Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Οπωσδήποτε επαινετός, ο εμπλουτισμός του φετινού Προγράμματος Πολιτιστικής Αποκέντρωσης του Υφυπουργείου Πολιτισμού με θεματικούς περιπάτους στην ύπαιθρο.

Διαδραστικές εμπειρίες που αναμφίβολα θα συμβάλουν στην ανάπτυξη κι αυτού που ονομάζουμε «κουλτούρα μνήμης», μιας και το τοπίο είναι ένας φυσικός φορέας μνήμης.

Κι όπως αναφέρεται στο προαγγελτικό κείμενο του Τμήματος Σύγχρονου Πολιτισμού, σκοπός αυτών των αφηγηματικών ξεναγήσεων δεν είναι μόνο η ανάδειξη της εγκατάλειψης, αλλά και η προβολή της ανθεκτικότητας της κυπριακής υπαίθρου.

Ενδεικτικά ν’ αναφέρουμε τον προγραμματισμένο για τις 24.10.2026 περίπατο στην κοιλάδα του Διαρίζου, που θα γίνει μάλιστα στα αγγλικά, με ταυτόχρονη διερμηνεία στα ελληνικά, κάτι που σημαίνει πως απευθύνεται σ’ ένα ευρύτερο κοινό, των Τουρκοκυπρίων μη εξαιρουμένων, πόσο μάλλον όταν επίκεντρο της περιπατητικής αυτής συνάντησης θα είναι το εγκαταλελειμμένο χωριό Σουσκιού. Καλώς. Η Κύπρος είναι έτσι ή αλλιώς ένα διαχρονικό ποτάμι οδύνης, αλλά και «…μια ήπειρος πολιτισμού», για να το πούμε με τα λόγια του ποιητή, που θέλησε να εκφράσει έτσι τη βαθειά πνευματική και ιστορική διάσταση του νησιού μας.

Πράγματι, χωρίς υπερβολή ή ειρωνεία, μπορούμε να καυχιόμαστε πως ζούμε σε μια χώρα πλούσια σε «πολιτισμικά τοπία», σε περιοχές που έχουν διαμορφωθεί από την αλληλεπίδραση της φύσης και των ανθρώπων, με οικουμενικές μάλιστα αναφορές, με ή χωρίς τη βούλα της UNESCO.

Αλλά και βαρυσήμαντα σημεία απαξίωσης, όπου ο πολιτισμικός προσδιορισμός ενέχει και το αυτοκαταστροφικό έθος, το συγκρουσιακό έθος που οδήγησε στη δραματική εγκατάλειψη και ερειπίωση πολλών αγροτικών κοινοτήτων, κι όχι μόνο.

Μακρύς ο κατάλογος, και πολλοί οι καλλιτέχνες που δοκίμασαν ν’ αναδείξουν με εικαστικούς ή άλλους τρόπους τις πραγματώσεις της ολέθριας δυναμικής του, σε αστικές κυρίως περιοχές, πότε στα ενδότερα της μοιρασμένης Λευκωσίας, πότε εκ του μακρώθεν με φόντο τα απόκοσμα κτίσματα της Αμμοχώστου και το βρικολακιασμένο αεροδρόμιο... πολλά τα επώδυνα σημεία στην «ήπειρό» μας, και είναι πρόδηλο πως η αποκατάστασή τους θα χρειαστεί επίπονη αναθεώρηση των αφηγημάτων που συντηρούν αυτή την εγκατάλειψη και ερειπίωση, πέρα από τυποποιημένα ευχολόγια ή πλατειασμούς, χωρίς τη θεατρικότητα ή τον χαριεντισμό των επαναπροσεγγιστικών «event». Και γιατί όχι με διαδραστικούς περιπάτους στα πολλά «εικονοποιημένα» πια τοπία του νησιού, όπως είναι ο στοιχειωμένος Άγιος Σωζόμενος, προσεχώς και στο Σουσκιού στην κοιλάδα του Διαρίζου.

Μέρη που έχουν ήδη παγιωθεί στη συνείδησή μας ως «συνειρμικά πολιτιστικά τοπία», με αρνητικό ωστόσο πρόσημο, σε αντίθεση με τόπους όπως το Φικάρδου π.χ., το απολιθωμένο χωριό από τον 19ο αιώνα, ή την προ πολλού «εικονοποιημένη» Πέτρα του Ρωμιού με το μυθολογικό κιόλας πρόσημο, για να μην αναφέρουμε τον Πρόδρομο με τη θρυλική «Βερεγγάρια» στην κορφή του, το παρηκμασμένο ορεινό θέρετρο που παραπέμπει συνειρμικά στη συναφή παραθεριστική κουλτούρα των 50s και 60s, και την αμφίδρομη σχέση των αγροτικών κοινοτήτων μ’ αυτή.

Γιατί κακά τα ψέματα, ο παραθερισμός των αστών, όσο επιθυμητός ή καλοήθης κι αν είναι, μεταμορφώνει την αρχιτεκτονική της υπαίθρου, την οικονομία, τις κοινωνικές δομές και τελικά την ταυτότητα τέτοιων κοινοτήτων.

Πάνε οι εποχές με τους ανθρώπους της υπαρκτικής υπαίθρου που νοίκιαζαν τα σπίτια τους τα καλοκαίρια για να τα βγάλουν πέρα τον χειμώνα, τους άντρες και τις γυναίκες του χωριού με ποδίνες και τσεμπέρια που τσάπιζαν ιδιοχείρως τα οπωροφόρα και άρδευαν τα μποστάνια τους μεσονυχτίς, σ’ ένα παράλληλο σύμπαν με τον εποχιακό τουρισμό της πλατείας και τον αφ’ υψηλού κοσμοπολιτισμό του «Βερεγγάρια». Γι’ αυτό βιαστείτε, πριν το μπακάλικο του κου Κώστα και της Αγαπούς περάσει ανεπιστρεπτί στα χέρια των υπεραγορών που θα τροφοδοτούν το μυθικό ξενοδοχείο μόλις τελειώσει η ανακαίνισή του, κι ανοίξτε το βήμα σας, πριν τα καφενεία της πλατείας γίνουν καφετέριες με ξενικά ονόματα.

Εξάλλου, η μοναδικότητα του συγκεκριμένου θερέτρου έγκειται στην αίσθηση της απεραντοσύνης που προσφέρει η τοποθεσία του, αυτό που νιώθουμε κάθε φορά που αγναντεύουμε από ψηλά τον κόλπο της κατεχόμενης Μόρφου, από τη μια, και το αχανές του ορίζοντα προς τη μεριά της Πάφου.

Το πανόραμα της μικρής μας πατρίδας μέσα σ’ ένα μόνο απογευματινό περίπατο, από το «Pinewood» στα χαμηλά προς Πεδουλά, ώς την άγια Τρικουκκιώτισσα στον δρόμο για τις Πλάτρες. https://www.philenews.com/events/tzivertia-zontanes-domes-i-fisi-ginete-ergastirio-sigchronis-technis-se-aska-fterikoudi-ke-lazania/?fbclid=IwY2xjawUSXnlwZG9mAWV4dG4DYWVtAjExAHNydGMGYXBwX2lkEDIyMjAzOTE3ODgyMDA4OTIAAR4UbJO6z0ouE7OzT2FXnt1MJRBojcQDhw-zVYKrIkiR1sIOyhRmGbE_NAIBfA_aem_nLZoMm9SMGYOwQ4zI6gy1g

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους