Πίσω από την κλειδαρότρυπα ή μπροστά στο φως; Άσχετα με το αν κάποιος ήταν θαυμαστής ή όχι του καλλιτέχνη Μαζωνάκη, άσχετα με το αν γούσταρε ή δεν γούσταρε την προσωπικότητά του, άσχετα με το αν...
Πίσω από την κλειδαρότρυπα ή μπροστά στο φως; Άσχετα με το αν κάποιος ήταν θαυμαστής ή όχι του καλλιτέχνη Μαζωνάκη, άσχετα με το αν γούσταρε ή δεν γούσταρε την προσωπικότητά του, άσχετα με το αν θεωρεί σπουδαίο ή ασήμαντο το έργο του, κανείς –πιστεύω– δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι ο Μαζωνάκης έγινε η αφορμή: 1. Εν ζωή, να ανοίξει επιτέλους η συζήτηση για τον απάνθρωπο τρόπο διαχείρισης των ψυχικά ευάλωτων ανθρώπων και ειδικότερα για τη διαδικασία της ακούσιας νοσηλείας.
Μια διαδικασία που, για δεκαετίες, προϋπέθετε τη διαχείριση ανθρώπων που χρειάζονται βοήθεια σαν να ήταν εγκληματίες: εισαγγελική εντολή, αστυνομική παρέμβαση, χειροπέδες, περιπολικό για βίαιη εισαγωγή σε ψυχιατρική δομή.
Σαν η ψυχική ευαλωτότητα να είναι έγκλημα και όχι μια κατάσταση που απαιτεί φροντίδα, αξιοπρέπεια και σεβασμό όπως οποιαδήποτε άλλη κατάσταση που αφορά την υγεία ενός ανθρώπου. 2. Με τον θάνατό του, να αποκαλυφθεί –ή τουλάχιστον να έρθει στο προσκήνιο– η τεράστια βιομηχανία των τσαρλατάνων που μαστίζει ανεξέλεγκτα τη χώρα.
Μια αγορά στημένη από απατεώνες που, πατώντας πάνω στον φόβο των ανθρώπων για τη φθορά, τα γηρατειά, την αρρώστια και τον θάνατο, τάζει ευεξία, αναζωογόνηση, «αποτοξίνωση», αιώνια νεότητα και θεραπείες για πάσα νόσο.
Μια βιομηχανία που έχει εξελίξει την εκμετάλλευση της ανθρώπινης αγωνίας σε επικερδές επιχειρηματικό μοντέλο.
Με «ειδικούς» χωρίς επιστημονική επάρκεια, αυτοανακηρυγμένους θεραπευτές, γκουρού, θαυματουργές μεθόδους και πανάκριβα σκευάσματα και κάθε λογής παπάτζες, που υπόσχονται τα πάντα χωρίς να ελέγχονται από πουθενά... Ίσως, λοιπόν, αυτή να είναι η πιο ουσιαστική συζήτηση που άφησε πίσω του: πόσο εύκολα μια Πολιτεία που ΔΕΝ ξέρει και ΔΕΝ θέλει να φροντίζει τους ευάλωτους ανθρώπους της, αφήνει άλλους να τους μεταχειρίζονται σαν εγκληματίες και άλλους να τους εκμεταλλεύονται σαν πελάτες.
Και στις δύο περιπτώσεις, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι το ίδιο: ο άνθρωπος να χάνει την αξιοπρέπειά του, ακόμη και τη ζωή του, και κάποιοι άλλοι να αποκτούν εξουσία ή κέρδος πάνω στην αδυναμία του.
Αν δεν θέλετε να αναγνωρίσετε οτιδήποτε καλό στον καλλιτέχνη και άνθρωπο Μαζωνάκη, είναι δικαίωμά σας.
Όπως φυσικά είναι και δικό μας δικαίωμα να αναγνωρίζουμε εμείς ό,τι κρίνουμε καλό και να πενθούμε γι' αυτόν όπως εμείς κρίνουμε.
Αν θέλετε, ακόμη και τώρα, μετά τον θάνατό του, να μένετε πίσω από την κλειδαρότρυπα και να παρακολουθείτε τις αδυναμίες, τα πάθη και τις σκοτεινές στιγμές της προσωπικής του ζωής, αυτό είναι επίσης δικαίωμά σας.
Αλλά ας μην μπερδεύουμε την αδιακρισία με την ηθική.
Το να ψάχνεις τι έκανε ένας άνθρωπος όταν έκλεινε η πόρτα του σπιτιού του δεν σε κάνει ηθικότερο.
Δεν σε κάνει εντιμότερο.
Δεν σε κάνει πιο πολιτισμένο.
Και σίγουρα δεν σε κάνει ανώτερο. Ο Μαζωνάκης δεν αγαπήθηκε από όσους τον αγαπήσαμε για όσα έκανε όταν έκλεινε την πόρτα του σπιτιού του.
Αγαπήθηκε για αυτό που έδινε όταν άνοιγε την πόρτα προς τον κόσμο: για τη φωνή του, την τέχνη του, τη σκηνική του παρουσία, τη μοναδικότητά του, την εκκεντρικότητά του, την αλήθεια του.
Γιατί, ευτυχώς ή δυστυχώς, κανένας άνθρωπος δεν είναι μόνο τα λάθη του, οι αδυναμίες του και τα πάθη του, και κάποιοι άνθρωποι δεν μπορούν ή δεν θέλουν να γίνουν «κανονικοί»... Και ίσως αυτό είναι τελικά που ενοχλεί περισσότερο: ότι κάποιοι άνθρωποι, με όλες τους τις αντιφάσεις, τις υπερβολές και τις ατέλειες, καταφέρνουν να αφήσουν αποτύπωμα.
Όσο κάποιοι θα επιμένουν να κοιτούν από την κλειδαρότρυπα, εμείς θα επιλέγουμε να θυμόμαστε όσα έδωσε όταν έβγαινε στο φως.
Γιατί το να βλέπεις μόνο τη σκοτεινή πλευρά ενός ανθρώπου δεν σημαίνει ότι βλέπεις καθαρότερα.
Μπορεί απλώς να σημαίνει ότι έχεις επιλέξει να μη βλέπεις το φως.
Κι αυτό ναι είναι τελικά το πιο σημαντικό για εμάς.
Ότι ένας άνθρωπος κατάφερε –χωρίς καν να το επιδιώξει– να φέρει στο φως σκοτάδια πολύ μεγαλύτερα από τα προσωπικά του.
Το σκοτάδι ενός συστήματος που μπορεί να αντιμετωπίζει έναν ψυχικά ευάλωτο άνθρωπο σαν εγκληματία.
Το σκοτάδι μιας κοινωνίας που εξακολουθεί να φοβάται, να στιγματίζει και να τιμωρεί την ψυχική ευαλωτότητα αντί να τη φροντίζει.
Και το σκοτάδι μιας ανεξέλεγκτης βιομηχανίας «θεραπευτών», γκουρού και τσαρλατάνων που εμπορεύονται τον φόβο, την αγωνία και την ανάγκη των ανθρώπων για ελπίδα.
Και ίσως, τελικά, αυτό να είναι το πιο ουσιαστικό αποτύπωμα που αφήνει πίσω του: ότι ακόμη και μέσα από τα προσωπικά σκοτάδια και τα δύσκολα φεγγάρια ενός ανθρώπου μπορεί να έρθει φως.
Και το φως αυτό, αν έχουμε το θάρρος να το κοιτάξουμε, μπορεί να αποκαλύψει σκοτάδια πολύ μεγαλύτερα από εκείνα που τόσο πρόθυμα ψάχνουμε πίσω από την κλειδαρότρυπα του σπιτιού του.
Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους