Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Σήμερα θα μιλήσουμε για έναν άνθρωπο που έχει φύγει φίλο και καθηγητή του προέδρου μας και εκατοντάδων μαθητών.. ΤΟΝ ΑΓΓΕΛΟ ΒΙΣΒΑΡΔΗ Η ΜΟΥΡΙΕ Ο Δάσκαλος που διέσωσε τον χορευτικό πολιτισμό της Ζακύνθου Μια ζωή αφιερωμένη στη μνήμη, την παράδοση και τη ζωντανή πολιτιστική κληρονομιά Ο Άγγελος Βισβάρδης αποτελεί μία από τις πλέον ξεχωριστές μορφές της νεότερης πολιτιστικής ιστορίας της Ζακύνθου. Καθηγητής Σωματικής Αγωγής, παιδαγωγός, ερευνητής της λαϊκής παράδοσης, χοροδιδάσκαλος και ιδρυτής του Χορευτικού Συγκροτήματος Ζακύνθου «Το Φιόρο του Λεβάντε», αφιέρωσε τη ζωή του στη διάσωση, καταγραφή, διδασκαλία και διάδοση του ζακυνθινού παραδοσιακού χορού.

Η προσφορά του δεν περιορίστηκε στη διδασκαλία βημάτων και χορών. Ο Βισβάρδης αντιλήφθηκε τον χορό ως φορέα ιστορικής μνήμης, συλλογικής ταυτότητας και πολιτιστικής συνέχειας.

Με αυτή την αντίληψη αναζήτησε την παράδοση εκεί όπου εξακολουθούσε να ζει: στα χωριά, στους ηλικιωμένους ανθρώπους, στις προφορικές μαρτυρίες, στα ξεχασμένα τραγούδια και στα παλιά έθιμα.

Έτσι, από τον δάσκαλο της Φυσικής Αγωγής αναδείχθηκε σε έναν από τους σημαντικότερους θεματοφύλακες της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της Ζακύνθου.

Η παιδαγωγική παρουσία του Άγγελου Βισβάρδη υπήρξε καθοριστική.

Ως καθηγητής Σωματικής Αγωγής αξιοποίησε το σχολικό περιβάλλον όχι μόνο για τη σωματική καλλιέργεια των μαθητών, αλλά και για την επαφή τους με τον πολιτισμό του τόπου τους.

Μαρτυρίες παλαιών μαθητών του περιγράφουν έναν δάσκαλο ο οποίος αναζητούσε μέσα στα σχολεία νέους και νέες με ενδιαφέρον και δυνατότητα να ασχοληθούν με τον χορό.

Η διδασκαλία του συνδύαζε την πειθαρχία, τη χαρά της κίνησης και τη βιωματική γνωριμία με την τοπική παράδοση.

Χαρακτηριστική είναι η μαρτυρία παλαιού μαθητή του, σύμφωνα με την οποία ο Βισβάρδης, ως καθηγητής Σωματικής Αγωγής, αναζητούσε μαθητές και μαθήτριες που μπορούσαν να εργαστούν συστηματικά μαζί του πάνω στον χορό.

Για τον Βισβάρδη, ο μαθητής δεν ήταν απλώς ένας εκτελεστής μιας χορογραφίας.

Ήταν ο νέος κρίκος μιας αλυσίδας μνήμης. «ΤΟ ΦΙΟΡΟ ΤΟΥ ΛΕΒΑΝΤΕ» Το κορυφαίο δημιούργημα της πολιτιστικής δράσης του Άγγελου Βισβάρδη υπήρξε το Χορευτικό Συγκρότημα Ζακύνθου «Το Φιόρο του Λεβάντε». Το συγκρότημα ιδρύθηκε στη Ζάκυνθο το 1964, με πρωτοβουλία του καθηγητή Φυσικής Αγωγής Άγγελου Βισβάρδη.

Βασικός σκοπός του ήταν η καταγραφή των παραδοσιακών χορών και τραγουδιών της Ζακύνθου και η μετάδοσή τους στις νεότερες γενιές.

Η ίδρυση του «Φιόρου του Λεβάντε» δεν ήταν απλώς η δημιουργία ενός ακόμη χορευτικού συγκροτήματος.

Ήταν μία πράξη πολιτιστικής διάσωσης.

Σε μία εποχή κατά την οποία οι ζακυνθινοί παραδοσιακοί χοροί κινδύνευαν να χαθούν από τη συλλογική μνήμη, ο Βισβάρδης στράφηκε προς τις τοπικές κοινότητες και αναζήτησε ανθρώπους που εξακολουθούσαν να γνωρίζουν παλιούς χορούς, τραγούδια και δρώμενα.

Η έρευνα αυτή έφερε στο φως έναν πολύτιμο λαϊκό πολιτισμό που κινδύνευε να σιωπήσει. Η ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΑ ΧΩΡΙΑ ΤΗΣ ΖΑΚΥΝΘΟΥ Ιδιαίτερη αξία στην εργασία του Βισβάρδη έχει η επιτόπια έρευνα.

Δεν περίμενε την παράδοση να φτάσει σε εκείνον.

Πήγε ο ίδιος να τη συναντήσει.

Αναζήτησε ηλικιωμένους ανθρώπους, παλαιούς χορευτές και φορείς της προφορικής παράδοσης.

Κατέγραψε κινήσεις, ρυθμούς, τραγούδια και τρόπους εκτέλεσης που διαφορετικά θα μπορούσαν να χαθούν οριστικά.

Η μαρτυρία του Θανάση Λυμούρη, μαθητή του Βισβάρδη και μεταγενέστερου συνεχιστή του έργου του «Φιόρου του Λεβάντε», περιγράφει ακριβώς αυτή τη συστηματική έρευνα στα χωριά της Ζακύνθου.

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο της πολιτιστικής του μεθόδου: ο Βισβάρδης δεν αντιμετώπισε την παράδοση ως μουσειακό αντικείμενο· την αντιμετώπισε ως ζωντανό οργανισμό. Ο ΓΙΑΡΓΗΤΤΟΣ — Ο ΧΟΡΟΣ ΤΟΥ ΘΗΣΕΑ Η μεγαλύτερη ίσως συμβολή του Άγγελου Βισβάρδη στην έρευνα και διάσωση της ζακυνθινής χορευτικής παράδοσης συνδέεται με τον Γιαργηττό, γνωστό και ως Χορό του Θησέα.

Ο χορός είχε ουσιαστικά περιπέσει στη λήθη.

Η έρευνα και η προσπάθεια αναβίωσής του συνδέθηκαν αποφασιστικά με τον Βισβάρδη.

Η σχετική βιβλιογραφία καταγράφει ότι ο Γιαργηττός παρουσιάστηκε εκ νέου ύστερα από τις έρευνες του καθηγητή Φυσικής Αγωγής Άγγελου Βισβάρδη.

Ο ίδιος αφιέρωσε ειδική μελέτη στον χορό: «Ο Γιαργηττός, ο χορός του Θησέα: ένα βίωμα, η διάσωσή του, ένας αγώνας: μια καινούργια άποψη», όπου παρουσιάζει τη σχέση του με τον χορό, την προσπάθεια διάσωσής του και τη δική του ερευνητική προσέγγιση.

Η μελέτη περιλαμβάνεται στις σελίδες «Σύμμεικτα Νεοελληνικής Φιλολογίας», Ο Γιαργηττός δεν ήταν για τον Βισβάρδη απλώς ένας χορός.

Ήταν ένα τεκμήριο ιστορικής μνήμης.

Σύμφωνα με την παράδοση που διασώθηκε, ο πρωτοχορευτής με τις κινήσεις του αναπαριστά την πάλη του Θησέα με τον Μινώταυρο, ενώ η πορεία των χορευτών παραπέμπει στον λαβύρινθο.

Η παρουσίαση του χορού υπήρξε κορυφαία στιγμή της δράσης του «Φιόρου του Λεβάντε». Το 1965, στην πρώτη συνάντηση Μεσαιωνικού και Λαϊκού Θεάτρου στη Ζάκυνθο, το συγκρότημα παρουσίασε για πρώτη φορά χορούς και τραγούδια του νησιού με αυθεντικούς λαϊκούς χορευτές και οργανοπαίκτες.

Το 1967, στις «Γιορτές Λόγου και Τέχνης» στη Λευκάδα, παρουσιάστηκε ο Γιαργηττός ή Χορός του Θησέα, με πρωτοχορευτή τον ίδιο τον ιδρυτή του συγκροτήματος, Άγγελο Βισβάρδη.

Η «ΑΜΟΙΡΗ» Εξίσου σημαντική υπήρξε η συμβολή του στη διάσωση της «Άμοιρης», ενός ιδιαίτερου μιμητικού και σατιρικού χορού της Ζακύνθου.

Η «Άμοιρη» συνδεόταν με το ορεινό χωριό Άγιος Λέοντας και κυρίως με την περίοδο της Αποκριάς.

Η καταγραφή της συνδέεται με τον Άγγελο Βισβάρδη και το έργο του «Φιόρου του Λεβάντε». Πρόκειται για χαρακτηριστικό παράδειγμα της φιλοσοφίας του: να διασώσει όχι μόνο τους «μεγάλους» ή δημοφιλείς χορούς, αλλά και εκείνες τις μικρές, τοπικές και εύθραυστες εκφράσεις του λαϊκού πολιτισμού που κινδύνευαν να εξαφανιστούν.

Το έργο του Άγγελου Βισβάρδη ξεπερνά κατά πολύ τα όρια της χορευτικής διδασκαλίας.

Υπήρξε μια μορφή πολιτιστικού παιδαγωγού.

Δίδαξε στα παιδιά της Ζακύνθου ότι η παράδοση δεν είναι κάτι παλιό και ξεπερασμένο.

Είναι η γνώση του ποιοι είμαστε.

Είναι η μνήμη των προγόνων.

Είναι η σχέση του ανθρώπου με τον τόπο.

Είναι η συνέχεια της κοινότητας.

Η εκπαιδευτική του δράση είχε ως αποτέλεσμα να δημιουργηθεί μία ολόκληρη γενιά ανθρώπων που γνώρισαν τους ζακυνθινούς χορούς μέσα από τη διδασκαλία του.

Πολλοί από τους μαθητές του αργότερα δημιούργησαν δικά τους χορευτικά συγκροτήματα και συνέχισαν το έργο που εκείνος είχε αρχίσει.

Η μαρτυρία των συνεχιστών του «Φιόρου του Λεβάντε» επισημαίνει ακριβώς αυτή τη μεγάλη αλυσίδα μαθητών και δασκάλων.

Έτσι δημιουργήθηκε αυτό που θα μπορούσε να ονομαστεί: η σχολή του Άγγελου Βισβάρδη.

Η μεγαλύτερη δικαίωση ενός δασκάλου είναι να συνεχίζεται το έργο του όταν ο ίδιος έχει αποχωρήσει από το προσκήνιο.

Στην περίπτωση του Άγγελου Βισβάρδη, η παρακαταθήκη του μεταδόθηκε μέσα από τους μαθητές του.

Χορευτές που διδάχθηκαν κοντά του συνέχισαν να διδάσκουν, να ερευνούν και να παρουσιάζουν τη ζακυνθινή παράδοση.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του χορευτή και χοροδιδασκάλου Σπύρου Σκιαδόπουλου, ο οποίος ξεκίνησε την ενασχόλησή του με τον παραδοσιακό χορό δίπλα στον Άγγελο Βισβάρδη στο Βουγιάτο και διδάχθηκε από τον ίδιο τον Γιαργηττό.

Έτσι, η διδασκαλία του Βισβάρδη δεν έμεινε σε μία γενιά.

Μεταδόθηκε από γενιά σε γενιά.

Η προσφορά του μπορεί να συνοψιστεί σε πέντε θεμελιώδεις πράξεις: Έρευνα.

Αναζήτησε την παράδοση στις πηγές της. Διάσωση.

Κατέγραψε και διέσωσε χορούς και δρώμενα που κινδύνευαν να χαθούν. Διδασκαλία.

Μετέφερε τη γνώση στους νέους. Παρουσίαση.

Έφερε τη ζακυνθινή παράδοση από τα χωριά στη σκηνή. Συνέχεια.

Δημιούργησε μαθητές που έγιναν οι ίδιοι φορείς της παράδοσης.

Αυτό το πενταμερές έργο καθιστά τον Άγγελο Βισβάρδη κάτι περισσότερο από έναν χοροδιδάσκαλο.

Τον καθιστά ιδρυτή μιας πολιτιστικής σχολής. Η Ζάκυνθος υπήρξε ανέκαθεν ένας τόπος συνάντησης διαφορετικών πολιτιστικών ρευμάτων.

Η δυτική και επτανησιακή επίδραση υπήρξε έντονη στην αστική ζωή του νησιού.

Παράλληλα όμως, στις αγροτικές και ορεινές κοινότητες διατηρήθηκαν στοιχεία μιας παλαιότερης λαϊκής παράδοσης. Ο Βισβάρδης αντιλήφθηκε αυτή την πολιτιστική πολυμορφία και στράφηκε προς τις πηγές της λαϊκής παράδοσης.

Το έργο του συνέβαλε έτσι στη δημιουργία μιας ισορροπίας ανάμεσα: στην ιστορική μνήμη και τη σύγχρονη ζωή, στην πόλη και το χωριό, στον δάσκαλο και τον μαθητή, στο παρελθόν και το μέλλον.

Πέρα από τους τίτλους και τις ιδιότητες, οι μαρτυρίες για τον Άγγελο Βισβάρδη αποκαλύπτουν έναν άνθρωπο με πάθος για τον τόπο του και βαθιά πίστη στη δύναμη της παράδοσης.

Οι μαθητές του δεν θυμούνται μόνο έναν καθηγητή.

Θυμούνται έναν δάσκαλο ζωής.

Έναν άνθρωπο που τους έμαθε να σέβονται τον πολιτισμό τους και να αισθάνονται υπερήφανοι για την ιδιαίτερη πολιτιστική φυσιογνωμία της Ζακύνθου.

Η μνήμη του εξακολουθεί να είναι ζωντανή μέσα στο «Φιόρο του Λεβάντε», το οποίο συνεχίζει τη δραστηριότητά του και διατηρεί ως βασικό σκοπό τη μετάδοση της ζακυνθινής χορευτικής και μουσικής παράδοσης.

Η πραγματική αξία ενός ανθρώπου του πολιτισμού δεν μετριέται μόνο από όσα δημιούργησε ο ίδιος.

Μετριέται κυρίως από όσα δεν χάθηκαν εξαιτίας του. Ο Άγγελος Βισβάρδης ανήκει σε εκείνη τη σπάνια κατηγορία ανθρώπων που εμφανίζονται σε κρίσιμες στιγμές της ιστορίας ενός τόπου και αντιλαμβάνονται ότι κάτι πολύτιμο κινδυνεύει να χαθεί.

Και τότε αναλαμβάνουν δράση.

Χάρη στη δική του προσπάθεια, ορισμένοι από τους παλιούς χορούς της Ζακύνθου δεν έμειναν μόνο ως αχνές αναμνήσεις ηλικιωμένων ανθρώπων.

Πέρασαν στη σκηνή.

Πέρασαν στα σχολεία.

Πέρασαν στους νέους.

Πέρασαν από γενιά σε γενιά.

Και εξακολουθούν να χορεύονται. Ο ΆΓΓΕΛΟΣ ΠΟΥ ΕΓΙΝΕ ΘΕΣΜΟΣ Σήμερα, ο Άγγελος Βισβάρδης δεν αποτελεί απλώς ένα σημαντικό όνομα στην ιστορία του «Φιόρου του Λεβάντε». Αποτελεί κεφάλαιο της πολιτιστικής ιστορίας της Ζακύνθου.

Η ίδρυση του «Φιόρου του Λεβάντε» το 1964, η συστηματική επιτόπια έρευνα, η διάσωση της «Άμοιρης», η ανάδειξη του Γιαργηττού, η παρουσίαση των ζακυνθινών χορών σε σημαντικές πολιτιστικές διοργανώσεις και, κυρίως, η δημιουργία μαθητών και συνεχιστών, συνθέτουν μια παρακαταθήκη ιδιαίτερης σημασίας.

Δεν υπήρξε απλώς ένας άνθρωπος που δίδαξε χορούς.

Υπήρξε ένας άνθρωπος που δίδαξε στη Ζάκυνθο να θυμάται.

Για τη συνολική του προσφορά, ο Άγγελος Βισβάρδης μπορεί δικαίως να καταγραφεί ως: Παιδαγωγός της ζακυνθινής νεολαίας.

Πρωτεργάτης της αναβίωσης της ζακυνθινής χορευτικής παράδοσης.

Ιδρυτής του Χορευτικού Συγκροτήματος «Το Φιόρο του Λεβάντε». Ερευνητής της λαϊκής παράδοσης.

Διασώστης ξεχασμένων ζακυνθινών χορών.

Δάσκαλος του Γιαργηττού και της «Άμοιρης». Μέντορας γενεών χορευτών.

Θεματοφύλακας της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της Ζακύνθου.

Και πάνω απ’ όλα: Ένας από εκείνους τους ανθρώπους που μετέτρεψαν την αγάπη για τον τόπο σε έργο πολιτισμού.

Κάθε φορά που στη Ζάκυνθο ένας νέος άνθρωπος πιάνεται στον κύκλο του χορού, κάθε φορά που ακούγεται ένας παλιός ρυθμός, κάθε φορά που ένας δάσκαλος μεταδίδει σε ένα παιδί έναν χορό που έρχεται από πολύ μακριά, ένα μέρος εκείνης της αλυσίδας οδηγεί στον Άγγελο Βισβάρδη.

Γιατί η μεγαλύτερη επιτυχία ενός δασκάλου δεν είναι να τον θυμούνται.

Είναι να συνεχίζεται το έργο του.

Και το έργο του Άγγελου Βισβάρδη συνεχίζεται.

Στους μαθητές του.

Στους χορευτές του.

Στο «Φιόρο του Λεβάντε». Στους ζακυνθινούς χορούς. Στον Γιαργηττό.

Στην «Άμοιρη». Στη μνήμη της Ζακύνθου.

Και, τελικά, στην ίδια την πολιτιστική ταυτότητα του Φιόρου του Λεβάντε. Άγγελος Βισβάρδης Ο Δάσκαλος της Παράδοσης. Ο άνθρωπος που έδωσε ξανά βήμα στη μνήμη της Ζακύνθου.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους