Original Post

Πλήρες Κείμενο:

ΙΡΕΝ ΖΟΛΙΟ-ΚΙΟΥΡΙ Σαν σήμερα, στις 12 Σεπτεμβρίου 1897, γεννήθηκε στο Παρίσι η Irène Joliot-Curie, μία από τις σημαντικότερες μορφές της πυρηνικής φυσικής και της ραδιοχημείας του 20ού αιώνα.

Ήταν κόρη της Marie Skłodowska-Curie και του Pierre Curie, αλλά η θέση της στην ιστορία της επιστήμης δεν οφείλεται απλώς στο διάσημο επώνυμό της.

Μαζί με τον σύζυγό της, Frédéric Joliot, πραγματοποίησε μια θεμελιώδη ανακάλυψη: απέδειξε ότι η ραδιενέργεια μπορούσε να δημιουργηθεί τεχνητά στο εργαστήριο.

Κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ ήταν ακόμη πολύ νέα, εργάστηκε μαζί με τη μητέρα της σε κινητές μονάδες ακτίνων Χ, βοηθώντας στην ακτινολογική εξέταση τραυματισμένων στρατιωτών.

Αργότερα σπούδασε φυσική και μαθηματικά στη Σορβόννη και το 1925 ολοκλήρωσε τη διδακτορική της διατριβή πάνω στις ακτίνες α του πολωνίου.

Το επόμενο έτος παντρεύτηκε τον Frédéric Joliot και οι δύο επιστήμονες άρχισαν μία από τις σημαντικότερες ερευνητικές συνεργασίες στην ιστορία της πυρηνικής φυσικής.

Μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1930, η γνωστή ραδιενέργεια θεωρούνταν κυρίως φυσική ιδιότητα ορισμένων ασταθών πυρήνων, όπως εκείνων του ουρανίου, του ραδίου και του πολωνίου. Οι Joliot-Curie όμως έθεσαν ένα πολύ πιο φιλόδοξο ερώτημα: μπορούμε να πάρουμε έναν αρχικά σταθερό πυρήνα και να τον μετατρέψουμε τεχνητά σε ραδιενεργό; Το 1934 βομβάρδισαν λεπτά φύλλα αλουμινίου με σωματίδια α, δηλαδή πυρήνες ηλίου.

Παρατήρησαν ότι κατά τον βομβαρδισμό εκπέμπονταν ποζιτρόνια.

Το εντυπωσιακό όμως ήταν ότι, όταν απομάκρυναν την πηγή των σωματιδίων α, η εκπομπή δεν σταματούσε αμέσως.

Το ίδιο το υλικό είχε πλέον καταστεί ραδιενεργό.

Η βασική πυρηνική αντίδραση μπορεί να γραφτεί: ²⁷Al + ⁴He → ³⁰P + n Το σταθερό αλουμίνιο-27 είχε μετατραπεί σε φώσφορο-30, ένα ασταθές ραδιενεργό ισότοπο.

Στη συνέχεια: ³⁰P → ³⁰Si + e⁺ + νₑ Ο φώσφορος-30 διασπάται με β⁺ διάσπαση, εκπέμποντας ένα ποζιτρόνιο και ένα νετρίνο ηλεκτρονίου και καταλήγοντας σε σταθερό πυρίτιο-30. Το ουσιώδες ήταν ότι η ραδιενέργεια δεν προϋπήρχε στο αρχικό υλικό.

Είχε δημιουργηθεί από τον άνθρωπο μέσω πυρηνικής αντίδρασης.

Παρόμοια αποτελέσματα πέτυχαν βομβαρδίζοντας και άλλα στοιχεία, όπως βόριο και μαγνήσιο.

Η ανακάλυψη απέδειξε ότι μπορούσαμε πλέον να κατασκευάζουμε τεχνητά ραδιοϊσότοπα.

Η σημασία αυτής της ανακάλυψης ήταν τεράστια.

Μέχρι τότε, τα ραδιενεργά υλικά έπρεπε κατά κύριο λόγο να απομονωθούν από φυσικά μεταλλεύματα, μία εξαιρετικά δύσκολη διαδικασία.

Η τεχνητή παραγωγή ραδιοϊσοτόπων άνοιξε έναν ολόκληρο νέο κλάδο της πυρηνικής επιστήμης.

Αργότερα τα τεχνητά ραδιοϊσότοπα έγιναν πολύτιμα ως ραδιενεργοί ιχνηθέτες στη χημεία και τη βιολογία και απέκτησαν τεράστια σημασία στην πυρηνική ιατρική, στη διάγνωση και στη θεραπεία ασθενειών.

Για αυτή την ανακάλυψη, η Irène Joliot-Curie και ο Frédéric Joliot τιμήθηκαν το 1935 με το Νόμπελ Χημείας, «για τη σύνθεση νέων ραδιενεργών στοιχείων». Η Irène είχε τότε μόλις 38 ετών.

Η οικογένεια Curie έγινε έτσι μία μοναδική περίπτωση στην ιστορία των Νόμπελ: η Marie Curie είχε ήδη κερδίσει δύο βραβεία, ο Pierre Curie ένα, και τώρα η κόρη τους και ο σύζυγός της πρόσθεταν ακόμη δύο.

Όμως η συμβολή της Irène δεν σταμάτησε εκεί.

Το 1937–1938, μαζί με τον Pavel Savić, μελετούσε τι συνέβαινε όταν το ουράνιο βομβαρδιζόταν με νετρόνια.

Εντόπισαν ένα παράξενο ραδιενεργό προϊόν με χρόνο ημιζωής περίπου 3,5 ώρες, το οποίο παρουσίαζε χημική συμπεριφορά παρόμοια με εκείνη του λανθανίου.

Το αποτέλεσμα ήταν τότε εξαιρετικά δύσκολο να ερμηνευθεί: πώς θα μπορούσε ο βαρύς πυρήνας του ουρανίου να δώσει ένα πολύ ελαφρύτερο στοιχείο όπως το λανθάνιο; Η Joliot-Curie και ο Savić δεν έκαναν το τελικό βήμα της ερμηνείας.

Όμως τα αποτελέσματά τους συνέβαλαν καθοριστικά στο «παζλ» που οδήγησε λίγο αργότερα τους Otto Hahn και Fritz Strassmann στα πειραματικά δεδομένα της πυρηνικής σχάσης, και τη Lise Meitner και τον Otto Frisch στη σωστή φυσική ερμηνεία της.

Ακόμη και η επίσημη βιογραφία του Νόμπελ χαρακτηρίζει την εργασία της Irène του 1938 σημαντικό βήμα προς την ανακάλυψη της σχάσης του ουρανίου. Η Joliot-Curie υπήρξε επίσης καθηγήτρια στη Σορβόννη, διευθύντρια του Institut du Radium από το 1946 και συμμετείχε στη δημιουργία της γαλλικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας.

Συνέβαλε στην ανάπτυξη του πρώτου γαλλικού πυρηνικού αντιδραστήρα, ο οποίος τέθηκε σε λειτουργία το 1948, και εργάστηκε για τη δημιουργία μεγάλου κέντρου πυρηνικής φυσικής στο Orsay.

Παράλληλα δραστηριοποιήθηκε για την εκπαίδευση και την κοινωνική θέση των γυναικών και το 1936 έγινε υφυπουργός Επιστημονικής Έρευνας της Γαλλίας.

Υπήρχε όμως μια τραγική ειρωνεία στην ιστορία της οικογένειας Curie.

Οι άνθρωποι που αποκάλυψαν τις τεράστιες δυνατότητες της ραδιενέργειας εργάστηκαν σε μια εποχή κατά την οποία οι κίνδυνοι της χρόνιας έκθεσης στην ιονίζουσα ακτινοβολία δεν ήταν ακόμη πλήρως κατανοητοί και τα σημερινά μέτρα ακτινοπροστασίας δεν υπήρχαν. Η Irène Joliot-Curie πέθανε στις 17 Μαρτίου 1956, σε ηλικία 58 ετών, από λευχαιμία που συνδέθηκε με τη μακροχρόνια έκθεσή της σε ακτινοβολία.

Η κληρονομιά της βρίσκεται παντού στη σύγχρονη πυρηνική επιστήμη.

Η δυνατότητα παραγωγής τεχνητών ραδιοϊσοτόπων βρίσκεται πίσω από τεχνικές που χρησιμοποιούνται στη φυσική, στη χημεία, στη βιολογία και στην ιατρική. Η Irène Joliot-Curie δεν ήταν απλώς «η κόρη της Marie Curie». Ήταν η επιστήμονας που βοήθησε να περάσει η πυρηνική φυσική από την παρατήρηση της φυσικής ραδιενέργειας στον ελεγχόμενο μετασχηματισμό του ίδιου του ατομικού πυρήνα.

Και αυτή ήταν μία από τις μεγάλες επιστημονικές επαναστάσεις του 20ού αιώνα. Πηγές: Nobel Prize – Irène Joliot-Curie: Biographical & Facts· Nobel Prize – Women Who Changed Science: Irène Joliot-Curie· Nobel Prize archives on the 1935 Chemistry Prize· Physics Today, ιστορική ανασκόπηση της ανακάλυψης της πυρηνικής σχάσης.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους