σιταρχίζω – Μια αρχαία λέξη στην ποντιακή ποίηση σκίτσο τεχνητή νοημοσύνη - κείμενο Γιώτα Ι. «Σεράντα ημέρας νεστικός, πενήντα διψασμένος κι εσέν όνταν ελέπω σε, ασ’ όλα σταχ̂ισμένος». Λιβερά Το...

Πλήρες Κείμενο:

σιταρχίζω – Μια αρχαία λέξη στην ποντιακή ποίηση σκίτσο τεχνητή νοημοσύνη - κείμενο Γιώτα Ι. «Σεράντα ημέρας νεστικός, πενήντα διψασμένος κι εσέν όνταν ελέπω σε, ασ’ όλα σταχ̂ισμένος». Λιβερά Το όμορφο αυτό ποντιακό δίστιχο διασώζει τη λέξη σταχίζω, έναν από τους τύπους του ρήματος σταρχίζω, Κερασούντα, Τραπεζούντα, Χαλδία σταχίζω, Σάντα, Τραπεζούντα, Χαλδία Σημαίνει: εφοδιάζω με τρόφιμα το σπίτι για τον χειμώνα. σταρχίζω τ’ οσπίτ’. Δηλαδή: εφοδιάζω το σπίτι με τρόφιμα.

Στο δίστιχο η λέξη χρησιμοποιείται ποιητικά και αποκτά ιδιαίτερη εκφραστική δύναμη.

Ο ερωτευμένος, σαράντα ημέρες νηστικός και πενήντα διψασμένος, μόλις αντικρίσει την αγαπημένη του αισθάνεται ασ’ όλα σταχ̂ισμένος, χορτασμένος και εφοδιασμένος με όλα τα αγαθά.

Η λέξη ανάγεται στο αρχαίο ρήμα σιταρκέω–ῶ, που σημαίνει «εφοδιάζω με τροφές, τροφοδοτώ». Ο Στράβων γράφει: «Σιταρχεῖται ὁ δῆμος καὶ οἱ εὔποροι τοὺς ἐνδεεῖς ὑπολαμβάνουσι». (Στράβων, 14, 2, 5) Δηλαδή: «Ο λαός εφοδιάζεται με τρόφιμα και οι εύποροι φροντίζουν όσους βρίσκονται σε ανάγκη». Από το ίδιο ρήμα προέρχεται και το ουσιαστικό: στάρχ̂ισμαν, το: ο εφοδιασμός του σπιτιού με τρόφιμα για τον χειμώνα.

Μια αρχαία λέξη που επέζησε στην ποντιακή διάλεκτο και πέρασε από την καθημερινή φροντίδα του σπιτιού στην ποίηση του έρωτα.

Γιατί κάποτε αρκεί να αντικρίσεις τον άνθρωπό σου, για να αισθανθείς ασ’ όλα σταχ̂ισμένος. Από το υπό έκδοση λεξικό της Γιώτας Ιωακειμίδου «Αρχαίες λέξεις στην ποντιακή διάλεκτο».

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους