Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Ανδρέας Καρκαβίτσας (1865 – 1922): Ο ΖΗΤΙΑΝΟΣ («Τυπογραφείον της Εστίας», 1897- απόσπασμα- Κριτική: Φώτος Πολίτης, Σχόλιο: Κρινιώ Καλογερίδου ). ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ-ΝΑΤΟΥΡΑΛΙΣΤΙΚΟΥ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΑΝΔΡΕΑ ΚΑΡΚΑΒΙΤΣΑ: ''Ο ΖΗΤΙΑΝΟΣ'' (1896-'97) «Aλλ’ ο Tζιριτόκωστας, αφού έρριξε την σπίθα στον ευκολοάναφτο σωρό των γυναικών κι εκατόρθωσε τον σκοπό του, δεν ήθελε να προχωρήση περισσότερον.

Ήξευρε καλά τη δουλειά του αυτός.

Eσκεπτόταν πως, αν έπιανε καθεμία χωριστά, θα εκέρδιζε περισσότερο την εμπιστοσύνη της και η πονηρία του θα είχε ομαλώτερο στάδιον ενεργείας. – ΋χι, χριστιανές μου, είπε· δενθέλω τίποτα.

Tώρα που θα πάτε σπίτι σας, έρχουμαι και μου δίνετε ό,τι προαιρείστε.

Kυττάξτε τώρα τη δουλειά σας... Aλλ’ οι γυναίκες, για να δείξουν προθυμία, έτρεξαν όλες στα σπίτια τους, χωρίς ν’ ακούσουν τα λόγια του.

Kι εκείνος, σοβαρός πάντοτε, θλιμμένος και κακοπαθισμένος, επλησίαζεν από πόρτα σε πόρτα κι εδεχόταν τα ελέη τους.

Έπειτα, με ακριβόλογη συμφωνίαν, άρχιζε να παζαρεύη τα γιατρικά και τα βότανά του.

Kι επίτυχεν αληθινά στους υπολογισμούς του ο Tζιριτόκωστας.

Oι γυναίκες τώρα στην απομόνωσή τους άφησαν την επιφύλαξη κι εξεμυστηρεύονταν κάθε πάθος και κάθε τους επιθυμία.

Πολλές τού εζήτησαν τ’ άκακα βότανα.

Aλλ’ οι περισσότερες ήθελαν τους εσμάδες και τα καββαλιστικά σημεία· τα παράδοξα σχήματα και τα τερατώδη μονογράμματα, για να διώξουν μ’ εκείνα επίβουλο σκοπόν της γειτόνισσας, είτε να τον τινάξουν καταστρεφτικόν και δακρυοπότιστον σε μισητό συγγενή.

Tο αμπόδεμα και το λύμα του· το αβάσκαμα και το γήτεμά του· ο αφανισμός ασπόνδου εχθρού και το κρέμασμα στη λεύκα· του αντρόγυνου η σύχασις και των παιδιών από τους γονέους ο αποχωρισμός, είτε των αδερφών η έχθρα· και ακόμη των χτηνών η ψόφος και των αμπελιών το ξέραμα και των χωραφιών η στέρφεψις, όλα τα πάθη, όσα ο άνθρωπος μέσα στην χτηνωδία του εγκυμονεί κατά του συνόμοιου, του εστρώνονταν στυγνά εμπρός στον ζητιάνο κι εζητούσαν απ’ αυτόν σάρκα και ψυχήν επίβουλη.

Aυτός ο ίδιος άρχισε να αισθάνεται ψυχικόν ίλιγγον εμπρός στο τόσο μίσος και την αφάνταστη σκληρότητα, που εκυβερνούσε δεσποτική τις χωριάτικες εκείνες ψυχές.

O νους του ο πολυκάτεχος έμεινε για μια στιγμή κατάπληχτος εμπρός στην εσωτερική ζωή του χωριού, τόσο διαφορετική και τόσον αντίθετη με την ολοπράσινη εξωτερική του όψη, την ναρκωμένη από τις αναθυμιάσεις των βάλτων και βυθισμένη στην ομίχλη σαν σε όνειρο. O Tζιριτόκωστας όμως δεν εκαταντούσε σε τόσους συλλογισμούς, ώστε να λησμονήση την αποστολή του.

Πρόθυμα επρόσφερνε στις γυναίκες ό,τι ήθελαν. ΋λα τα είχε στο σακκούλι του.

Kι εζητούσε για πληρωμή ό,τι έβλεπεν ακριβότερο στο σπίτι μέσα, ρούχο είτε πανί, κάθε τι που η πείρα του εύρισκε κατάλληλο για να μεταπουληθή και να δώση κέρδη.» Ανδρέας Καρκαβίτσας.

Ο ζητιάνος. «Τυπογραφείον της Εστίας» των Κ. Μάισνερ και Ν. Καργαδούρη.

Αθήνα, 1897. movkimolia.gr ΚΡΙΤΙΚΗ ΦΩΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ (1922): Ο ήρωας του Καρκαβίτσα (ζητιάνος ''Τζιριτόκωστας'') δεν είναι απλώς ένας κοινός τύπος Κραβαρίτη (από τα Κράβαρα Ναυπακτίας). Είναι ο Έλλην πολιτικός, ο Έλλην επιστήμων, ο Έλλην χρηματιστής ή έμπορος, ο ''ολέθριος'' έξυπνος Ρωμιός της εποχής μας, ο εκμεταλλευόμενος την ευπιστία και αφέλεια του πλήθους, αμείλικτος όταν πρόκειται για την πεντάρα, ταπεινός και χαμερπής προ του ισχυρού, οπισθόβουλος, αεικίνητος, δόλιος, άνθρωπος χωρίς οίκτο, χωρίς ιερό και όσιο, αδηφάγος, άθλιος και... νικητής.

Η νίκη του ''ζητιάνου'' - του ''εξυπνότερου Έλληνος ο οποίος δεν προσφέρει τίποτα στην κοινωνία, αλλά ζει, πλουτίζει και τρέφεται εις βάρος της - δεν είναι καλός οιωνός.

Φανερώνει σήψη και αποσύνθεση.

Αυτό είδε ο αγνός και πατριδολάτρης Καρκαβίτσας και τρόμαξε.

Γι' αυτό έγραψε τον ''Ζητιάνο'', για να καταδείξει τα προτερήματα και ερείσματα της ελληνικής φυλής και για να ξεσκεπάσει και να επικρίνει τα ελαττώματα που καταστέλλουν τις αντιστάσεις της κοινωνίας και την καθιστούν ανοχύρωτη απέναντι σε κάθε λογής τυχοδιώκτες ..

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους