Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Ευχαριστώ ειλικρινά τον Καθηγητή του Πανεπ. Κύπρου, Πρόεδρο της Εθνικής Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών Κύπρου και Πρόεδρο της Φιλοσοφικής Εταιρείας Δρα ΙΩΑΝΝΗ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ για την παρουσίαση της 11ης ποιητικής συλλογής μου «Ο ΚΗΠΟΣ». Είναι μια κριτική που με συγκίνησε και με εντυπωσίασε ευχάριστα, γιατί είδα τον στίχο μου πώς τον είδε ένας μελετητής με λογοτεχνική και φιλοσοφική εμβέλεια όπως ο Ιωάννης Χριστοδούλου.

Ευχαριστώ την Εφημ.Ο ΦΙΛΙΛΕΥΘΕΡΟΣ για τη φιλοξενία και τη Μαρία Παναγιώτου για την επιμέλεια στη Πολιτιστική Στήλη της.

Σε επόμενες αναρτήσεις μου θα γνωρίσετε κάποια χαρακτηριστικά ποιήματά μου.

Καλή ανάγνωση. . «Ο ΚΗΠΟΣ» του Ιωσήφ Ιωσηφίδη . Ο «Κήπος» του Ιωσήφ Σ. Ιωσηφίδη αποτελεί πολυσήμαντο λογοτεχνικό σώμα που κινείται μεταξύ προσωπικού βιώματος, ιστορικής μνήμης και ευρύτερου πολιτισμικού στοχασμού.

Ο τίτλος «Ο κήπος» λειτουργεί ως συγκοινωνούν σύμβολο: τόπος έρωτα, μνήμης, τέχνης και πολιτικής.

Η δομή της συλλογής συνδυάζει σύντομα λυρικά ποιήματα, μυθικές αναστροφές, ιστορικά ποιήματα και στοχαστικές «πινελιές», δημιουργώντας ποικιλία ειρμού αλλά και συνεκτικότητα με επανεμφανιζόμενα μοτίβα (φέγγος/ σκοτάδι, χέρια, δέντρα, θάλασσα, μουσική). Από μορφολογική άποψη, η γλώσσα του Ιωσηφίδη επιτρέπει εναλλαγές επιπέδων λόγου - από το καθημερινό και τραχύ έως το υψιπετές και αρχαιοπρεπές.

Μορφολογικά σημειώνουμε επίσης τη συχνή χρήση υποκοριστικών, ιδιωματισμών και παλαιολεκτισμών που δίνουν μελωδία και ρυθμό.

Συντακτικά, πολλά ποιήματα κινούνται με σύντομες προτάσεις με ελλείψεις.

Έτσι ενισχύεται η προφορικότητα και η αμεσότητα.

Άλλα κείμενα υιοθετούν σύνθετες, επαναληπτικές δομές, που κάνουν θέματα να επιμένουν (αντίστιξη, επιτονισμός μέσω επανάληψης). Η χρήση παθητικής/ ενεργητικής φωνής και ο εναλλασσόμενος αφηγημα-τικός τόνος (α΄/ γ΄ πρόσωπο, απευθυντική προσέγγιση) πολλαπλασιάζουν τις οπτικές θέσεις.

Μετρικά δεν έχουμε σταθερή, δεσμευτική φόρμα• ο ποιητής προτιμά έναν ελευθερόσυρτο στίχο με εσωτερικούς ρυθμούς, αλυσίδες ήχων (αλυσιδωτή συλλαβική μουσικότητα) και συχνή χρήση ασύμμετρων εσωτερικών και ολοκληρωτικών ηχητικών επαναλήψεων.

Η αλλεπάλληλη χρήση φωνηέντων και συμφώνων και η προτίμηση σε βραχείες κλιμακώσεις δίνουν μουσικότητα χωρίς φορμαλιστική επιβολή.

Ο «κήπος» είναι πολυσήμαντο σημαίνον - έρωτας, κάθαρση, τόπος ανάμνησης, μικρόκοσμος πολιτισμού.

Λειτουργεί ως χώρος ιδιωτικός και δημόσιος• ως τόπος παραγωγής τέχνης και τόπος ιστορικής πληγής.

Το φως/ σκοτάδι και το φεγγάρι αντιπαρατίθενται και συμπληρώνουν τον άξονα γνώσης/ άγνοιας, μνήμης/ λήθης.

Το φως συχνά συνδέεται με την αναγέννηση ή την αποκάλυψη, το φεγγάρι με τη σιωπή, το απόκρυφο, το τραυματικό.

Χέρια, δάκτυλα, άγκυρες: το σώμα γίνεται εργαλείο δημιουργίας και βιωματική μαρτυρία.

Τα «ατροφικά δάκτυλα» και τα «ανοιχτά χέρια» λειτουργούν ως κοινωνικά και ηθικά σήματα.

Η θάλασσα, τα δελφίνια, τα ψάρια συνδέονται με την ελληνική μυθολογία, αλλά και με την ελπίδα, τη μνήμη της Αφροδίτης, την ανακύκλωση μύθων.

Η μουσική και τα όργανα (φυσαρμόνικα, βιολί) γίνονται παυσίλυπο, θεραπευτική λειτουργία της τέχνης• η μουσική είναι μέσο αντίστασης στη βία και στην απώλεια.

Οι εικόνες συχνά λειτουργούν μεταφορικά και μεταμυθολογικά• τα τοπικά τοπωνύμια και οι αρχαιοελληνικοί μύθοι συνεργούν στη συσσώρευση διαχρονικών νοημάτων.

Η συλλογή είναι πλούσια σε διακειμενικά ανοίγματα.

Οι αναφορές στην αρχαιότητα είναι άμεσες (Αντιγόνη, Οδυσσέας, Ίκαρος, Ελπήνορας, Ευαγόρας) και οι μύθοι ανάγονται στις σύγχρονες ηθικοπολιτισμικές συγκρούσεις• έτσι, ο παλιός μύθος επανερμηνεύεται ως σχόλιο για την εξουσία, την τεχνολογία (Τεχνητή Νοημοσύνη) και την ατομική/ συλλογική ευθύνη.

Στις ιστορικές αναφορές (Άννα Φρανκ, πρόσφυγες, παιδομάζωμα, Πενταδάκτυλος) η ιστορική μνήμη συνυφαίνεται με την προσωπική τρυφερότητα και την πολιτική καταγγελία.

Ενδιάμεσες αναφορές σε σύγχρονους συγγραφείς και μουσικούς (Μίκης Θεοδωράκης, Μπόρχες, Έλιοτ, Πάουντ, Σεφέρης), λειτουργούν ως διάλογοι: η συλλογή αυτοτοποθετείται σε ένα ευρύ ευρωπαϊκό και παγκόσμιο λογοτεχνικό πλαίσιο.

Δημιουργείται, έτσι, ένα δίκτυο αλληλεπιδράσεων όπου οι μύθοι και οι φόρμες ανανεώνονται ως εργαλεία κριτικής - κοινωνικής, ιστορικής και αισθητικής.

Η συλλογή δεν είναι μόνον αισθητική• διαπνέεται από πολιτικές προτάσεις: αντίσταση στη λήθη, υπεράσπιση της γλώσσας και της πολιτιστικής κληρονομιάς, καταγγελία του πολέμου και της προσφυγιάς, κριτική στην τεχνολογική παντοδυναμία (AI) και στην πολιτική εξουσία.

Η ηθική της ποίησης, εδώ, συνδέεται με την ανάμνηση και τη βουλητική πράξη.

Η ποίηση γίνεται τόπος μνήμης και δράσης.

Το ποιητικό υποκείμενο μετακινείται: από προσωπικό σε συλλογικό / εθνικό («Λεωφορείο της πικρής πατρίδας»), από ιστορικά ενσωματωμένο σε μυθιστορηματικό.

Αυτή η μεταβλητότητα επιτρέπει στον ποιητή να υιοθετεί πολλαπλές περσόνες, δημιουργώντας την εντύπωση μιας «πολυφωνικής» συλλογής όπου το «εγώ» λειτουργεί και ως «εμείς». Η συλλογή διατηρεί αισθητική ισορροπία ανάμεσα στον λυρισμό και στην κοινωνική δέσμευση.

Ωστόσο, η πυκνότητα των αναφορών και η πολυσημία μερικών εικόνων επιβάλλει μια απαιτητική αναγνωστική στάση• σε ορισμένα σημεία, η πολυμορφία του ύφους θα μπορούσε να ενισχυθεί από τη συνθετική συμπύκνωση για να ενισχυθεί ο ενιαίος ποιητικός τόνος, αν αυτός, φυσικά, θα κρινόταν περισσότερο επιθυμητός. «Ο κήπος» του Ιωσήφ Σ. Ιωσηφίδη είναι μια απαιτητική συλλογή, που απαιτεί και ανταμείβει τον αναγνώστη: μορφολογικά πολύχρωμη, σημειωτικά πλούσια και διακειμενικά τοποθετημένη, επιτυγχάνει να συγκροτήσει έναν ποιητικό χώρο όπου το προσωπικό συνδέεται με το συλλογικό, ο μύθος με την πολιτική, και η τέχνη με την πράξη.

Είναι έργο που αξίζει να ενσωματωθεί στη μελέτη της νεοελληνικής και κυπριακής ποίησης ως παράδειγμα σύγχρονης, πολυφωνικής γραφής με ισχυρή ηθική και αισθητική παρουσία. . Δρ Ιωάννης Σ. Χριστοδούλου Πρόεδρος της Εθνικής Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών Κύπρου Καθηγητής Πανεπιστημίου Κύπρου

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους