"Bashu, o μικρός ξένος", Μπαχράμ Μπεϊζαΐ,1986. Σε έναν άλλον πλανήτη του σινεμά, σοφότερο από τον δικό μας, το "Bashu, o μικρός ξένος"δεν θα κρινόταν γι' αυτό που ΔΕΝ είναι: ένας αφελής...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Αλλά γι' αυτό που πραγματικά είναι: μια νεο-νεορεαλιστική απάντηση στον αμοραλισμό και τη φανταχτερή κενότητα του Χόλλυγουντ, που έμελλε να μείνει στην ιστορία ως αφετηρία και κορυφή του Ιρανικού Νέου Κύματος.

Το αριστούργημα του γίγαντα του σύγχρονου ιρανικού πολιτισμού Μπαχράμ Μπεϊζαΐ (26 /12/1928-26/12/2025). Γόνος οικογένειας ποιητών, δραματουργός, θεατράνθρωπος, σκηνοθέτης, ερευνητής, διδάκτωρ ιρανικής λογοτεχνίας και μέγας ποιητής της εικόνας, ο Μπεϊζαΐ ήταν η βαθύτερη επιρροή στο σινεμά του Κιαροστάμι.

Ιδιαίτερα το "Bashu, o μικρός ξένος" που λίγο πριν από την εκπνοή του 20ού αιώνα ψηφίστηκε από τους Ιρανούς κριτικούς ως το καλύτερο ιρανικό φιλμ όλων των εποχών και στο περσινό Φεστιβάλ Βενετίας κέρδισε το βραβείο αποκατεστημένης κλασικής ταινίας.

Πράγμα που σημαίνει ότι δεν έχουμε να κάνουμε με ένα "μουσειακό" παιδικό παραμύθι, περίκλειστο στην πολιτισμική ετερότητα και τη χωροχρονική κάψουλα της παραγωγής του (1986), ένα φιλμ που επειδή τόλμησε να δείξει την απανθρωπιά του ιρανο-ιρακινού πολέμου, απαγορεύτηκε από τη λογοκρισία για τρία χρόνια, αλλά με ένα ζωντανό, παλλόμενο από συγκίνηση και σχεδόν προφητικό δράμα εκτοπισμού και μετεγκατάστασης, που συνδέεται άμεσα με τη γεωπολιτική κόλαση της εποχής μας.

Όπως συμβαίνει συχνά στο ιρανικό σινεμά αυτής της περιόδου, η ιστορία είναι απλή αλλά πολυεπίπεδη.

Όταν το χωριό του στη νότια επαρχία Κουζεστάν βομβαρδίζεται ανηλεώς, ο δεκάχρονος Αφρο-Ιρανός Μπασού μένει ορφανός κι από τους δύο γονείς του και τρέπεται σε άτακτη φυγή προς το πουθενά.

Λαθρεπιβάτης σε νταλίκα, μετά από μια οδυνηρή διαδρομή καταλήγει στην άλλη άκρη της χώρας, στη βορεινή, πράσινη και εύφορη επαρχία Γκιλάν, στα παράλια της Κασπίας, όπου τα Αραβικά του είναι ακατανόητα για τους ντόπιους (που μιλούν το ιδίωμα Γκιλακί) και το σκούρο δέρμα του είναι "κακά μαντάτα". Μόνο η Ναΐ, μια θεληματική αγρότισσα, μάνα κουράγιο δύο παιδιών, που ο σύζυγός της- βετεράνος του πολέμου- ψάχνει για δουλειά κάπου μακριά, συμπονάει το αδέσποτο αγρίμι και αρχίζει να το ταΐζει.

Κόντρα στη ρατσιστική προκατάληψη σύσσωμης της κοινότητας για την οποία ο Μπασού είναι ένας μουγγός ή ηλίθιος, αποδιοπομπαίος καρπαζοϊσπάκτορας -ο διάβολος πιθανώς; - η Ναΐ τολμάει να τον πλησιάσει και βήμα βήμα χτίζει μεταξύ τους μια γέφυρα εμπιστοσύνης και επικοινωνίας πέρα από τις λέξεις, φτάνοντας στο σημείο να τον δεχτεί στο σπίτι της σαν παιδί της.

Τι θα συμβεί όταν ο άνδρας της, που αντιτίθεται σφόδρα σ' αυτήν τη συμβολική υιοθεσία, επιστρέψει στην εστία του με το ένα χέρι ακρωτηριασμένο; Βαθύς γνώστης των μηχανισμών του θεάτρου και της μυθολογίας, ο Μπεϊζαΐ πλουτίζει την "απλή" ιστορία επιβίωσης ενός ξεριζωμένου ορφανού με μια σπουδή της κατακερματισμένης ιρανικής ταυτότητας, των πολιτισμικών συγκρούσεων, της μητρότητας πέρα απο τις γραμμές του αίματος, τα εθνοτικά σύνορα και την κωφότητα στη γλώσσα του Άλλου.

Και μολονότι έχει μείνει στην ιστορία ως ο "πανεπιστήμων" του Νέου Ιρανικού Σινεμά, την κινηματογραφεί όχι σαν φιλμολογική θεωρία αλλά σαν άμεση, καθαρή εμπειρία.

Με τον ποιητικό οίστρο ενός μεγαλοφυούς "ερασιτέχνη"που αυτοσχεδιάζει επί τόπου τα δύο τρίτα του γυρίσματος, γιορτάζοντας την οικειότητά του με τους ηθοποιούς, παρακολουθώντας την κίνησή τους στο μαγευτικό φυσικό ντεκόρ-την ιρανική γεωγραφία που για τον μικρό ήρωα είναι πεπρωμένο.

Σαράντα χρόνια μετά, το "Bashu, o μικρός ξένος" εξακολουθεί να μας εκπλήσσει με το οργανικό σασπένς της αφήγησης, με την αλήθεια και την εφευρετικότητα της σκηνοθεσίας, με την ενέργεια και τον δυναμισμό που ακτινοβολεί.

Και με το φως της συγκρατημένης αισιοδοξίας που λάμπει στο τέλος μιας από τις πιο συγκινητικές τραγωδίες της παιδικής ηλικίας που έχουμε δει στην οθόνη.

Σ'έναν αληθινά κινηματογραφόφιλο πλανήτη του σινεμά η προβολή του -έστω σε μια αίθουσα- θα γιορταζόταν σαν γεγονός.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους