Χτες, μία νέα στήλη στην Καθημερινή της Κυριακής, το μπρικολάζ. Και το πρώτο της κείμενο: "Αποταμίευση και οικογενειακές εξουσίες ι εξαγγελίες του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ είχαν φέτος στοιχεία υπέρβασης...

Πλήρες Κείμενο:

Χτες, μία νέα στήλη στην Καθημερινή της Κυριακής, το μπρικολάζ. Και το πρώτο της κείμενο: "Αποταμίευση και οικογενειακές εξουσίες ι εξαγγελίες του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ είχαν φέτος στοιχεία υπέρβασης του οικονομικού λόγου, των προσδοκιών για παροχές, της παραδεδομένης σκηνοθεσίας πολιτικής ισχύος.

Αναφέρομαι πρωτίστως στην πρόταση για δημιουργία δεσμευμένου αποταμιευτικού λογαριασμού για παιδιά, με την κρατική αρωγή να εμφανίζεται ισόποση της οικογενειακής εισφοράς μέχρι ενός αρκετά υψηλού ετήσιου ποσού.

Είναι μια κρατική πολιτική που θίγει καθιερωμένες κοινωνικές διαδικασίες και παγιωμένες σχέσεις του ατόμου με την οικογένεια και την οικονομία, του κράτους με τους πολίτες και των μικρών με τους μεγάλους.

Εκεί οφείλεται και η εκτεταμένη δυσφορία που εκφράστηκε από ανθρώπους διαφορετικών προελεύσεων μετά το άκουσμα αυτού του «μέτρου», που λίγες μέρες μετά ο υπουργός Οικονομικών φρόντισε να χαρακτηρίσει μεταρρύθμιση.

Μέσα από την ιδέα του αποταμιευτικού «παιδικού» λογαριασμού θίγονται στάσεις και νοοτροπίες και υποδεικνύεται μια αλλαγή στο πώς αντιλαμβανόμαστε τη συνύπαρξή μας, την οικογένεια και τη σχέση του παρόντος με το μέλλον.

Μια αλλαγή που ξεκίνησε με τη χρεοκοπία του 2010 και την κρίση του μοντέλου κρατικής αναπαραγωγής.

Οι αντιδράσεις από τη μία δείχνουν εύλογες και θεμιτές στο μέτρο που μεταφράζουν αυθεντικές κοινωνικές αγωνίες πολύ περισσότερο από τις καθιερωμένες πολιτικές αντιπάθειες του καιρού μας.

Και από την άλλη, η πρόταση φαίνεται να διαθέτει την αρετή να αναμοχλεύει τα στάσιμα νερά διαγενεακών ανισοτήτων και συμβιβασμών, τις σχέσεις εξουσίας μέσα στην ελληνική οικογένεια.

Πριν όμως διατυπώσουμε όσα θεωρούμε παράγοντες της δυσφορίας που προκλήθηκε, αξίζει να εξετάσουμε ορισμένες αμφιβολίες που προκύπτουν γύρω από το μέτρο.

Η βασικότερη αντίδραση περιγράφει το μέτρο ως «ταξικό». Οτι απευθύνεται σε προνομιούχους και οικονομικά ισχυρούς.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι μια οικογένεια που βρίσκεται σε υψηλό κλιμάκιο της οικονομικής πυραμίδας δεν θα διστάσει να επωφεληθεί από τον κρατικό διπλασιασμό της επένδυσής της και ως εκ τούτου θα ενισχύσει τη μελλοντική θέση της, εκείνη των παιδιών της, έναντι άλλων οικογενειών και παιδιών.

Ωστόσο κάτι τέτοιο, για τα εύρωστα νοικοκυριά, ισχύει ούτως ή άλλως.

Τα αποταμιευτικά προϊόντα και άλλα ασφαλιστικά συμβόλαια είναι διεθνώς διαθέσιμα σε όλους και ήδη αξιοποιούνται από εκείνους που κατέχουν τη σχετική οικονομική ικανότητα και την ανάλογη εξοικείωση.

Αντιθέτως, μάλιστα, θα μπορούσε να ειπωθεί ότι, για πρώτη φορά, δίνεται η δυνατότητα και σε στρώματα με χαμηλότερα εισοδήματα να ενεργήσουν αναλόγως με σημαντικά οφέλη, αφού το ποσό που επενδύεται από αυτούς διπλασιάζεται, μέχρι το όριο των 1.200 ευρώ τον χρόνο, από το κράτος.

Ο αναγνώστης θα παρατήρησε ότι εισήχθησαν ήδη νέοι όροι στην περιήγησή μας, καθώς οι λογαριασμοί αυτοί δεν θα θυμίζουν πολλά από το παλιό Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο και την ενάρετη εικονολογία του μεταλλικού κουμπαρά.

Οι λογαριασμοί αυτοί δεν έχουν κρατική εγγύηση.

Θα είναι επενδυτικά προϊόντα με όλα τα σχετικά ρίσκα και τις ανάλογες μακροπρόθεσμες αποδόσεις.

Και το γεγονός αυτό μπορεί να τροφοδοτεί την αγωνία που προκύπτει για εκτεταμένα κοινωνικά στρώματα που, λόγω εισοδηματικής δυσπραγίας, δεν έχουν καμία εξοικείωση με αυτή τη μεθοδολογία.

Από την άλλη, βεβαίως, η κατηγορία της ταξικότητας –«μα δεν έχουμε λεφτά για κάτι τέτοιο»– παρότι εξηγείται σε συναισθηματικό επίπεδο, οδηγεί στο να μην κατασκευάζουμε δρόμους επειδή δεν χρησιμεύουν στους μη έχοντες αυτοκίνητο.

Οπως είπαμε, όμως, οι αιτιάσεις αυτές, άλλες βάσιμες άλλες όχι, μεταφράζουν πιο βαθιές αγωνίες.

Στον πυρήνα τους βρίσκεται μια διπλή, και εσωτερικά συνδεδεμένη, ανατροπή συσχετισμών, προτεραιοτήτων και ευρύτερου πνεύματος για το «πώς θέλουμε να ζούμε». Κατά πρώτον, με το μέτρο αυτό έρχεται να αμφισβητηθεί η σταθερή από τη δεκαετία του ’80 και μετά υποβάθμιση της αποταμίευσης υπέρ της κατανάλωσης.

Είναι ένα στοιχείο θεμελιώδες του υπερ-νεωτερικού ανθρώπου που «επενδύει» στην ταυτοχρονία των εμπειριών και στην αμεσότητα της ατομικής απόλαυσης πολύ περισσότερο απ’ ό,τι στο μέλλον και τη διαγενεακή συνέχεια – η βαθιά δημογραφική κάμψη που βιώνουμε είναι εξάλλου φαινόμενο της ίδιας τάξης ακριβώς. Στην Ελλάδα των μεσαίων στρωμάτων της Μεταπολίτευσης, όμως, αυτή η άμεση χρήση του εισοδήματος δεν προοριζόταν τόσο για τις απολαύσεις των ενήλικων μελών της οικογένειας, όσο για την εκπαιδευτική και καταναλωτική ικανοποίηση των παιδιών.

Κάτι που γινόταν πάντα εις αντάλλαγμα μιας μακράς και εξαρτημένης ενήλικης παραμονής των παιδιών εντός του οικογενειακού σπιτιού, του ευρύτερου κύκλου και των επιλογών του.

Την ανατροπή αυτού του μοντέλου συσχετισμού των μεγάλων με τους μικρούς προβάλλει το μέτρο του παιδικού αποταμιευτικού λογαριασμού.

Την αποδυνάμωση του γονεϊκού ελέγχου πάνω στα παιδιά.

Ας σκεφτούμε τι θα σημαίνει ένα παιδί που γεννιέται σήμερα, σε 18 χρόνια, να διαθέτει για αποκλειστική του χρήση δεκάδες χιλιάδες ευρώ, για τα οποία δεν θα δίνει λογαριασμό στους γονείς του…"

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους