Με αφορμή πρόσφατη δημόσια ανάρτηση ενός ερευνητή που προέρχεται από διαφορετικό επιστημονικό πεδίο, καθώς και τον σχολιασμό που ακολούθησε, θεωρώ χρήσιμο να διευκρινιστούν ορισμένα βασικά ζητήματα...

Πλήρες Κείμενο:

Με αφορμή πρόσφατη δημόσια ανάρτηση ενός ερευνητή που προέρχεται από διαφορετικό επιστημονικό πεδίο, καθώς και τον σχολιασμό που ακολούθησε, θεωρώ χρήσιμο να διευκρινιστούν ορισμένα βασικά ζητήματα σχετικά με την έννοια και τον διεπιστημονικό χαρακτήρα της Προσαρμοσμένης Φυσικής Αγωγής.

Το θέμα άπτεται άμεσα του γνωστικού μου αντικειμένου, το οποίο υπηρετώ επί σειρά ετών ως Καθηγήτρια Ειδικής Αγωγής, με μακρόχρονη ερευνητική και διδακτική εμπειρία στον χώρο.

Γι’ αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία η δημόσια παρουσίασή της να είναι επιστημονικά ακριβής, ώστε να μη δημιουργούνται εσφαλμένες εντυπώσεις ως προς το πραγματικό περιεχόμενο και τα επιστημονικά όρια της Προσαρμοσμένης Φυσικής Αγωγής.

Η ανάρτηση ασφαλώς αποτελεί μια εξαιρετικά χρήσιμη υπενθύμιση! Αλίμονο, όμως, αν 36 χρόνια μετά τη δημοσίευση ενός τόσο σημαντικού άρθρου του Allen W. Burton, όσοι γνωρίζουν και υπηρετούν το πεδίο χρειάζονταν μια δημόσια ανάρτηση για να θυμηθούν βασικές αρχές που αποτελούν εδώ και δεκαετίες μέρος της επιστημονικής τους γνώσης.

Η αξία του άρθρου είναι αναμφισβήτητη.

Εκείνο που χρειάζεται συζήτηση δεν είναι η σημασία του, αλλά τα συμπεράσματα που επιχειρείται σήμερα να εξαχθούν από αυτό. Η Προσαρμοσμένη Φυσική Αγωγή αποτελεί ιδιαίτερο πεδίο της Φυσικής Αγωγής και αφορά την αξιολόγηση, τον σχεδιασμό και την εφαρμογή κατάλληλα προσαρμοσμένων εκπαιδευτικών προγραμμάτων για μαθητές με αναπηρία ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες.

Αξιοποιεί τη γνώση της κινητικής ανάπτυξης και μάθησης, του κινητικού ελέγχου, της εμβιομηχανικής, της ψυχολογίας, της ιατρικής και άλλων επιστημονικών περιοχών, με σαφή όμως σκοπό.

Οι γνώσεις αυτές χρησιμοποιούνται για την προσαρμογή του περιεχομένου, της διδασκαλίας, των δραστηριοτήτων, του εξοπλισμού και του περιβάλλοντος, ώστε οι μαθητές με αναπηρία να μπορούν να συμμετέχουν με ασφάλεια, επιτυχία και ουσιαστική συμπερίληψη στα προγράμματα Φυσικής Αγωγής.

Αυτό ακριβώς δείχνει και το άρθρο του Burton.

Δεν χαρακτηρίζει κάθε έρευνα γύρω από την ανθρώπινη κίνηση ως Προσαρμοσμένη Φυσική Αγωγή.

Ξεκινά από ένα σαφές πρόβλημα του πεδίου, τις ανάγκες μαθητών με δυσκολίες κινητικού συντονισμού, και αξιοποιεί θεωρίες και μεθόδους άλλων επιστημών για την αξιολόγηση, τον σχεδιασμό και την εφαρμογή συγκεκριμένων εκπαιδευτικών παρεμβάσεων.

Αυτή είναι πράγματι η ουσία της διεπιστημονικότητας.

Διαφορετικές επιστήμες συμβάλλουν στην πληρέστερη μελέτη ενός σαφώς προσδιορισμένου αντικειμένου.

Δεν μετατρέπεται αυτομάτως κάθε επιμέρους επιστήμη στο πεδίο το οποίο τροφοδοτεί.

Διαφορετικά, επειδή η Προσαρμοσμένη Φυσική Αγωγή αντλεί γνώσεις από την ιατρική, την ψυχολογία, την αποκατάσταση, την εμβιομηχανική, θα έπρεπε να θεωρούμε κάθε ιατρική, ψυχολογική, θεραπευτική ή εμβιομηχανική έρευνα μέρος της Προσαρμοσμένης Φυσικής Αγωγής.

Μια τέτοια γενίκευση δεν αναδεικνύει τη διεπιστημονικότητα του πεδίου.

Απλώς μετατρέπει ένα σαφώς προσδιορισμένο επιστημονικό αντικείμενο σε έναν όρο χωρίς διακριτό περιεχόμενο.

Στον σχολιασμό που ακολούθησε, μάλιστα, η διαφορετική επιστημονική άποψη αποδόθηκε στα «στενά όρια της ακαδημαϊκής ανασφάλειας» όσων την εκφράζουν.

Ωστόσο, η σαφής οριοθέτηση ενός επιστημονικού πεδίου δεν αποτελεί ακαδημαϊκή ανασφάλεια.

Η πραγματική ακαδημαϊκή ασφάλεια εκφράζεται με την ικανότητά μας να αναγνωρίζουμε τη συμβολή και την αξία άλλων επιστημών, χωρίς να συγχέουμε τη συνεργασία μεταξύ διαφορετικών επιστημονικών πεδίων με την αυθαίρετη ταύτισή τους.

Όταν διατυπώνεται μια διαφορετική επιστημονική άποψη, η απάντηση οφείλει να στηρίζεται σε επιστημονικούς ορισμούς, ερευνητικά ερωτήματα, σκοπούς και πεδία εφαρμογής, όχι σε χαρακτηρισμούς για εκείνους που την εκφράζουν.

Η απόδοση μιας επιστημονικής διαφωνίας σε προσωπική ή ακαδημαϊκή ανασφάλεια δεν απαντά στην ουσία της και ασφαλώς δεν την αναιρεί.

Άλλωστε, η ένταξη μιας έρευνας σε ένα επιστημονικό πεδίο δεν καθορίζεται απλώς από τη μέθοδο που χρησιμοποιεί ούτε από μια γενική επίκληση της διεπιστημονικότητας, αλλά από το ερευνητικό της ερώτημα, τον πληθυσμό στον οποίο απευθύνεται, τον σκοπό που υπηρετεί και το πεδίο εφαρμογής των αποτελεσμάτων της.

Πολύτιμο, επομένως, το κείμενο του Ulrich και ακόμη πολυτιμότερο το ίδιο το παράδειγμα του Burton, για να θυμούνται πράγματι οι παλαιότεροι και να μαθαίνουν οι νεότεροι ότι η διεπιστημονική εκπαίδευση και κατάρτιση αποκτούν ουσιαστικό νόημα όταν υπηρετούν με συνέπεια ένα συγκεκριμένο επιστημονικό αντικείμενο. Γιατί η διεπιστημονικότητα διευρύνει τα επιστημονικά όρια, δεν τα καταργεί.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους