευταίο κεφάλαιο.

Ο λίθος του μνήματος μετακινείται.Ο Χριστός ανασταίνεται.

Και μαζί Του ανασταίνεται η ελπίδα του ανθρώπου.

Όχι επειδή ο άνθρωπος από μόνος του είναι δυνατός, αλλά επειδή η χάρη του Αναστημένου Χριστού μπορεί να μεταμορφώσει ακόμη και την πιο σκοτεινή εμπειρία.

Όταν η Εκκλησία μάς καλεί να προσκυνήσουμε τον Τίμιο Σταυρό, δεν μας καλεί σε μία εξωτερική πράξη.

Μας καλεί σε εσωτερική μετάνοια.

Να σταθούμε μπροστά στον Χριστό και να αναρωτηθούμε:Πόσο πραγματικά Τον αγαπώ; Μπορώ να συγχωρήσω;Μπορώ να ταπεινωθώ; Μπορώ να θυσιάσω κάτι από τον εαυτό μου για τον άλλον; Μπορώ να εμπιστευθώ τον Θεό όταν δεν καταλαβαίνω; Μπορώ να παραμείνω κοντά στον Χριστό όταν η ζωή μου γίνεται δύσκολη; Η προσκύνηση του Σταυρού γίνεται τότε ομολογία πίστεως:«Κύριε, πιστεύω ότι ο Σταυρός Σου είναι η ζωή μου και η ελπίδα μου».

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους