Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Σκέψεις μετά το 8ο Συνέδριο για τις Ελληνικές Φιλαρμονικές Ορχήστρες. Όσο απομακρύνεται κανείς χρονικά από μια συνάντηση, τόσο αρχίζει να ξεχωρίζει τι πραγματικά έμεινε από αυτήν.

Από το 8ο Συνέδριο δεν κρατώ μόνο τις εισηγήσεις, τα εργαστήρια, τις πρόβες, τις συζητήσεις ή τις μουσικές στιγμές.

Κρατώ κυρίως την αίσθηση ότι ένας χώρος μπορεί και πρέπει να αρχίσει να συνομιλεί σοβαρά με τον ίδιο του τον εαυτό.

Οι ελληνικές φιλαρμονικές αποτελούν ένα παράδοξο πολιτισμικό φαινόμενο.

Έχουν τεράστιο κοινωνικό αποτύπωμα, ιστορικό βάθος και αδιάλειπτη δημόσια παρουσία.

Για δύο αιώνες, λειτουργούν ως σχολεία μουσικής, χώροι κοινωνικοποίησης, φορείς συλλογικής μνήμης, μηχανισμοί πολιτισμικής συνέχειας και τόποι βιωμένης κοινότητας.

Κι όμως, πολλές φορές δεν φαίνεται να διαθέτουμε αντίστοιχη συνείδηση της αξίας αυτού που υπηρετούμε.

Ίσως εδώ βρίσκεται ένα από τα βαθύτερα ζητήματα του χώρου.

Όχι μόνο στο επίπεδο της μουσικής ποιότητας, του ρεπερτορίου ή της διοίκησης, αλλά στο επίπεδο της ίδιας της αυτοαντίληψής μας.

Για χρόνια η φιλαρμονική αντιμετωπίστηκε συχνά είτε ως ένας δευτερεύων μουσικός θεσμός είτε ως ένα αναγκαίο εξάρτημα της τοπικής εθιμοτυπίας.

Και κάποιες φορές αυτή την υποτίμηση φαίνεται ότι την εσωτερικεύσαμε και εμείς οι ίδιοι.

Από εκεί γεννιούνται αντιφάσεις: η εσωστρέφεια, ο μιμητισμός, η ανάγκη εξωτερικής επιβεβαίωσης, η σύγχυση ανάμεσα στον εθελοντισμό και την προχειρότητα, η προσωποπαγής λειτουργία αντί της θεσμικής συνέχειας, αλλά και η δυσκολία να συνδυάσουμε την παράδοση με την ανανέωση.

Και εδώ χρειάζεται αυτοκριτική.

Γιατί η παράδοση δεν διασώζεται απλώς επειδή επαναλαμβάνεται.

Διασώζεται όταν κάθε γενιά αναλαμβάνει ξανά την ευθύνη της.

Ίσως, λοιπόν, η σημασία ενός συνεδρίου σαν αυτό που έγινε στη Λευκωσία, στα Καλάβρυτα, τον Τύρναβο, το Ληξούρι, την Θεσσαλονίκη, την Καλαμαριά και φέτος στη Νάουσα, να μην βρίσκεται μόνο στην ανταλλαγή τεχνικών ή άλλων γνώσεων.

Βρίσκεται και στη δυνατότητα να διαμορφωθεί σταδιακά μια βαθύτερη αυτοσυνειδησία του χώρου.

Να μπορούμε να πούμε, χωρίς υπερβολή αλλά και χωρίς συμπλέγματα, ότι η φιλαρμονική δεν αποτελεί περιφερειακό υποκατάστατο κάποιας υποτιθέμενης «υψηλότερης» μουσικής πραγματικότητας.

Είναι ένα ιδιαίτερο πολιτισμικό φαινόμενο, με δική του ιστορικότητα, δική του κοινωνική λειτουργία, δική του αισθητική, δική του παιδαγωγική αποστολή και έναν εξαιρετικά σημαντικό δημόσιο ρόλο.

Αυτό, βέβαια, δεν μπορεί να είναι μια αυτάρεσκη αυτοεπιβεβαίωση.

Το αντίθετο.

Όσο περισσότερο συνειδητοποιούμε την αξία ενός θεσμού, τόσο μεγαλύτερες απαιτήσεις οφείλουμε να έχουμε από αυτόν.

Στη μουσική εκπαίδευση.

Στο ρεπερτόριο.

Στην καλλιτεχνική ποιότητα.

Στην παιδαγωγική.

Στη διοίκηση.

Στον τρόπο με τον οποίο στεκόμαστε απέναντι στους μουσικούς μας, στην κοινωνία και μεταξύ μας.

Χρειαζόμαστε, επομένως, περισσότερο σοβαρό λόγο γύρω από τις φιλαρμονικές.

Όχι λόγο πανηγυρικό και αυτάρεσκο.

Λόγο που ερευνά, ερμηνεύει, τεκμηριώνει, αμφισβητεί, αυτοκριτικά αποτιμά και τελικά νοηματοδοτεί το φαινόμενο.

Ίσως αυτό να είναι και ένα από τα σημαντικότερα πράγματα που μπορεί να προσφέρει η Ελληνική Φιλαρμονική Εταιρεία: όχι έναν ακόμη μηχανισμό εκπροσώπησης ή εξουσίας, αλλά έναν ανοιχτό χώρο συνάντησης, έρευνας, παιδείας, συνεργασίας και προσφοράς.

Έναν χώρο που δεν νέμεται κάτι, αλλά προσπαθεί να παράγει κοινότητα και λόγο.

Γιατί η φιλαρμονική, πριν από οτιδήποτε άλλο, είναι κοινό πολιτισμικό αγαθό.

Και ίσως αυτή να είναι η σημαντικότερη σκέψη που μου άφησε το 8ο Συνέδριο: ο χώρος μας δεν χρειάζεται μόνο καλύτερες εκτελέσεις. Χρειάζεται βαθύτερη συνείδηση του τι είναι.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους