Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Dora Pejačevič (Maria Theodora Paulina Sophie von Lumbe, 10 Σεπτεμβρίου 1885 – 5 Μαρτίου 1923) ήταν Κροάτισσα συνθέτρια, πιανίστρια και βιολονίστρια.

Ανήκε στον Οίκο των Πεγιάτσεβιτς. Η Ντόρα Πεγιάτσεβιτς, κόρη του μπάνου (κυβερνήτη) της Κροατίας Τέοντορ Πεγιάτσεβιτς και της Ούγγρης βαρώνης Ελιζαμπέτα-Λίλα Βάι ντε Βάγια, επιφανούς μονωδού και πιανίστριας, γεννήθηκε στη Βουδαπέστη και μεγάλωσε στο Νάσιτσε της τότε Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας.

Ξεκίνησε τις μουσικές σπουδές της σε πολύ μικρή ηλικία και άρχισε να συνθέτει ήδη από την ηλικία των 12 ετών.

Ταυτόχρονα ασχολήθηκε με την ποίηση και το θέατρο.

Το 1902 η οικογένειά της μετακόμισε στο Ζάγκρεμπ, όπου έλαβε μαθήματα βιολιού, θεωρίας και ενορχήστρωσης και έργα της παρουσιάστηκαν στο Κροατικό Ινστιτούτο Μουσικής Παράλληλα, ήρθε σε επαφή με τον μουσικολόγο Φράνγιο Κούχατς και τις μελέτες του σε σχέση με τα παραδοσιακά τραγούδια των Νότιων Σλάβων.

Η επιρροή των παραδοσιακών μελωδιών είναι εμφανής στα ύστερα έργα της.

Οι γονείς της, παρατηρώντας το ενδιαφέρον και το ταλέντο της, επέλεξαν να συνεχίσει τις σπουδές της στο εξωτερικό, στέλνοντάς την το 1909 στη Δρέσδη, όπου παρακολούθησε την πρεμιέρα της όπερας Ηλέκτρα του Ρίχαρντ Στράους, και ύστερα το 1911 στο Μόναχο.

Ωστόσο, παρά τους διάφορους καθηγητές της, η Πεγιάτσεβιτς ήταν ως επί το πλείστον αυτοδίδακτη, καλλιεργώντας το καλλιτεχνικό της ταλέντο πρωτίστως μέσω της επαφής της με προσωπικότητες της εποχής της.

Στα τετράδιά της έχουν βρεθεί μελέτες για όργανα, ασκήσεις αντίστιξης και φούγκας, και αρμονικές αναλύσεις έργων του Βάγκνερ, ενώ το ημερολόγιο της Ντόρα Πέγιατσεβιτς μαρτυρά τα αναγνώσματα που κέντρισαν το ενδιαφέρον της για φιλοσοφικά και κοινωνικά ζητήματα, μέσω των οποίων ήλπιζε να προσδώσει στο έργο της βαθύτερες διαστάσεις: Σοπενχάουερ, Κίρκεγκωρ, Ντοστογιέφσκι, Ίψεν, Νίτσε, Όσκαρ Ουάιλντ, Τόμας Μαν.

Στον κύκλο της ανήκε επίσης και ο Ράινερ Μαρία Ρίλκε, του οποίου ποιήματα έχει μελοποιήσει (Mädchengestalten, έργο 42). Το 1913 συνθέτει το Κονσέρτο για πιάνο σε σολ ελάσσονα, το πρώτο του είδους του από Κροάτη συνθέτη.

Με το ξέσπασμα του Α' Παγκοσμίου Πολέμου το 1914, επέστρεψε στην Κροατία για να προσφέρει βοήθεια καθ' όλη τη διάρκεια του πολέμου ως νοσοκόμα.

Η περίοδος του πολέμου όξυνε ιδιαίτερα την αποστασιοποίησή της από την τάξη των ευγενών· σε διάφορες επιστολές της είναι πρόδηλη η αποστροφή της για τα προνόμια τα οποία οι ανώτερες τάξεις απολάμβαναν «ανάξια» και η ανάγκη της για εργασία.

Παράλληλα, συνέθετε εντατικά, ενώ οι εμπειρίες του πολέμου και οι φιλοσοφικές της καταβολές σημάδεψαν τα έργα της, εμποτίζοντας το πρωιμότερο, «καθαρό» Ρομαντικό της στυλ με ιμπρεσιονιστικά και εξπρεσιονιστικά αρμονικά στοιχεία.

Σημαντικά έργα αυτής της εποχής είναι το Κουιντέτο με πιάνο σε σι ελάσσονα, η «Σλαβική» σονάτα για βιολί σε σι ύφεση ελάσσονα, και η Συμφωνία σε φα δίεση ελάσσονα (η πρώτη που γράφτηκε από Κροάτη συνθέτη). Το φθινόπωρο του 1921 παντρεύτηκε τον Ότομαρ φον Λούμπε, ένα νερό αξιωματικό και αδελφό της στενής της φίλης Ρόζα Λούμπε, και μετακόμισε στο Μόναχο.

Εκεί πέθανε στις 5 Μαρτίου 1923 σε ηλικία 37 ετών από νεφρική ανεπάρκεια, αποτέλεσμα επιλόχειου πυρετού κατά τη διάρκεια της γέννας του μοναχογιού της.

Μετά τον θάνατό της, η σορός της μεταφέρθηκε στο Νάσιτσε, όπου και ενταφιάστηκε εκτός της οικογενειακής κρύπτης, σύμφωνα με τις επιθυμίες της. Η Πεγιάτσεβιτς ήταν η πρώτη Κροάτισσα που έγραψε συμφωνικά έργα και τα έργα της εκτελούνταν συχνά κατά την διάρκεια της ζωής της ανά την Ευρώπη.

Η ίδια ως πιανίστρια και βιολονίστρια ερμήνευε συχνά τόσα τα δικά της όσο και έργα άλλων συνθετών.

Λόγω της πλούσιας, όψιμης ρομαντικής αρμονικής της γλώσσας και των επιβλητικών της μελωδιών, θεωρείται εκπρόσωπος του Fin de siècle· ενίοτε το στυλ της παραλληλίζεται με εκείνο του Ραχμάνινωφ.

List of works Vocal compositions Lieder "Ein Lied", Op. 11 (text: Paul Wilhelm; 1900) "Warum?", Op. 13 (text: Dora Pejačević; 1901) "Ave Maria", Op. 16, for voice, violin and organ, (1903) Sieben Lieder, Op. 23 (text: Wilhelmine von Wickenburg-Almasy ; 1907; dedicated to Eva van Osten, Melanie Páiffy-Almásy, Julia Culp) "Sicheres Merkmal" "Es hat gleich einem Diebe" "Taut erst Blauveilchen" "Es jagen sich Mond und Sonne" "Du bist der helle Frühlingsmorgen" "In den Blättern wühlt" "Es war einmal" Zwei Lieder, Op. 27 (Text: Wilhelmine von Wickenburg-Almasy; Ernst Strauss; 1909) "Ich schleiche meine Straßen" "Verweht" Vier Lieder, Op. 30 (Text: Anna Ritter; 1911; dedicated to Marianne Konradsheim) "Ein Schrei" "Wie ein Rausch" "Ich glaub', lieber Schatz" "Traumglück" Verwandlung for voice, violin and organ, Op. 37a (text: Karl Kraus; 1915; dedicated to Sidonie Nádherny von Borutin) Mädchengestalten, Op. 42 (text: Rainer Maria Rilke 1916) "Als du mich einst gefunden hast" "Viel Fähren sind auf den Flüssen" "Ich bin eine Waise" "Ich war ein Kind und träumte viel" "An eine Falte", Op. 46 (text: Karl Kraus; 1918; dedicated to Sidonie Nádherny von Borutin) Drei Gesänge, Op. 53 (text: Friedrich Nietzsche; 1919–1920) "Venedig" "Vereinsamt" "Der Einsamste" Zwei Lieder, Op. 55 (Text: Karl Henckell; Ricarda Huch; 1920; dedicated to Rosa Lumbe-Mladota and Juza Lumbe) "Zu dir!" "Um bei dir zu sein" Tri dječje pjesme (Three children's songs), Op. 56 (text: Zmaj Jovan Jovanović; 1921) "Majčica, moj anđeo" (Mommy, my angel) "Dijete i baka" (Child and grandmother) "Mali Radojica" (Little Radojica) With orchestral accompaniment Verwandlung, Op. 37b (text: Karl Kraus; 1915) Liebeslied, Op. 39 (text: Rainer Maria Rilke; 1915) Zwei Schmetterlingslieder, Op. 52 (text: Karl Henckell; 1920) "Goldne Sterne, blaue Glöckchen" "Schwebe, du Schmetterling" Compositions for solo piano Berceuse, Op. 2 (1897) Gondellied, Op. 4 (In Erinnerung an die gemütlichen Tage in Našice von Dora, Našice, 25 July 1898) Chanson sans paroles, Op. 5, (1898) Papillon, Op. 6 (1898) Menuette, Op. 7 (1898) Impromptu, Op. 9a (1899) Chanson sans paroles, Op. 10 (1900; dedicated to baroness Else Szentkereszty) Albumblatt, Op. 12 (1901; lost) Trauermarsch, Op. 14 (1902) Sechs Phantasiestücke, Op. 17 (1903) "Sehnsucht" "Leid" "Frage" "Klage" "Bitte" "Wahn" (2 versions: A and B) Blumenleben – acht Klavierstücke nach der Blütenzeit im Jahresablauf komponiert, Op. 19 (1904–1905) "Schneeglöckchen" "Veilchen" "Maiglöckchen" "Vergißmeinnicht" "Rose" "Rote Nelken" "Lilien" "Chrysanthemen" Berceuse, Op. 20 (1906; dedicated to her nephew, Count Nikola Pejačević) Valse de concert, Op. 21 (1906) Erinnerung, Op. 24 (1908; dedicated to Marie Therese Schall-Riaucour) Walzer-Capricen, Op. 28 (1910; dedicated to her professor Percy Sherwood) "Moderato" "Grazioso" "Im Laendler-tempo" "Wiegend" "Lento" "Tempo giusto" "Allegretto" "Grazioso, allegramente" "Moderato" Vier Klavierstücke, Op. 32a (1912; dedicated to pianist Alice Ripper, who premiered them in Stockholm in 1917) (lost) "Libelle" "Papillon" "Abendgedanke" Vertige, Valse-Boston, (May 24, 1906; Romantic Salon Style) Impromptu, Op. 32b (1912; dedicated to pianist Alice Ripper) Sonata in B-flat minor, Op. 36 (1914; dedicated to Anny von Lange) "Con fuoco non troppo allegro" "Andante con molta espressione" "Allegro risoluto" Zwei Intermezzi, Op. 38 (1915; dedicated to Olga Schulz-Granitz) "Ruhig und innig" "Langsam und ausdrucksvoll" Zwei Klavierskizzen, Op. 44 (1918; dedicated to Anny von Lange) "An dich!" "Vor deinem Bild" Blütenwirbel, Op. 45 (1918; 2 versions: A and B; dedicated to Sidonie Nádherny von Borutin) Capriccio, Op. 47 (1919; dedicated to pianist Alice Ripper) Zwei Nocturnos, Op. 50 (1918; 1920) "Sehr ruhig, mit innigem Ausdruck" (Janowitz 20–21 Juli 1918; dedicated to pianist Alice Ripper) "Leicht bewegt und ferträumt" Humoreske und Caprice, Op. 54 (1920) "Humoreske", allegretto vivo "Caprice", vivace grazioso Sonata in A-flat major, Op. 57 (in one movement; 1921) Chamber compositions Rêverie for violin and piano, Op. 3 (1897) Canzonetta in D major, for violin and piano, Op. 8 (1899; her first printed composition; dedicated to Stefi Geyer) Impromptu, for piano quartet, Op. 9b (1903; arrangement of Op. 9a) Trio in D major, Op. 15 for violin, cello and piano (1902) Menuett in A major, Op. 18, for violin and piano (1904; dedicated to Jaroslav Kocian) Romanze in F major, Op. 22, for violin and piano (1907) Quartet in D minor, Op. 25 for violin, viola, cello and piano (1908) Sonata in D major, Frühlings-Sonate, Op. 26 for violin and piano (1909) Trio in C major, Op. 29 for violin, cello and piano (1910) String Quartet in F major, Op. 31 (1911; lost) Elegie in E-flat major for violin and piano, Op. 34 (1913; dedicated to Johannes Nádherny-Borutin) Sonata in E minor, Op. 35 for cello and piano (1913; dedicated to Olga and Ernst Schulz) Piano Quintet in B minor, Op. 40 for 2 violins, viola, violoncello and piano, (1915–1918) Sonata in B-flat minor Slawische Sonate for violin and piano, Op. 43 (1917; dedicated to violinist Zlatko Baloković) Méditation for violin and piano, Op. 51 (1919; dedicated to Viteszlav Novák) String Quartet in C major, Op. 58 (1922) Orchestral compositions Piano Concerto in G minor, Op. 33 (1913) Symphony in F-sharp minor for large orchestra, Op. 41 (1916 – 1917, rev. 1920; dedicated to her mother baroness Lilla Vay de Vaya) Phantasie concertante in D minor for piano and orchestra, Op. 48 (1919; dedicated to pianist Alice Ripper) Ouverture in D minor for large orchestra, Op. 49 (1919) Songs for voice and orchestra (1915–1920) Verwandlung for voice, violin and orchestra, Op. 37b (text: Karl Kraus) Liebeslied, Op. 39, (text: Rainer Maria Rilke; dedicated to her sister Gabrielle Kochanovsky) Zwei Schmetterlingslieder, Op. 52 (text: Karl Henckell) No. 1, "Gold'ne Sterne, blaue Glöckchen" No. 2, "Schwebe du Schmetterling, schwebe vorbei" #DoraPejačevič

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους