Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Όταν η συνείδηση μπαίνει σε τιμοκατάλογο

-------------------------------------------------------------------------- του Μαρίνου Γεωργάτου Υπάρχουν επαγγέλματα στα οποία το λάθος πληρώνεται ακριβά.

Και υπάρχουν θέσεις στις οποίες η έλλειψη συνείδησης πληρώνεται ακόμη ακριβότερα από τον άλλον.

Όταν κάποιος εκμεταλλεύεται τον φόβο, την άγνοια, την ηλικία ή την αγωνία ενός ανθρώπου για να του αποσπάσει όσα περισσότερα μπορεί, δεν μιλάμε πλέον απλώς για αισχροκέρδεια.

Μιλάμε για ηθική εξαθλίωση.

Και όταν αυτό συμβαίνει από ανθρώπους στους οποίους η κοινωνία εμπιστεύεται την υγεία, την ασφάλεια ή την αξιοπρέπειά της, τότε το πρόβλημα παύει να είναι ατομικό.

Γίνεται καθρέφτης ολόκληρης της κοινωνίας μας.

Και ο καθρέφτης αυτός, δυστυχώς, τελευταία δεν μας κολακεύει καθόλου.

Υπάρχει κάτι βαθύτερα ανησυχητικό από τη φτώχεια, την ακρίβεια, την ανασφάλεια και την κοινωνική παρακμή που καθημερινά καταγγέλλουμε.

Είναι η έκπτωση της συνείδησης.

Είναι εκείνη η στιγμή κατά την οποία ένας άνθρωπος, επειδή διαθέτει γνώση, εξουσία, κύρος ή πρόσβαση σε κάτι που ο άλλος έχει ανάγκη, αποφασίζει να μετατρέψει το πλεονέκτημά του σε μέσο εκμετάλλευσης.

Και τότε το πρόβλημα παύει να είναι απλώς οικονομικό.

Γίνεται ηθικό.

Γίνεται κοινωνικό.

Γίνεται πρόβλημα πολιτισμού.

Ιδιαίτερα οδυνηρό είναι όταν αυτό συμβαίνει σε χώρους όπου ο άνθρωπος προσέρχεται ευάλωτος.

Όταν φοβάται.

Όταν πονά.

Όταν δεν γνωρίζει.

Όταν αναζητεί βοήθεια και απέναντί του συναντά όχι εκείνον που θα τον προστατεύσει, αλλά κάποιον που αντιλαμβάνεται την άγνοια, την αγωνία ή την ανάγκη του ως ευκαιρία κέρδους.

Ο γιατρός, για παράδειγμα, δεν είναι απλώς ένας επαγγελματίας που παρέχει μια υπηρεσία.

Στα μάτια του ασθενούς κρατά κάτι πολύ περισσότερο: την εμπιστοσύνη του.

Κρατά τον φόβο του.

Κρατά την ελπίδα του.

Και πολλές φορές κρατά κυριολεκτικά τη ζωή του.

Όταν λοιπόν κάποιος χρησιμοποιεί αυτό το τεράστιο πλεονέκτημα γνώσης για να τρομοκρατήσει, να παραπλανήσει, να διογκώσει ανάγκες, να υποδείξει περιττές διαδικασίες ή να μετατρέψει την αγωνία του άλλου σε οικονομικό λογαριασμό, δεν παραβιάζει απλώς έναν επαγγελματικό κανόνα.

Προδίδει μια σχέση εμπιστοσύνης.

Και η προδοσία της εμπιστοσύνης είναι από τις βαρύτερες μορφές κοινωνικής παρακμής.

Γιατί ο αδαής δεν είναι ανόητος.

Είναι απλώς άνθρωπος που δεν γνωρίζει κάτι που εσύ γνωρίζεις.

Ο ηλικιωμένος που δεν καταλαβαίνει ιατρικούς όρους δεν είναι θήραμα.

Ο φοβισμένος ασθενής δεν είναι πορτοφόλι.

Ο άνθρωπος που ζητά μια δεύτερη γνώμη δεν είναι ένας αριθμός σε λογιστικό φύλλο.

Είναι άνθρωπος.

Κι όμως, έχουμε αρχίσει να ζούμε σε μια εποχή όπου η λέξη «άνθρωπος» μοιάζει να χάνει την οικονομική της αξία και έτσι, δυστυχώς, χάνει σταδιακά και την ηθική της αξία.

Το ανησυχητικότερο μάλιστα δεν είναι ότι υπάρχουν επιτήδειοι.

Επιτήδειοι υπήρχαν πάντοτε.

Το ανησυχητικό είναι ότι συνηθίσαμε την ύπαρξή τους.

Συνηθίσαμε να ακούμε ότι κάποιος εξαπάτησε έναν ηλικιωμένο.

Ότι κάποιος εκμεταλλεύτηκε έναν άρρωστο.

Ότι κάποιος χρέωσε εξωφρενικά ποσά έναν άνθρωπο που δεν ήξερε.

Ότι κάποιος πούλησε φόβο, επειδή ο φόβος πουλάει καλύτερα από την αλήθεια.

Και αντί η κοινωνία να εξοργίζεται, πολλές φορές απαντά με εκείνη τη μοιρολατρική φράση: «Έτσι είναι σήμερα τα πράγματα». Όχι.

Δεν είναι “έτσι τα πράγματα”. Εμείς επιτρέψαμε να γίνουν έτσι.

Κάθε φορά που ανεχόμαστε την εξαπάτηση επειδή δεν συνέβη σε εμάς.

Κάθε φορά που θεωρούμε τον αδίστακτο «ξύπνιο» και τον έντιμο «κορόιδο». Κάθε φορά που θαυμάζουμε εκείνον που «τα κατάφερε» χωρίς να ρωτάμε πώς τα κατάφερε.

Κάθε φορά που η επιτυχία μετριέται αποκλειστικά με χρήματα και όχι με το αποτύπωμα που αφήνει ένας άνθρωπος στις ζωές των άλλων.

Κάθε φορά που ένας επαγγελματίας ξεχνά ότι απέναντί του δεν βρίσκεται ένας πελάτης αλλά μια ανθρώπινη αγωνία.

Έτσι χτίζεται η κοινωνική σήψη.

Όχι με μία μεγάλη πράξη.

Με χιλιάδες μικρές καθημερινές παραχωρήσεις της συνείδησης.

Με το «δεν βαριέσαι». Με το «όλοι έτσι κάνουν». Με το «να βγάλουμε κι εμείς κάτι». Με το «αφού δεν καταλαβαίνει, ας πληρώσει». Κάπως έτσι η απληστία βαφτίζεται επαγγελματισμός.

Η εξαπάτηση βαφτίζεται εξυπνάδα.

Η αναλγησία, ρεαλισμός.

Και η εντιμότητα καταντά σχεδόν γραφική αρετή μιας άλλης εποχής.

Ας το πούμε λοιπόν όσο πιο καθαρά γίνεται: Δεν είναι επιτυχία να πλουτίζεις από τον φόβο του άλλου.

Δεν είναι ικανότητα να εξαπατάς εκείνον που γνωρίζει λιγότερα.

Δεν είναι εξυπνάδα να εκμεταλλεύεσαι την ανάγκη.

Και ασφαλώς δεν είναι επιστήμη όταν η γνώση αποσυνδέεται από τη συνείδηση.

Γιατί η γνώση χωρίς ήθος μπορεί να γίνει επικίνδυνη.

Η εξουσία χωρίς ευθύνη γίνεται αυθαιρεσία.

Και η επιστήμη χωρίς ανθρωπιά καταντά ψυχρή τεχνική.

Ευτυχώς, υπάρχουν ακόμη γιατροί, επιστήμονες και επαγγελματίες που τιμούν καθημερινά το λειτούργημά τους.

Άνθρωποι που εξηγούν, καθησυχάζουν, σέβονται, προστατεύουν.

Που θα μπορούσαν να εκμεταλλευτούν την άγνοια και δεν το κάνουν.

Που θυμούνται ότι πίσω από κάθε διάγνωση υπάρχει ένας άνθρωπος και πίσω από κάθε άνθρωπο μια ολόκληρη ζωή.

Αυτούς πρέπει να τιμούμε.

Αλλά τους άλλους πρέπει επιτέλους να πάψουμε να τους καλύπτουμε με τη σιωπή μας.

Γιατί μια κοινωνία δεν κρίνεται μόνο από τους νόμους της, τα νοσοκομεία της, τα πανεπιστήμιά της ή το κατά κεφαλήν εισόδημά της.

Κρίνεται κυρίως από το τι κάνει ο ισχυρός όταν απέναντί του βρίσκεται ένας αδύναμος.

Από το τι κάνει εκείνος που γνωρίζει όταν απέναντί του βρίσκεται κάποιος που δεν γνωρίζει.

Από το τι κάνει εκείνος που μπορεί να εκμεταλλευτεί, όταν κανείς ίσως δεν θα τον ελέγξει.

Εκεί φαίνεται ο πολιτισμός..Όχι στα λόγια.

Όχι στα πτυχία.

Όχι στους τίτλους.

Στη συνείδηση.

Και αν κάποτε φτάσουμε στο σημείο να θεωρούμε φυσιολογικό ότι ακόμη και ο ανθρώπινος πόνος είναι μια ακόμη αγορά προς εκμετάλλευση, τότε δεν θα έχουμε απλώς οικονομική κρίση, θεσμική κρίση ή κρίση αξιών.

Θα έχουμε κάτι πολύ χειρότερο: θα έχουμε ξεχάσει τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος.

Και αυτή είναι η πιο θλιβερή χρεοκοπία απ’ όλες.

Γιατί τα χρήματα κάποτε ξανακερδίζονται. Οι κοινωνίες κάποτε ξαναχτίζονται. Οι θεσμοί κάποτε διορθώνονται.Η χαμένη συνείδηση, όμως, δύσκολα επιστρέφει.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους